Chắp cánh cho văn chương Bạc Liêu

Trong thời kỳ hội nhập hiện nay, các tác phẩm văn chương lại được giao thêm một nhiệm vụ: tuyên truyền, giúp thế hệ hậu sinh phát huy tính dân tộc, tình yêu quê hương đất nước. Với xu thế ấy, văn chương Bạc Liêu cũng đã được “chắp cánh”, và nhất là khi Bạc Liêu chủ trương phát huy những giá trị văn hóa truyền thống làm động lực phát triển!

Cái sức mạnh của văn hóa nội sinh đã tạo nên nhiều nét chấm phá trong bức tranh văn hóa ở vùng đất có nhiều sự kiện, nhiều giai thoại này. Từ đây, những câu chuyện làm nên lịch sử đã đi vào văn chương một cách tự nhiên, gần gũi nhưng lại có sức mạnh tuyên truyền rất lớn. Người dân có thể biết nhiều hơn về cuộc đời của cậu Ba Huy với biệt danh Công tử Bạc Liêu qua văn chương. Qua những tác phẩm văn học, học sinh cũng biết đến những tấm gương Mẹ Việt Nam anh hùng trên mảnh đất quê mình; hay những phong tục tập quán xưa, những giai điệu ru con mượt mà, chất chứa tình yêu của mẹ, của bà dành cho con cháu…

Nét văn hóa truyền thống là đề tài bất tận trong sáng tác văn chương. Trong ảnh: Một cụ bà ngồi têm trầu ở ấp Béc Hen Lớn, xã Long Thạnh, huyện Vĩnh Lợi. Ảnh: N.V

Nhịp sống hối hả đã cuốn con người vào guồng quay của xã hội hiện đại, mà đôi khi những nét xưa lại trở nên rất cần thiết. Ở đây, không phải chúng ta cứ bám riết lấy quá khứ và thực hiện theo những điều đó thì mới gọi là bảo tồn truyền thống. Thế nhưng, giá trị của lịch sử và văn hóa không cho phép thế hệ sau được quyền quên, mà phải ra sức giữ gìn. Và chỉ có những áng văn chương mới đủ sức làm nên điều đó. Chẳng hạn như, văn chương giúp tái hiện lại hình ảnh những cụ già ngồi têm trầu, nhai trầu bỏm bẻm; hay hình ảnh những nam thanh, nữ tú với tục quết bánh phồng vào mỗi dịp tết; những chú mục đồng ngồi trên lưng trâu thổi sáo giữa trưa hè… - những hình ảnh đang dần mai một, thậm chí ít thấy xuất hiện trong cuộc sống thường nhật ngày nay. Người xưa thường bảo: “Học văn để làm người”, vậy thì, văn chương Bạc Liêu cần được “tiếp sức” ra sao để nhiệm vụ được thực hiện “hoàn hảo” hơn?

“Ở góc độ của văn chương, có lẽ chúng ta phải chú trọng đến hai loại hình văn hóa: văn hóa cơ bản và văn hóa truyền thống. Hai loại hình này liên quan mật thiết đến văn chương. Từ đó, chúng ta mới có cơ sở để bàn và thực hiện những điều kéo theo khác” - với góc độ nghiên cứu, ông Trần Phước Thuận nhìn nhận như thế. Thứ nhất là văn hóa ứng xử. Các mối quan hệ trong xã hội đều bắt nguồn từ văn hóa ứng xử, giao tiếp. Một tác phẩm văn học cũng như một xã hội thu nhỏ. Những câu đối đáp có văn hóa, những nét bình dị của làng quê như bắt cua đồng, giăng câu, ăn mắm… được thể hiện “đẹp” chừng nào thì tác phẩm văn học hay chừng nấy. Còn văn hóa truyền thống là cơ sở để tác phẩm văn học đi vào lịch sử, có tác dụng giáo dục rất lớn. Bạc Liêu nổi tiếng với 3 sự kiện: trận đánh Tân Hưng, đồng Nọc Nạng, Chủ Chọt. Dẫu chỉ là những “dữ liệu” lịch sử, những sự kiện thất bại trong thời kỳ chưa có Đảng, nhưng đó là những tài sản truyền thống vô giá khiến cho thế hệ sau có được những tác phẩm hay về truyền thống anh hùng của Bạc Liêu. Không chỉ có lịch sử, truyền thống về văn học - nghệ thuật cũng là một điểm sáng để văn chương Bạc Liêu “hoạt động” không ngừng nghỉ, với mong muốn ca ngợi người Bạc Liêu tài hoa, những đóng góp của họ vào kho tàng văn học, đồng thời làm thi vị thêm đời sống tinh thần của nhân dân.

Văn chương Bạc Liêu từ trước đến giờ vẫn phát triển đều đặn, vẫn “sống” một cách thầm lặng như vốn dĩ “tính tình” nó thế! Tuy nhiên, trong bối cảnh Bạc Liêu đang khai thác và phát huy những giá trị văn hóa, lấy văn hóa làm động lực phát triển, thì sự tồn tại của nó lại càng được khẳng định. Và những người hoạt động trên lĩnh vực này sẽ có điều kiện phát huy sở trường của mình hơn, cống hiến nhiều hơn với mong muốn đưa Bạc Liêu “đi lên từ văn hóa”. Tất nhiên, lĩnh vực văn hóa ở đây không đồng nghĩa là chỉ nói đến một loại hình văn chương, mà đây được xem là cơ hội “vàng” để văn chương Bạc Liêu được chắp cánh!

Chủ trương “đi lên từ văn hóa” sẽ được hưởng ứng tích cực từ những chuyện tưởng chừng như nhỏ nhặt như thế - sáng tác văn chương!

Ngọc Trân