Có một tâm nguyện cháy bỏng về làn điệu “Nói thơ Bạc Liêu”

Đó là nguyện vọng và cả tâm huyết một đời của cô Phạm Thu Ba (tên thường gọi là cô Út Bến Hải), một cán bộ hưu trí, thành viên Câu lạc bộ Người cao tuổi trực thuộc Trung tâm Văn hóa tỉnh, đồng thời cũng là một trong số ít những nghệ nhân nói thơ khá hiếm hoi ở Bạc Liêu hiện nay.

Và nguyện vọng của cô Ba cũng liên quan đến điệu nói thơ Bạc Liêu mà cô dùng từ là “vì văn hóa Bạc Liêu”. Cô Ba đã từng là nhân vật chính xuất hiện trên báo Bạc Liêu và một số tờ báo ở ĐBSCL với vai trò là người giữ hồn, là một trong những “báu vật sống” của văn hóa đồng bằng khi cô là một nghệ nhân nói thơ giàu lòng tâm huyết muốn gìn giữ loại hình này làm dày hành trang cho văn hóa xứ sở Bạc Liêu.

Từ bài thơ “Mười thương” của thi sĩ Phi Bằng, năm 1948 ông Thái Đắc Hàng, một nhạc sư đờn kìm và ghi-ta phím lõm đã ôm đờn măng-đô-lin sáng tạo một điệu nói thơ mới mà sau này ông đặt tên là nói thơ Bạc Liêu. Kể từ đó, nói thơ Bạc Liêu đã trở thành một loại hình nghệ thuật độc đáo khi phục vụ công tác tuyên truyền binh vận trong một thời kỳ dài cuối cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và cả thời kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ… Một trong những nghệ nhân thời ấy chính là cô Út Bến Hải - Phạm Thu Ba.

Hơn 80 tuổi, cái tuổi không còn nhiều sức khỏe nhưng cô Ba vẫn cật lực một mình cái công việc vì văn hóa Bạc Liêu của mình. Cô tiến hành công việc sưu tầm rồi tự tay ghi chép, chú thích các bài nói thơ, sau đó tập hợp rồi in thành một xấp gồm 22 bài thơ nguyên bản là phần lời của thể loại nói thơ Bạc Liêu. Xong công đoạn tập hợp, in, cô đích thân tặng một số vị lãnh đạo tỉnh, Sở VH-TT&DL, trong đó cô không quên tặng riêng cho các nhà báo với nguyện vọng “hãy giữ gìn và bảo tồn làn điệu nói thơ Bạc Liêu như giữ gìn một tinh hoa văn hóa của quê hương, phải truyền bá cho được nói thơ Bạc Liêu để làm dày vốn liếng văn hóa của Bạc Liêu”…

Gặp lại cô sau một thời gian, cô vẫn không nguôi ngoai nguyện vọng bấy lâu nay. Tuổi già lẫn lộn nhớ quên, nhưng có một chuyện cô không quên kể đó là việc cô tặng những bài nói thơ của mình cho những ai, những nơi nào. Cô vẫn đang mong mỏi ngành chức năng, nhất là những người có trách nhiệm có một động thái cụ thể nào đó để bảo tồn loại hình nói thơ Bạc Liêu này.

Nhật Quỳnh