Đầu năm “xông đất” nhà Công tử Bạc Liêu

Sáng mùng 4 Tết Giáp Ngọ, sau gần một năm đóng cửa trùng tu tôn tạo, Công ty TNHH thương mại dịch vụ và du lịch Cẩm Quyên (gọi tắt là Công ty Cẩm Quyên) đã chính thức mở cửa đón khách tham quan khu nhà Công tử Bạc Liêu. Tôi theo chân những người khách đầu tiên vào khu nhà với nhiều cảm xúc rất lạ. Chuyện làm ăn là của doanh nghiệp, chuyện của tôi là làm sao tạo được điểm nhấn đặc biệt trong hành trình phát triển du lịch của Bạc Liêu theo Nghị quyết 02 của Tỉnh ủy, trong hành trình gìn giữ bản sắc để phát triển văn hóa, để Bạc Liêu đi lên từ văn hóa.

Cảm giác đầu tiên của tôi khi bước vào nhà Công tử Bạc Liêu là hoàn toàn mới mẻ và đầy ấn tượng. Chứng tỏ Công ty Cẩm Quyên có quyết tâm. Phần “vỏ” của ngôi nhà thì rất đẹp, những gì còn giữ được như gạch, nền nhà, đá cầu thang, tay vịn… các nhà trùng tu đã cố giữ lại, cái gì không giữ được thì họ làm mới nhưng vẫn bảo tồn model cách đây 100 năm. Bước vào ngôi nhà khiến ta choáng ngợp, có quá nhiều vật dụng đặc biệt được trưng bày. Kia là bức bình phong cổ có tên Tứ quý liên hồi, nọ là bàn Tam long xoay được đặt tại gian đại sảnh của tầng trệt; bước vào đại sảnh thứ hai ta gặp thêm các hiện vật trưng bày như: Bộ trường kỷ ngũ sơn, máy hát đĩa xưa, rồi đồng hồ quả lắc, tủ ly cổ. Đó còn là bộ tranh tứ quý được làm từ ngọc thạch với cách chơi phong thủy bốn mùa đều có ngọc ngà châu báu.

Tại các phòng ngủ của đại địa chủ số một miền Nam và nhân vật đặc biệt Công tử Bạc Liêu Trần Trinh Huy và những người con gái, con trai của gia đình này cũng được phục dựng lại, những tiện nghi sinh hoạt khá giống với sinh hoạt gần 100 năm trước, mà toàn là những vật dụng đặc biệt như bộ long sàn đắt tiền, những chiếc bàn trà, bàn trang điểm cổ.

Riêng chiếc bàn thờ ông bà Trần Trinh Trạch thì có hai bức tượng được làm lại từ nguyên mẫu của một họa sĩ nổi tiếng người Thụy Sĩ và bộ lư mắt tre quý giá, cùng với các vật dụng thờ cúng khá sinh động.

Du khách tham quan xem các vật dụng tại nhà Công tử Bạc Liêu. Ảnh: C.K

Theo suy nghĩ riêng tôi, về đại thể tư duy trưng bày nhà Công tử Bạc Liêu lần này là phù hợp. Đầu thế kỷ 20 là thời kỳ cực thịnh của giới địa chủ Bạc Liêu, họ đua nhau nhập quốc tịch Pháp gọi là “vô dân Tây”, cất nhà Pháp, nhưng một điểm đặc biệt là họ biết giữ gìn văn hóa của mình. Những địa chủ nổi danh ở Bạc Liêu thời đó đều có gốc rễ người Hoa hoặc người Việt. Thế nên, mặc dù vô dân Tây, ở nhà Pháp nhưng họ vẫn bày trí nội thất trong nhà, đặc biệt là chiếc bàn thờ giữa nhà đều mang màu sắc Á Đông. Thế cho nên việc trưng bày theo phong cách của nhà Công tử Bạc Liêu này là tương đối giống với đời sống cách đây 100 năm ở Bạc Liêu trong các nhà địa chủ.

Tuy nhiên, để nhà Công tử Bạc Liêu hấp dẫn hơn, thu hút được khách nhiều hơn, phát huy được vốn văn hóa tự có của Bạc Liêu, tôi mạnh dạn đề xuất mấy việc: Cần trưng bày thêm chiếc nồi và loại tiền đầu thế kỷ 20 để tạo một minh chứng sinh động cho giai thoại đốt tiền nấu chè, đốt tiền làm đuốc “lấy le” với người đẹp. Đây là giai thoại quan trọng làm nên tính cách ăn chơi của Công tử Bạc Liêu Trần Trinh Huy.

Phương tiện đi lại đặc biệt làm nên danh tính Công tử Bạc Liêu là chiếc máy bay và nó cũng là chiếc máy bay cùng thời với chiếc máy bay của Hoàng đế Bảo Đại, ở Việt Nam lúc bấy giờ chỉ có 2 chiếc. Hiện chiếc máy bay này còn ở Bảo tàng Không quân Việt Nam, tôi nghĩ chúng ta phục chế lại mô hình thôi, không tốn bao nhiêu tiền mà nó nói được giai thoại của Công tử Bạc Liêu.

Riêng chiếc bàn thờ tổ tiên của dòng họ Trần Trinh không đơn giản như chiếc bàn thờ đang trưng bày. Sau nhiều năm nghiên cứu, tìm hiểu từ kẻ ăn người ở và con cháu của nhà Công tử Bạc Liêu tôi biết được rằng đó là chiếc bàn thờ cực kỳ đặc biệt, ngoài những vật dụng thờ cúng quý giá khác còn có 4 cặp lục bình rồng năm móng, chỉ có hoàng tộc Trung Quốc mới xài được. Thân phận của 4 cặp lục bình rồng này đã bị dân sưu tầm đồ cổ mua đi từ mấy chục năm trước, quanh nó là bao chuyện ly kỳ về sự quý giá, về cách tự đặt mình ngang bằng với hoàng thân quốc thích của gia đình Trần Trinh.

Từ đó tôi đề nghị doanh nghiệp cần nghiên cứu thêm để phục dựng thật chuẩn chiếc bàn thờ tổ đường rất đặc biệt của Trần gia. Chính sự đặc biệt ấy nên nó là tiềm năng đặc biệt trong việc thu hút du khách của khu nhà Công tử Bạc Liêu.

Cái góp ý cuối cùng, chung nhất của tôi là ngoài việc phục dựng đúng sinh hoạt đời sống của nhà Công tử Bạc Liêu thời xưa mà Công ty Cẩm Quyên đã làm được thì cần thêm tư duy trưng bày hướng đến giới thiệu đầy đủ về các giai thoại xung quanh cuộc đời của Công tử Bạc Liêu. Các giai thoại ấy chính là điểm cực kỳ hấp dẫn. Và nó cũng chính là văn hóa, nó nằm trong một phần nội dung giữ gìn, phát triển văn hóa trong hành trình Bạc Liêu đi lên từ văn hóa của chúng ta.

Đầu năm “xông đất” nhà Công tử Bạc Liêu, với lòng tự trọng của người con Bạc Liêu, tôi mạnh dạn có đôi điều góp ý như thế và xin gửi đến khu du lịch dịch vụ Công tử Bạc Liêu lời chúc đầu năm tốt lành.

Phan Trung Nghĩa