Để quy ước ấp văn hóa thật sự dân chủ

Một trong những vấn đề quan trọng đảm bảo chất lượng của một ấp - khóm đạt chuẩn văn hóa là việc xây dựng quy ước ấp - khóm văn hóa (gọi tắt là quy ước) nơi đó. Trong những năm qua, phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (TDĐKXDĐSVH) ở Bạc Liêu cũng đã có sự quan tâm đặc biệt trong việc xây dựng quy ước nhưng khách quan mà đánh giá thì vẫn còn những chuyện đáng bàn…

Quy ước là một nội dung rất quan trọng và không thể thiếu trong xây dựng trật tự, kỷ cương cho một ấp - khóm văn hóa ấy! Quy ước tác động tích cực đến việc nâng cao ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ, tình cảm của người dân đối với việc hình thành phong tục, tập quán tốt đẹp; có tác động trực tiếp đến việc hình thành trật tự, kỷ cương và đảm bảo chất lượng cho một nơi đã được công nhận danh hiệu “văn hóa”. Chính vì lẽ đó nên quy ước không phải là sự áp đặt, mà phải bắt nguồn từ chính sự đóng góp của người dân. Bởi suy cho cùng, tự nhân dân đề ra thì việc thực hiện mới đảm bảo dân chủ và tự nguyện!

Ở Bạc Liêu, không ít ấp - khóm đã làm tốt việc xây dựng quy ước, trong đó có ấp Bần Ổi (xã Vĩnh Lộc A, huyện Hồng Dân). Bần Ổi bắt tay xây dựng “ấp văn hóa” từ xuất phát điểm là một ấp… nghèo, tồn tại nhiều phong tục tập quán lạc hậu như việc tổ chức việc cưới, việc tang kéo dài trong nhiều ngày, tệ nạn xã hội (cờ bạc, rượu chè, trộm cắp vặt…) còn xảy ra. Từ đó, Ban công tác Mặt trận của ấp đã tính ngay đến việc tổ chức họp dân lấy ý kiến của dân, cùng bàn bạc, thống nhất xây dựng và đưa ra quy ước! Quy ước này đã đề cập đến những “điểm yếu” mà địa phương còn tồn tại, từ đó đề ra biện pháp khắc phục… Đến nay, toàn ấp Bần Ổi đã có trên 90% hộ gia đình đạt chuẩn văn hóa và gia đình an toàn về an ninh trật tự!

Quy ước ấp văn hóa Giồng Giữa B (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu) được đặt ở nơi đông dân cư để người dân dễ thấy và thực hiện.

Tương tự như Bần Ổi, ấp Vĩnh Lộc (xã Vĩnh Phú Đông, huyện Phước Long) cũng là một trong những địa phương đi đầu của tỉnh về việc xây dựng quy ước! Năm 2006, quy ước của Vĩnh Lộc được ra đời đúng “quy trình”... người dân thảo luận, biểu quyết rồi đưa lên chính quyền địa phương ban hành, từ đó được người dân đồng thuận rất cao! Vĩnh Lộc là địa bàn có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống, vì vậy quy ước đề ra đảm bảo là những điều “nội quy” gần dân, dễ hiểu để mọi người cùng thực hiện. Quy ước tập trung vào những vấn đề “thời sự” của ấp như: không uống rượu say xỉn, không thực hiện hành vi bạo lực trong gia đình, không gây ô nhiễm môi trường xung quanh… Qua đó đã lập lại một trật tự nền nếp, góp phần kiến tạo nên diện mạo văn hóa mới ở Vĩnh Lộc với danh hiệu ấp đạt chuẩn văn hóa nhiều năm liền…

Ở TP. Bạc Liêu, nếu điển hình về xây dựng và thực hiện quy ước thì phải kể đến ấp Giồng Giữa B (xã Vĩnh Trạch Đông). Ngoài việc thống nhất ý kiến người dân để xây dựng thì Ban chủ nhiệm ấp Giồng Giữa cũng bàn đến việc đặt quy ước ở vị trí thích hợp để người dân dễ thấy mà thực hiện. Việc tuân thủ các điều quy định do chính mình góp ý kiến xây dựng cũng trở thành tiêu chí để mỗi hộ dân thực hiện việc “chấm điểm” gia đình văn hóa của mình.

Tuy nhiên, bên cạnh những điển hình trên thì việc xây dựng quy ước ở Bạc Liêu nhìn chung cũng còn những hạn chế cần khắc phục! Toàn tỉnh hiện có 518 khu dân cư tiên tiến, trong đó có 480 ấp - khóm đã được công nhận danh hiệu văn hóa, thế nhưng chỉ mới có 387 ấp - khóm văn hóa có quy ước. Và trong số này chưa thể tính được bao nhiêu phần trăm quy ước xây dựng theo đúng tinh thần “lấy ý kiến của dân” để quy ước thật sự dân chủ! Bởi thực tế là vẫn còn nhiều ấp - khóm xây dựng quy ước với những quy định “rập khuôn”, lấy của nơi này hoặc “sao chép” từ nơi khác!

Một trong những vấn đề mà Ban chỉ đạo tỉnh đặc biệt quan tâm và đưa ra mổ xẻ tại một hội nghị tổng kết mới đây về phong trào TDĐKXDĐSVH chính là việc quyết tâm xây dựng quy ước ở 100% ấp - khóm đã được công nhận danh hiệu văn hóa, mà tiêu chí quan trọng hàng đầu là phải làm sao để quy ước ấy thật sự là của dân, do dân xây dựng và đồng thuận thực hiện. Ban chỉ đạo đề nghị nơi nào đã xây dựng xong thì rà soát những nội dung nào chưa phù hợp để sửa đổi, còn nơi nào chưa xây dựng thì phải nhanh chóng xây dựng quy ước đúng quy trình, phải họp dân bàn bạc. Sau khi đã thống nhất, quy ước ấy phải được triển khai đến từng hộ dân và đặc biệt là tránh tình trạng sao chép…

Phong trào TDĐKXDĐSVH đã có những tiêu chuẩn hẳn hoi về gia đình văn hóa, ấp - khóm văn hóa, tuy nhiên chính quy ước mới là “kim chỉ nam” để phong trào thật sự sát hợp với địa phương! Một quy ước được xây dựng dựa trên những tiêu chí chung nhưng phải có những điều quy định bám sát với tình hình thực tế của địa phương và phải do chính người dân địa phương bàn bạc, đóng góp… Phong trào xây dựng đời sống văn hóa chỉ phát huy được hiệu quả khi đó thật sự là một phong trào được toàn dân đoàn kết chung tay thực hiện!

Cẩm Thúy