Đêm nằm nghe điệu hoài lang…

Không biết có phải do chán ngán với dòng nhạc thị trường, nhạc thời trang… đang “làm mưa làm gió” hay ngẫu nhiên mà thời gian gần đây, trong các cuộc thi âm nhạc tầm cỡ, các thí sinh thường hay chọn các ca khúc dân ca, mà đặc biệt là những bài hát về Bạc Liêu…

Những ai theo dõi chương trình Giọng hát Việt 2012, ắt hẳn sẽ nhớ đến một Xuân Nghi với chất giọng “khủng” mạnh mẽ đã gây bất ngờ trên sân khấu khi biểu diễn bản “Dạ cổ hoài lang” da diết, đắm say. Và mới đây là “ca sĩ nhí” Phương Mỹ Chi trong chương trình Giọng hát Việt nhí 2013 với bài “Đêm Gành Hào nghe điệu hoài lang” (của nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển).

Là người Bạc Liêu, với tôi mà nói, “Dạ cổ hoài lang” hay “Đêm Gành Hào nghe điệu hoài lang” không hề xa lạ, nếu như không muốn nói là đã ngấm sâu vào ký ức từng câu chữ bởi đã nghe qua không biết bao lần. Thậm chí, thay vì “ầu ơ, ví dầu cầu ván đóng đinh”, đêm về tôi thường đưa con vào giấc ngủ với “Từ là từ phu tướng… Năm canh mơ màng”, hay “Xề u xế u liu phạn, dây tơ đàn kìm buông thiết tha…”. Có lẽ, con tôi và cô bé 11 tuổi - Phương Mỹ Chi (và ngay cả những người không rành nhạc lý như tôi) chỉ có thể “cảm” chứ chẳng thể nào hiểu hết những khúc nhạc cổ được ký âm (tất nhiên không phải là đô, rê, mi, fa, sol, la, si) với những “quy ước” là hò, xự, xang, xê, liếu, cống, ú…, tạm gọi chung là điệu hoài lang; nhưng cách thả cảm xúc vào từng ca từ trong bài hát của Phương Mỹ Chi và Xuân Nghi - những ca sĩ không chuyên thì đã chạm vào trái tim bao người yêu thích câu hoài lang.

Trong lúc dòng nhạc thị trường, nhạc thời trang... với những ca từ dễ dãi (nếu không muốn nói là “thảm họa âm nhạc” viết theo lối tả thực, thô tục) khó “lọt tai” đang được lan truyền với tốc độ… tên bay trên các diễn đàn mạng và được một bộ phận công chúng có thị hiếu lệch lạc “tung hô”, thì “Hoài lang tiếng ca đang gọi ta quay về…” như làn gió mát tắm tưới những tâm hồn vốn từ lâu đã xa lạ với dân ca, văn học dân gian… Giai điệu buồn nhưng những ca khúc mang âm hưởng dân ca đã điểm tô cho vùng đất phương Nam thêm phần sinh động và hồn hậu.

Đêm. Thoảng nghe văng vẳng câu “luống trông tin nhạn” - câu dạ cổ mang niềm thương nỗi nhớ, một thuở trăng Gành Hào vàng như trải lụa....

Hoàn Châu