Đi tìm lời ru của mẹ

Khi lũy tre làng đổ bóng xuống bến sông vào mỗi buổi trưa, tôi lại bất giác tìm về lời ru của mẹ chất chứa bao ánh mắt tình tứ, đôi má lúm xinh tươi hệt như bông hoa súng bồng bềnh trôi theo dòng nước. Rồi từ đó từng ô ruộng ngoan ngoãn nằm sóng sượt cạnh triền đê thấp thoáng hiện ra với những tháng ngày đánh trần nằm ngửa trên lưng trâu, thủng thỉnh đếm từng cánh diều no gió. Lời ru của mẹ cứ thế lụa đi lụa lại nghe sao da diết, lắng sâu quá chừng...

Là hỡi chàng ơi… lời ru réo rắt khôn cùng cùng những thanh âm vang vọng, bao nỗi nhớ tưởng chừng da diết mà có khi hững hờ tan chảy theo tháng năm xa xăm. Nghe đau đáu nghĩ về đôi mắt hằn vết chân chim của mẹ ngày tiễn chị tôi đi lấy chồng. Nắng mưa quằn lên vai gầy, lăn lê thổn thức với cơm áo nên của hồi môn của mẹ dành cho con gái vẫn cứ là những câu hò, lời ru chất lịm: “Nước ròng em xuống sông mò cua bắt cá/ Nước nậy em lên rừng hái rau má, rau mưng/ Đắng cay mặn ngọt đã từng/ Dẫu chàng ăn thiếp nhịn xin đừng quên nhau”.

Đưa tay níu lấy một khoảng không vô định mà ngỡ như được mộc mạc ngân nga: “Ơi à ơi”, lời ru của tình yêu đôi lứa, của thế thái nhân tình và đạo nghĩa tào khang. Ấy là những lúc tôi tới với những phố thành xa lạ; xa quê hương thân thương mà đó đây trong giọng nói còn luyến láy những âm điệu hời ru; xa cả tấm lưng mấy mươi năm trời gồng lên phơi nắng phơi sương mà trong câu hát vẫn xanh non màu mạ. Nơi ấy lắng tai lắm cũng chỉ thủng thẳng dăm câu hò được mất giữa cảnh đời tấp nập, chen đua...

Mẹ tôi mùa đông cằn cỗi nếp nhăn vì giấc ngủ không tròn bởi nỗi lo áo cơm không ấm thân cho con cái. Vậy nên, lời mẹ ru con chỉ có hình đồng ruộng thẳng cánh cò bay; có thềm nhà chứa chan nắng mới; có tiếng gà gáy canh ba cựa mình thức giấc; có cái ao chuôm nhỏ thó lặng ngắt như tờ…

Lại mênh mang tìm về với những ký ức tuổi thơ, chiều quê cùng đám bạn thọc tay vào những hang hốc tìm lũ cua đồng, bắt cá bên bờ ruộng. Bình yên thuở đó là được lấm lem bùn đất khắp người, cùng vị phù sa mằn mặn ở đầu môi; được nghe mẹ réo rắt khúc à ơi bên nồi cơm nồng đượm khói rơm. Khúc ca đó hôm nay vẫn sống động dẫu vương vấn buồn thương: “Thân em khó nhọc trăm bề/ Sớm lên đồng cạn chiều về đồng sâu/ Có gương không kịp rẹ đầu/ Có cau không kịp têm trầu mà ăn”. Gần trọn cả cuộc đời, mẹ đưa chân kiếm tìm và làm mới làn điệu hát ru bằng những giọt nước mắt lặng thinh giấu giếm, bằng tình yêu trời biển nhưng không khi nào cất tiếng gọi thành lời...

Võ Thị Thu Hà