Điệu nhảy khỉ ngựa: Nét văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Khmer

Với ý nghĩa xua tan chuyện chẳng lành, cầu chúc mọi điều may mắn trong cuộc sống, điệu nhảy khỉ ngựa được xem là một trong những nét văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Khmer. Loại hình văn hóa nghệ thuật này đang được các thế hệ gìn giữ và phát huy, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần người dân trong phum, sóc.

Mỗi khi vào các dịp lễ truyền thống của người Khmer như: Dâng bông, Oóc-om-bóc… bà con lại có dịp thưởng thức những điệu nhảy dân gian ngộ nghĩnh mô phỏng theo động tác của con khỉ, con ngựa, ông Chằn. Hễ đội đi đến đâu là không khí nơi đó rộn ràng, vui nhộn. Giống như múa Lân, múa Thần tài của người Hoa, điệu khỉ ngựa của bà con Khmer cũng mang đến những lời cầu chúc về một năm an lành, vạn sự như ý trong dịp Tết Nguyên đán.

Đến xã Vĩnh Trạch Đông (TP. Bạc Liêu) trong những ngày xuân đang về, chúng tôi đã bắt gặp không khí khẩn trương tập luyện của đội nhảy khỉ ngựa. Tiếng trống, chuông, chập chõa khua rền vang hòa cùng những vũ điệu ngộ nghĩnh, độc đáo làm cho mùa xuân như đến sớm hơn. Mười sáu năm thành lập, đội nhảy khỉ ngựa xã Vĩnh Trạch Đông đã làm “dày” hơn giá trị văn hóa truyền thống của người dân phum, sóc. Đến với bộ môn nghệ thuật này khi chỉ mới 17 tuổi, ông Thạch Vương, Đội trưởng đội nhảy khỉ ngựa đã bị cuốn hút bởi những vũ điệu mang đậm dấu ấn dân tộc. Từ đam mê mà ông đã đi đến nhiều tỉnh để “tầm sư học đạo”. Khi đã thẩm thấu được tinh hoa của điệu nhảy, ông Vương trở về quê thành lập đội nhảy khỉ ngựa với sự hỗ trợ của chính quyền xã. Ban đầu, có không ít người gia nhập rồi ra đi vì gánh nặng mưu sinh. Nhưng với quyết tâm giữ gìn hồn dân tộc, ông Vương đã không ngừng củng cố và kết nạp khá nhiều thành viên mới. Bên cạnh đó, nhiều thanh niên trong phum, sóc cũng tự nguyện xin gia nhập vì bị điệu khỉ ngựa “hút hồn”, trong đó có 2 người con của ông Vương. “Được tham gia vào đội nhảy khỉ ngựa, em thấy rất thích. Điệu nhảy không chỉ là tâm huyết của cha, mà còn giúp em hiểu được bản sắc văn hóa dân tộc mình”, Thạch Hảo - con trai ông Vương, chia sẻ.

Đội nhảy khỉ ngựa xã Vĩnh Trạch Đông tập luyện chuẩn bị phục vụ Tết Nguyên đán. Ảnh: H.T

Phần lớn, các thành viên trong đội nhảy khỉ ngựa xã Vĩnh Trạch Đông vẫn phải hàng ngày vật lộn với cuộc mưu sinh. Bận rộn là thế, song mỗi lúc rảnh rỗi là mọi người lại tụ họp để tập luyện, trao đổi kinh nghiệm. Ngoài ra, đội cũng thường tổ chức giao lưu nhằm tạo sân chơi văn hóa lành mạnh cho thanh niên trong xã. Ông Thạch Vương cho biết: “Việc duy trì hoạt động đội nhảy khỉ ngựa đã làm cho các ngày lễ truyền thống của bà con Khmer thêm đặc sắc. Dù phải đối mặt với không ít khó khăn, nhưng các thành viên trong đội vẫn hết sức gắn bó và gìn giữ điệu nhảy này như một tài sản vô giá của phum, sóc”.

Là một địa bàn có đông đồng bào dân tộc Khmer, chính quyền xã Vĩnh Trạch Đông luôn dành nhiều sự quan tâm bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa - nghệ thuật độc đáo. Ông Lê Trường Hận, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Trạch Đông, cho biết: “Nhằm tạo động lực để anh em gắn bó với điệu nhảy khỉ ngựa, chính quyền xã đã và đang dành nhiều sự quan tâm đối với đội này nhằm củng cố và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Qua đó, góp phần làm cho đời sống tinh thần bà con thêm phong phú”.

Trong không khí đất trời chuyển mình vào xuân, trên phum, sóc lại rộn rã tiếng trống, chuông, chập chõa của điệu nhảy khỉ ngựa. Với những thông điệp từ vũ điệu độc đáo này, ắt hẳn đời sống tinh thần của người dân phum, sóc sẽ khởi sắc hơn trong năm mới.

Hữu Thọ