Định hướng nghề nghiệp: Hãy bắt đầu từ sớm

Học viên Trường cao đẳng Nghề Bạc Liêu trong giờ thực tập. Ảnh: C.K

Ngay từ khi bắt đầu học kỳ II, các trường chuyên nghiệp đã khởi động hoạt động tư vấn nghề nghiệp ở các trường THCS và THPT. Việc chọn nghề, chọn ngành bắt đầu được đưa ra để xem xét, hướng dẫn. Dù vậy, nhiều học sinh, sinh viên sau khi vào được ngôi trường do chính mình chọn lại cho rằng mình đã… chọn sai, cho thấy việc định hướng nghề nghiệp cho những bạn trẻ này đã không đạt được kết quả như mong muốn.

Đi học nghề vì không biết… học gì!

Một giáo viên trường nghề trong tỉnh cho biết, khi đi tư vấn nghề cho các trường THCS, nếu chỉ có trường của cô thì học sinh cũng chú ý, nhưng khi đi với các trường đại học, cao đẳng chuyên ngành khác thì lập tức trường nghề sẽ bị “lép vế”. Hầu hết học sinh đều thích học đại học hoặc chí ít thì cao đẳng y tế, kinh tế… Không nhiều em dự định sẽ học một nghề để ra làm thợ, mà chỉ thích làm những nghề được xã hội trọng vọng, hay kiếm được nhiều tiền.

Rất nhiều sinh viên chuyên ngành Ngữ văn, Trường đại học Bạc Liêu đến năm cuối vẫn cho biết “sau khi ra trường thích làm nghề… thư ký (hay chuyên viên văn phòng) vì công việc nhàn nhã, không phải ngược xuôi nắng gió mà lại có thu nhập ổn định”. Tư tưởng kiểu “ngồi mát ăn bát vàng” này đã khiến không ít bạn trẻ chọn nghề mà không cần suy nghĩ đến nhu cầu thực tế của xã hội. Thậm chí, có học sinh đã chọn thi vào trường nghề mới tiết lộ: “Gia đình bảo đi học mà không biết phải học gì nên quyết định đi học nghề cho… dễ”. Thực tế cho thấy, dù gần như 100% học sinh trường nghề tốt nghiệp đều kiếm được việc làm trong khi cử nhân đại học thì thất nghiệp ngày càng nhiều, nhưng tâm lý chung của học sinh vẫn thích học đại học hơn học nghề.

Định hướng để biết khả năng

Tất nhiên, không phải bạn trẻ nào cũng chạy theo sức hấp dẫn của những nghề nghiệp “danh giá”. Đã có nhiều bạn trẻ từ đầu đã định hướng được con đường tương lai của mình và quyết tâm rẽ sang học nghề khi hết THCS vì biết được khả năng của bản thân và điều kiện thực tế. Và kết quả là họ đã thành công, có được nghề nghiệp ổn định, thậm chí là mở cửa hàng để làm chủ. Để được như vậy, các bạn đã nhận được sự ủng hộ, khuyến khích từ phía gia đình. Theo các chuyên gia tư vấn, việc định hướng nghề nghiệp cho thanh thiếu niên nên bắt đầu từ sớm và theo năng lực của người học chứ không phải theo sở thích và nguyện vọng của cha mẹ. Nếu không chọn nghề theo chính khả năng và đam mê của bản thân, các bạn trẻ sẽ nhanh chóng chán nản việc học. B.N, cán bộ ở một ngành thuộc TP. Bạc Liêu kể chuyện về người em của mình: “Lúc đầu em tôi cũng chấp nhận thi vào ngành do gia đình chọn, nhưng khi đi đến gần cuối nó quyết định bỏ cuộc vì rất muốn được học ngành mình đam mê. Và bây giờ nó đã thành công dù chỉ mới học năm thứ hai”. Còn với H.N, sau khi đăng ký lớp hướng dẫn viên du lịch vì mẹ đốc thúc và học được một học kỳ, đã quyết định không đi học nữa bởi “chán rồi, học ra trường chắc cũng không làm được đâu!”.

Vai trò của gia đình, nhà trường trong việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh là rất quan trọng, giúp cho các em nhìn rõ được bản thân con đường các em nên đi, muốn đi. Tuy nhiên, sự định hướng cần phải bắt đầu từ khi các em học THCS và thông qua sự khuyến khích tìm hiểu những giá trị thật của nghề nghiệp chứ không phải là vẽ ra những viễn cảnh đẹp đẽ nhưng thiếu thực tế để rồi lâm vào cảnh thất nghiệp về sau.

Như Anh