Đội chiếu bóng Cà Mau - Ninh Bình: Nặng tình với quê hương kết nghĩa

Năm 1960, thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng về việc tỉnh phía Bắc kết nghĩa với tỉnh phía Nam, Ninh Bình đã chọn Bạc Liêu làm đơn vị kết nghĩa. Và để sẻ chia với quê hương cùng kết nghĩa, nhân dân Ninh Bình đã hưởng ứng phong trào tăng tiền vé chiếu bóng (từ 10 xu lên 15 xu) để gây quỹ mua một bộ máy chiếu bóng tặng đồng bào Bạc Liêu...

Gầy dựng bằng tâm huyết

Hai cán bộ kỹ thuật được tăng cường vào Nam là Phạm Như Cương (Hai Cương) và Nguyễn Văn Huệ (Bảy Huệ). Đội chiếu bóng (ĐCB) Cà Mau - Ninh Bình chính thức được thành lập tại xã Phú Mỹ (huyện Cái Nước). Ngày 1/10/1966, buổi công chiếu đầu tiên diễn ra tại ấp Xẻo Đước. Sau đó, đội hoạt động liên tục, không chỉ đi chiếu lưu động phục vụ quân dân Cà Mau, Bạc Liêu, mà còn phục vụ ở các đơn vị bộ đội, các khu ngoài tỉnh. Đến ngày 28/12/1973, tỉnh Bạc Liêu được tái lập, 1 ĐCB mới được thành lập đưa về hoạt động ở Bạc Liêu - tiền thân của ngành Điện ảnh - chiếu bóng Bạc Liêu ngày nay. Đội có 6 thành viên, do đồng chí Hai Cương làm Đội trưởng. Để có được những buổi công chiếu thành công, anh em rất vất vả trong khâu lựa chọn địa điểm, vận chuyển máy, vừa chiếu vừa phòng vệ và sẵn sàng chiến đấu. Một buổi chiếu phim bắt đầu từ 5 - 6 giờ chiều và kết thúc sau 12 giờ khuya; sau đó, đội phải vận chuyển máy hành quân hơn 7 - 8 cây số mới dám dừng lại; cho máy và dụng cụ hỗ trợ vào các thùng đựng đạn, chôn xuống đất, đến hơn 4 - 5 giờ sáng mọi người mới được nghỉ ngơi. Vất vả là vậy, nhưng chính nỗi khao khát được xem phim của bà con đã tiếp thêm nghị lực để đội vượt qua gian khó, gắn bó với nghề. Những buổi chiếu phim thường diễn ra ở những ngã sông, cánh đồng, khu đất trống và bao giờ cũng có không dưới 1.000 người đến xem!

Đội chiếu bóng Cà Mau - Ninh Bình chuẩn bị phục vụ đồng bào Cái Nước 1968. Ảnh: NSNA Võ An Khánh

Đội đã từng chứng kiến những thời khắc vàng son của mình nhưng… đôi khi sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc! Song, với các anh em, đó là khoảng thời gian vô cùng đáng sống! Có những kỷ niệm đậm tình quân dân luôn theo đội trong thời chiến đến cả thời bình. Đó là lần đi chiếu bóng ở xã Long Điền (huyện Đông Hải), má Tám rất thương anh em, ngoài việc cho đội tá túc, ăn uống, má còn hứa cho… vài công đất để làm ruộng. Nhưng vì việc đi lại khó khăn, đội không thể nhận nghĩa tình của má. Vậy mà, năm nào má cũng đem tiền bán lúa từ những công đất đã hứa cho đội gửi xuống tận Vịnh Dừa (huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau bây giờ) để anh em có tiền mua gạo, nhu yếu phẩm. “Sau những buổi chiếu, anh em luôn… no căng bụng vì những chén cháo gà, cháo vịt của bà con nấu để bồi dưỡng cho đội” - ông Lê Trung Tính - thành viên ĐCB lúc bấy giờ kể lại. Sự gắn bó của tình quân dân, mối quan hệ Bắc - Nam ruột thịt đã khiến quân thù lo sợ, quyết tâm tiêu diệt đội cho bằng được. Nhưng chúng đã không địch nổi với sự quyết tâm cao độ của quân dân miền Nam với sự hậu thuẫn của hậu phương miền Bắc!

… Và kỷ vật nơi Đền thờ Bác

Bên cạnh những kỷ niệm sâu sắc chứa chan ân tình mà ĐCB Cà Mau - Ninh Bình đã để lại trên đất Bạc Liêu còn có một kỷ vật thiêng liêng. Đó là bức ảnh chân dung Bác Hồ in lụa mà đội đã trân trọng tặng lại cho Đền thờ Bác trong một chuyến phục vụ đồng bào ở xã Châu Thới (huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu) anh hùng.

Ông Bảy Khoa - người trông coi Đền thờ Bác gần nửa đời người - nhớ như in mốc thời gian ấy. Đó là ngày mùng 3 tháng 8 năm 1972, ĐCB Cà Mau - Ninh về phục vụ nhân dân Châu Thới nhân dịp Vĩnh Lợi ra mắt HĐND huyện. Đêm đó, đội chiếu phục vụ đồng bào ba bộ phim “Địa lôi chiến”, “Nguyễn Văn Trỗi” và “Kim Đồng”. Khi đến thắp hương ở Đền thờ Bác, thấy bức chân dung Bác lúc đó in bằng giấy thường đã ngả màu, Đội trưởng Hai Cương bèn quyết định tặng lại bức chân dung Bác Hồ in lụa cho anh Tám Xình (tên thật là Nguyễn Sơn Giang, nguyên Trưởng Ban xây dựng Đền thờ Bác, Bí thư Xã ủy Châu Thới từ năm 1972 - 1977). Đây là bức ảnh mà bấy lâu nay, khi đi đâu phục vụ đội cũng mang bên mình bằng tất cả lòng tin yêu, trân trọng. Bức chân dung đã được đích thân ông Bảy Khoa dùng keo dán các góc cạnh của bức ảnh vào tấm vách trong nhà thờ Bác, bởi vào thời đó chưa có khung ảnh như bây giờ. Kể từ đó, Đền thờ Bác mới chính thức có được tấm chân dung đẹp để thờ khiến ai nấy cũng đều mừng vui!

Kỷ vật ấy đã được lưu giữ cẩn thận ở Đền thờ Bác từ năm 1972, đến năm 1998 - khi tiến hành trùng tu Đền thờ Bác thì được Bảo tàng tỉnh cất giữ. Và sau nhiều lần được trùng tu, tôn tạo cho đến khi mang tầm vóc của một công trình lớn nhất, nhì miền Nam như hiện tại, bức chân dung Bác trong thời khó khăn gian khổ, một kỷ vật ân tình của ĐCB Cà Mau - Ninh Bình cũng đã được quay về nơi nó được trao tặng! Giờ đây, bức ảnh dù đã cũ nhưng vẫn vẹn nguyên giá trị, được treo trang trọng ở một góc trong nhà trưng bày của Đền thờ Bác. Nhìn dòng chữ: “Ảnh Bác Hồ in lụa, được ĐCB tỉnh Ninh Bình tặng UBND xã Châu Thới để thờ tại Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ năm 1972 - 1998”, thật không khỏi xúc động trước nghĩa tình của đồng bào cả nước dành cho Bác, và trước ân tình keo sơn, gắn bó Bắc Nam như anh em một nhà!

Trong chiến tranh gian khó, mối quan hệ ấy đã làm nên sức mạnh lạ thường, sự hậu thuẫn hỗ trợ nhau về mặt vật chất lẫn tinh thần đã làm nên thắng lợi của cuộc chiến tranh tại Việt Nam. Đối với Bạc Liêu, dù chỉ là một đóng góp khiêm tốn so với cuộc chiến đấu trường kỳ nhưng chính những thước phim “vàng” lịch sử mà ĐCB Cà Mau - Ninh Bình phục vụ đã trở thành “món ăn tinh thần” vô cùng bổ ích giúp đồng bào miền Nam nói chung, Bạc Liêu nói riêng có được một điểm tựa tinh thần để cùng nhau hợp tâm, hợp lực chống chọi với kẻ thù.

Kim Thúy