Đờn ca tài tử Nam bộ

Trải qua nhiều biến thiên, thăng trầm của lịch sử, Nam bộ - vùng đồng bằng châu thổ trải dài từ hệ thống sông Đồng Nai, sông Vàm Cỏ đến sông Cửu Long - đã góp nên diện mạo thống nhất, vẹn toàn của non sông đất Việt. Cũng tại vùng đất non trẻ này, sự hội tụ, giao thoa giữa các dân tộc, vùng miền đã tạo nên dòng chảy văn hóa rất riêng mà vẫn giữ đậm nét đặc trưng truyền thống dân tộc Việt Nam. Trong lĩnh vực âm nhạc dân gian, đờn ca tài tử (ĐCTT) là biểu hiện rõ nét cho sự sáng tạo từ nguồn tiếp nhận các dòng âm nhạc của những con người sinh ra và trưởng thành tại Nam bộ và dòng cư sinh chọn nơi đây làm quê hương thứ hai của cuộc mình, để tạo nên tên gọi thân thương, chân chất và đặc trưng văn hóa vùng quê sông nước: ĐCTT Nam bộ. Góp phần vào nguồn tư liệu phong phú, đa dạng của dòng chảy âm nhạc này, tác giả Võ Trường Kỳ, nghệ nhân trong một gia đình có ba thế hệ âm tường ĐCTT và ca nhạc sân khấu cải lương Nam bộ đã biên soạn tập sách: ĐCTT Nam bộ. Đây là ấn phẩm của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, do Nxb Văn hóa Thông tin ấn hành quý III năm 2013. Sách dày 520 trang, khổ 13x19cm.

Tập sách gồm 6 chương và phụ lục với nội dung: giới thiệu khái quát đất và người Nam bộ, nguồn gốc phát sinh dòng âm nhạc tài tử Nam bộ; phân tích, đánh giá và sơ lược phong trào ĐCTT Nam bộ tại khu vực miền Đông, miền Tây Nam bộ những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX; nghệ nhân, nhạc sư, nhạc sĩ, ca sĩ góp phần thúc đẩy phong trào lan rộng khắp vùng miền. Tập sách phân tích sâu sắc đặc trưng, tính năng các loại nhạc khí, cách sắp xếp nhạc cụ và phối khí dàn nhạc tài tử Nam bộ, xây dựng các tiết mục, chương trình ĐCTT Nam bộ, kể cả trang phục, tư thế những người chơi. Tác giả dành nhiều trang giới thiệu quá trình hình thành hệ thống bài bản ĐCTT Nam bộ, phân tích giá trị nghệ thuật ĐCTT Nam bộ; đặc biệt trích lục bài bản trong tác phẩm Ca nhạc cổ điển điệu Bạc Liêu của tác giả Trịnh Thiên Tư xuất bản năm 1962. Đây là niềm tự hào của quê hương Bạc Liêu đã có đóng góp trực tiếp về nội dung, thể thức bài ca cho sức chảy của dòng âm nhạc này trong suốt chiều dài lịch sử. Tác giả nhấn mạnh đến các việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý, xây dựng nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng đối tượng tham gia bảo tồn và phát huy giá trị di sản phi vật thể ĐCTT Nam bộ; công tác tuyên truyền, quảng bá về bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Tập sách ĐCTT Nam bộ là tài liệu giá trị, góp phần nội dung tư liệu chào mừng Festival ĐCTT quốc gia lần I được tổ chức tại quê hương Bạc Liêu.

Kim Bạ