Đờn ca tài tử: Sắc và tài

Trong khuôn khổ các hoạt động diễn ra tại Festival Đờn ca tài tử (ĐCTT) Quốc gia lần I - Bạc Liêu 2014 (gọi tắt là Festival), Ban tổ chức (BTC) dự kiến sẽ tổ chức cuộc thi người đẹp tài năng ĐCTT. Xoay quanh những vấn đề liên quan đến việc tổ chức cuộc thi này, chúng tôi xin góp một vài suy nghĩ.

Mở rộng đối tượng dự thi

Theo thể lệ cơ bản trong dự kiến cuộc thi này thì đối tượng tham gia là nữ công dân từ 18 - 25 tuổi trên khắp mọi miền đất nước. Vậy thì đối tượng dự thi chỉ dành cho nữ và độ tuổi như vậy cũng rất hạn chế số lượng những tài năng về ĐCTT! Và sẽ khó có sự song hành giữa “người đẹp” và “tài năng”, nếu như ta chăm chút vế “người đẹp ĐCTT” thì sẽ khó khai thác hết được vế kia - “tài năng ĐCTT”, bởi thực tế trong hàng trăm ngàn tài tử, nghệ nhân khắp cả nước, không chỉ có nữ mà còn vô số tài năng là nam. Tại sao cuộc thi không dành luôn cho đối tượng này?

Nhìn trong phạm vi tỉnh Bạc Liêu, theo thống kê của ngành Văn hóa, con số người tham gia ĐCTT lên đến hàng trăm. Trong đó, những ngón đờn, giọng ca nam mùi mẫn không thiếu. Có thể điểm mặt anh tài như: Tư Loan, Thanh Sử, Trác Tuấn An, Quốc Dũng, Văn Trắng… Sẽ là thiếu sót khi ta đi tìm tài năng ĐCTT mà lại không chắt lọc từ những tên tuổi này!

Đờn ca tài tử tại khu du lịch Giồng Nhãn (xã Hiệp Thành, TP. Bạc Liêu). Ảnh: C.T

Bất cứ một hoạt động nào được tổ chức trong Festival, BTC đều mong muốn quảng bá sâu rộng, đề cao giá trị của bộ môn nghệ thuật dân dã này. Vậy thì một cuộc thi người đẹp tài năng ĐCTT chắc chắn cũng không ngoài mục đích ấy. Nhưng cuộc thi chỉ dành cho nữ thôi thì chưa đầy đủ. Hãy nhìn vào các cuộc thi người đẹp (tìm kiếm ngôi vị hoa hậu, hoa khôi…), phần thi ứng xử luôn là phần gây… hồi hộp nhất không chỉ đối với thí sinh mà lây sang cả Ban giám khảo và khán giả. Muốn tìm một người vừa đẹp, vừa duyên dáng và có kiến thức ứng xử không phải dễ. Nhiều người đánh rơi vương miện trong tầm tay chỉ bởi sắc đẹp và tài năng không song hành! Nhìn từ đó để chiêm nghiệm ra rằng, ta muốn tìm những thí sinh vừa đẹp vừa có tài năng ĐCTT sẽ rất khó! Chưa kể, đối tượng dự cuộc thi này có thể sẽ khoanh vùng ở những người thường tham gia xuất hiện trên sân khấu trong các liên hoan ĐCTT. Thử hỏi, một cô gái biết ĐCTT, đẹp và tài năng đi nữa, liệu có đủ bản lĩnh dự thi, trình diễn trước khán giả khi cô ấy chưa từng quen xuất hiện trước đám đông? Chắc chắn sẽ có sự luống cuống trên sân khấu dẫn đến những hiệu ứng phản cảm… Bởi vậy, nếu không mở rộng thêm đối tượng là nam thì thí sinh dự thi sẽ rất hạn chế về số lượng!

“Tìm kiếm tài năng ĐCTT”?

Thay vì cuộc thi “Người đẹp tài năng ĐCTT”, chúng ta có thể đổi thành cuộc thi tìm kiếm tài năng ĐCTT chẳng hạn. Nó sẽ không giống với các liên hoan ĐCTT, vì bên cạnh việc chấm ngón đờn, giọng ca như bấy lâu nay tại các liên hoan, chúng ta sẽ chấm luôn về phong cách biểu diễn, trình độ hiểu biết, kiến thức về ĐCTT, sự duyên dáng trên sân khấu. Và lúc này, chúng ta không khoanh vùng đối tượng là nữ mà còn dành cho nam tham gia, thậm chí có thể mở rộng đối tượng ở nhiều độ tuổi. Trong cuộc thi tìm kiếm tài năng ĐCTT này, BTC cũng có thể dành một số giải phụ chẳng hạn như “người đẹp ĐCTT”, “nghệ nhân đờn tài năng”... Nhưng tựu trung lại, mục đích của cuộc thi là tìm ra những nghệ nhân, tài tử sáng giá cho phong trào ĐCTT Việt Nam và đây sẽ là lực lượng cốt cán trong vai trò là sứ giả để quảng bá ĐCTT Việt Nam trong tương lai! Và theo tôi nghĩ, nếu ở tầm như thế này, cuộc thi tìm kiếm tài năng ĐCTT sẽ trở thành một trong những hoạt động cốt lõi của Festival, thu hút đông đảo giới nghệ nhân tài tử tham gia. Việc khoanh vùng ở cụm từ “người đẹp tài năng”, nhiều người chắc chắn sẽ không đủ tự tin để tham dự…

Đến thời điểm này, tất cả các hoạt động diễn ra tại Festival sắp tới vẫn trong giai đoạn dự kiến, còn phải thảo luận giữa các thành viên Ban chỉ đạo, BTC để đi đến thống nhất thực hiện. Cho nên đây cũng là giai đoạn quan trọng để chúng ta cân nhắc việc tổ chức những hoạt động như thế nào để nâng tầm ý nghĩa cho một Fesstival về văn hóa.

Cẩm Thúy