Đợt sáng tác về văn hóa nông thôn ở Phước Long: Để văn hóa trở thành nền tảng và động lực trong xây dựng nông thôn mới

Hội Nhà báo tỉnh vừa phát động đợt sáng tác với chủ đề: “Giữ gìn di sản văn hóa nông thôn” - một vấn đề quan trọng và bức thiết trong xây dựng nông thôn mới (XDNTM) hiện nay, với mong muốn bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc ở vùng nông thôn huyện Phước Long nói riêng và Bạc Liêu nói chung…

Cần khẳng định rằng, đây là một chủ đề lớn nên không thể trong một sớm một chiều, hay sau chuyến đi thực tế là những người tham gia đợt sáng tác sẽ có ngay tác phẩm, mà cần có thời gian để chiêm nghiệm và đào sâu. Mặt khác, với chủ đề khá rộng, nội dung viết về văn hóa và có ảnh hưởng trực tiếp đến cách nghĩ, cách làm của người nông dân… Do vậy, việc nhà báo lấy tư liệu, tìm hiểu nguyên nhân làm thay đổi những nét đẹp về văn hóa vốn được vun đắp từ bao đời nay… rồi phản ánh trên bài viết của mình vẫn chưa đủ, mà cần có cái nhìn bao quát hơn về chiều sâu và cả sự rung động của trái tim.

Các nhà báo tìm hiểu về sinh hoạt văn hóa của người dân Vĩnh Phú Đông (huyện Phước Long).

Đơn cử như trước đây, ở nông thôn, khi nhà nào có đám tiệc thì trai tráng trong xóm đến phụ dựng rạp, mượn bàn ghế, còn phụ nữ thì giúp chuyện nấu nướng; nhưng hiện tại ở vùng nông thôn, các dịch vụ tổ chức đám tiệc hầu như đảm trách hết từ khâu dựng rạp, cho thuê bàn ghế đến cả khâu nấu nướng, chạy bàn… Nếu nhà báo chỉ nhìn ở góc độ ấy và đổ lỗi do cơ chế thị trường, hoặc do quá trình chuyển đổi sản xuất khiến nhiều nông dân không có thời gian lo việc của cộng đồng, không còn quan tâm đến những người xung quanh thì vẫn chưa thể hiện được cái cốt lõi của vấn đề. Bởi đằng sau những đổi thay ấy còn nhiều nguyên nhân cơ bản khác đã, đang và sẽ làm thay đổi cách nghĩ, cách làm của nhiều nông dân.

Xét ở góc độ nào đó, việc giữ gìn và phát huy những giá trị di sản văn hóa ở nông thôn không ai khác ngoài người nông dân. Đây mới chính là nội dung cần được các nhà báo quan tâm đào sâu, tìm hiểu. Vì sao trước đây, tuy đời sống còn gặp nhiều khó khăn nhưng người nông dân vẫn giữ được những nét đẹp về phong tục, văn hóa truyền thống; còn hiện tại, khi cuộc sống đã được cải thiện rất nhiều nhưng những nét đẹp văn hóa lại dần bị mai một? Sự phát triển và du nhập nhiều nền văn hóa có sức ảnh hưởng, chi phối như thế nào trong tầng lớp thanh niên nông thôn? Rồi những đạo lý ứng xử trong gia đình vốn được coi là “thành đồng” bất khả xâm phạm cũng bị phá vỡ, chuyện con kiện cha, anh em đánh nhau chỉ vì tranh chấp vài mét đất… trở thành vấn đề nóng bỏng gây bức xúc trong dư luận. Hay chuyện một số nông dân hiến đất xây dựng trường học, nhà văn hóa đã đúng với nghĩa cử hiến tặng hay chỉ vì tranh thủ cơ hội để mở thêm hàng quán (đã có ý kiến phản ánh như vậy)? Và còn nhiều vấn đề bức xúc khác đang diễn ra từng giờ, từng phút ở vùng nông thôn khi “bệnh” vô cảm cũng bắt đầu xuất hiện làm mất đi tình làng nghĩa xóm: thải nước ô nhiễm ra kênh nội đồng, dựng hàng rào giành lối đi, thậm chí tiếc rẻ một câu chào hoặc chỉ một lời xin lỗi, cám ơn…

Những vấn đề này đều là những đề tài nóng hổi đáng được các nhà báo quan tâm. Có một điều đáng ghi nhận là, thông qua đợt sáng tác và giao lưu trực tiếp với bà con nông dân, nhiều nhà báo dường như nhận ra rằng: lâu nay mình đã bỏ quên một chủ đề rất quan trọng, rất ý nghĩa khi mọi hoạt động đều không thể tách khỏi văn hóa, đặc biệt là các di sản văn hóa ở vùng nông thôn sẽ tạo nên những nền tảng vững chắc trong quá trình XDNTM, hướng đến phát triển bền vững. Vì từ lâu nông thôn được ví như “chiếc nôi” để nuôi dưỡng, bảo bọc và lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống quý như vàng, như ngọc. Nếu “chiếc nôi” ấy không còn nguyên vẹn sẽ thật sự là một thảm kịch. Với mong muốn góp một phần công sức cho việc bảo tồn những viên ngọc sáng, thời gian tới các nhà báo chắc chắn sẽ có những tác phẩm hay viết về văn hóa. Qua đó, cổ động mọi người cùng nhau gìn giữ, phát huy để văn hóa thật sự trở thành động lực trong quá trình XDNTM.

LƯ DŨNG