Truyền hình
Nếu Phòng Âm ngữ trị liệu của Bác sĩ Ninh Thị Minh Hải là nơi khám và điều trị cho trẻ rối loạn phát triển như: tự kỷ, chậm nói, thì tại Trường Giáo dục chuyên biệt tỉnh Cà Mau có một lớp học cũng đặc biệt không kém để dạy trẻ kỹ năng hoà nhập xã hội, học nói... Lớp học ấy không có tiếng đọc bài đồng thanh, những cánh tay giơ cao xin phát biểu, cũng không có những trang vở ngay ngắn ghi đầy con chữ, mà chỉ có những ánh mắt né tránh, cái lắc đầu vô thức và khoảng lặng kéo dài tưởng chừng vô tận.
Lớp học của sự kiên nhẫn và yêu thương
Mỗi ngày của cô Trần Ngọc Mỹ, giáo viên lớp Phát triển kỹ năng 1 tại Trường Giáo dục chuyên biệt tỉnh Cà Mau, bắt đầu từ rất sớm. Khi nhiều người còn chưa thức giấc, cô đã chuẩn bị cho một ngày dài phía trước, một ngày không hề dễ dàng, nhưng đầy ý nghĩa.
Lớp học của cô không giống bất kỳ lớp học nào khác. Những đứa trẻ ở đây mang trong mình các rối loạn phát triển hoặc khiếm khuyết: có em tự kỷ, có em khiếm thính, có em gặp khó khăn trong giao tiếp và nhận thức. Mỗi em là một thế giới riêng biệt, khép kín và khó chạm tới.
Cô Mỹ tâm tình: “Có em phải mất hàng tuần chỉ để quen với việc ngồi yên trên ghế. Có em mất hàng tháng mới có thể cất lên tiếng “cô” đầu tiên. Những điều tưởng chừng rất bình thường đối với nhiều người lại là hành trình dài đối với các em. Với tôi, mỗi bước tiến nhỏ bé ấy đều là một niềm vui lớn lao, là phần thưởng xứng đáng cho những nỗ lực không ngừng nghỉ”.
Cô Trần Ngọc Mỹ dạy các em học sinh vẽ trong lớp học chuyên biệt.
Suốt hơn 1 thập kỷ gắn bó với lớp dạy trẻ chậm phát triển, nhớ lại những ngày đầu, cô Mỹ chia sẻ, khi chuyển từ dạy trẻ khiếm thính sang dạy trẻ tự kỷ là hành trình mới với những thử thách hoàn toàn khác. Nếu trẻ khiếm thính cần ngôn ngữ ký hiệu, thì trẻ tự kỷ cần được dạy nói, cách phát âm, tương tác với thế giới xung quanh.
“Khả năng tiếp thu của các bé tự kỷ chậm hơn, nên tôi phải tìm tòi nhiều phương pháp, sáng tạo đồ dùng để các bé dễ hiểu, dễ tiếp thu”, cô Mỹ chia sẻ.
Không có giáo án chung cho tất cả. Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, với đặc điểm, khả năng và giới hạn khác nhau. Vì vậy, cô phải tự xây dựng phương pháp giảng dạy phù hợp cho từng em: khi thì hình ảnh trực quan sinh động, khi là âm nhạc nhẹ nhàng, lúc lại là trò chơi đơn giản hay các bài tập vận động… Có những bài học, cô phải lặp đi lặp lại hàng chục lần chỉ để giúp một em ghi nhớ.
Niềm vui của cô Trần Ngọc Mỹ và học trò nhỏ khi hoàn thành buổi học.
Công việc ấy đòi hỏi không chỉ kiến thức mà còn là sự kiên trì gần như vô hạn. Có những lúc các em cáu gắt, khóc lóc, thậm chí mất kiểm soát hành vi, nhưng thay vì trách mắng, cô nhẹ nhàng vỗ về, kiên nhẫn chờ đợi tâm trạng các em dịu lại. Cô hiểu rằng, phía sau những phản ứng ấy là sự bất an, là những cảm xúc mà các em chưa biết cách diễn đạt.
Cô Mỹ không giấu tình yêu thương dành cho những học trò nhỏ: “Ðối với những bé "năng động", mình phải bình tĩnh, kiên trì hướng dẫn lại hành vi đúng. Mình cứ lặp lại nhiều lần thì sẽ điều chỉnh được. Ðó không chỉ là kỹ năng sư phạm mà còn là tình yêu thương dành cho trẻ, điều cốt lõi giúp tôi bền bỉ với nghề".
"Thắp lửa" cho những ước mơ hoà nhập
Ðiều khiến nhiều người cảm phục ở cô Mỹ không chỉ là sự tận tuỵ trong lớp học mà còn là sự đồng hành với học trò và gia đình ngoài giờ học. Nhiều phụ huynh vì mưu sinh hoặc thiếu kiến thức chăm sóc trẻ đặc biệt nên chưa thể hỗ trợ con đúng cách. Cô Mỹ trở thành người hướng dẫn, tư vấn cho họ cách tương tác và dạy con tại nhà. Cô hiểu rằng, hành trình giúp trẻ phát triển không thể chỉ diễn ra trong vài giờ trên lớp, mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường. Vì vậy, sau giờ dạy, cô dành thời gian trả lời thắc mắc của phụ huynh, hướng dẫn họ từng cách nhỏ nhất để giúp con tiến bộ.
“Có những phụ huynh chưa phối hợp nhiều, mình phải tư vấn, hỗ trợ để các bé học ở nhà. Khi phụ huynh hiểu và đồng hành, các bé tiến bộ rõ rệt hơn. Những nỗ lực ấy không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhưng tôi chưa từng bỏ cuộc”, cô Mỹ bày tỏ.
Quả thật, công việc của cô không dừng lại ở vai trò của giáo viên. Cô còn là người chăm sóc, là người bạn, thậm chí là chỗ dựa tinh thần cho các em. Có những em không chịu ăn, cô kiên trì tìm mọi cách để tập cho em ăn uống đầy đủ. Có những em bị bệnh, cô tận tình chăm sóc như chính con của mình. Những việc làm ấy tuy nhỏ bé, nhưng chứa đựng tình yêu thương vô điều kiện.
Cô Mỹ và đồng nghiệp ngồi soạn giáo án cho những tiết học sau thú vị hơn và bắt kịp sự phát triển của trẻ hơn.
Và rồi, những “trái ngọt” cũng dần xuất hiện. Một đứa trẻ từng không giao tiếp, nay đã biết mỉm cười khi gặp người quen. Một em khác có thể tự ăn, tự mặc quần áo. Có em bắt đầu nói được những câu đơn giản, biết gọi cha mẹ. Những thay đổi ấy, với nhiều người có thể là bình thường, nhưng với cô Mỹ và các em, đó là kỳ tích.
Khi được hỏi về mong muốn trong tương lai, cô Mỹ thổ lộ giản dị: “Tôi mong các bé sau này có thể hoà nhập với mọi người xung quanh, tự phục vụ cuộc sống, đặc biệt là có thể học hoà nhập mầm non, tiểu học và lên cao hơn. Tôi cũng mong lớp học có thêm nhiều đồ dùng, dụng cụ để hỗ trợ các bé phát triển tốt hơn”.
Những ước mong ấy không lớn lao, nhưng chan chứa tình thương, thể hiện tâm huyết của người giáo viên luôn đặt học trò lên trên hết. Trong xã hội hiện đại, khi giáo dục đặc biệt ngày càng được quan tâm, những người như cô Mỹ chính là “người thắp lửa” thầm lặng, không xuất hiện rực rỡ trên sân khấu, không được tung hô bằng những câu từ lớn lao, nhưng đang từng ngày góp phần thay đổi cuộc đời của nhiều con người.
Câu chuyện của "người mẹ thứ hai" ấy như lời nhắc nhở giản dị mà sâu sắc: chỉ cần đủ kiên nhẫn và yêu thương, con người có thể làm nên những điều tưởng chừng không thể. Từ những lớp học nhỏ bé, nơi những đứa trẻ đặc biệt từng bước mở lòng với thế giới, những hạt giống hy vọng đang được gieo trồng mỗi ngày.
Và biết đâu, trong tương lai không xa, những hạt giống ấy sẽ nảy mầm, lớn lên và toả sáng theo cách riêng của mình, như chính tình yêu thầm lặng mà cô dành cho các em./.
Lam Khánh
Xem thêm bình luận