Duyên nợ trầu cau

Bên trong cái mo cau dày, trông có phần thô ráp là những mụn hoa trắng li ti, thanh khiết đang nhè nhẹ tỏa hương. Bà Năm cố với tay để hái những chùm hoa cau đang nở rộ nhưng không tới, đành bất lực nhìn những mụn hoa rơi lả tả dưới thềm nhà sau cú va chạm mạnh. Chắc phải nhờ thằng Hai hái giúp. Bà muốn trưng một ít hoa cau trên bàn thờ trong ngày giỗ của Thắm, để gửi đến đứa con gái vắn số của mình một chút hương hoa cau…

Thuở mới cưới nhau, ông Năm - chồng bà đã trồng một hàng cau với một giàn trầu trước hiên nhà để tặng người vợ có sở thích ăn trầu của mình. Cây gặp đất tốt, lại không phụ công người chăm sóc nên chẳng bao lâu sau, cau thì sai trĩu quả, còn trầu thì xanh lá tốt tươi. Trầu cau ăn không hết nên bà Năm mang ra chợ bán. Trước là để mua vui, “đổi” lấy tiền mua gói thuốc lá cho ông Năm, bịch xà bông hay ký đường xài trong gia đình… Nhưng dần về sau, thấy “làm ăn” được nên việc mua bán trầu cau lại trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình. Cô con gái út tên Thắm sau mỗi buổi đến trường lại ra chợ huyện gần nhà để phụ mẹ bán trầu cau. Nhưng cô chỉ học hết cấp II thì bỏ dở chuyện học vì… thích bán trầu cau hơn. Đến lúc Thắm có thể thay mẹ trong chuyện bán buôn, thuần thục trong việc chọn cau, xem trầu, biết têm trầu hình cánh én, cánh phượng… thì việc ăn trầu không còn phổ biến nữa. Lớp trẻ hầu như không ai ăn trầu, chỉ còn sót lại vài người lớn tuổi vì lỡ… ghiền, nhưng cũng rất ít. Người ta chỉ tìm mua trầu cau khi trong nhà có cưới hỏi, vì đây là những lễ vật không thể thiếu trong hôn lễ. Thế nhưng, theo phong tục thì chỉ những người đã lập gia đình, đủ đôi đủ bạn thì mới được têm trầu, sắp mâm trầu cau cúng thần Tơ hồng trong các đám cưới. Vậy là Thắm… thất nghiệp trong sự tiếc nuối.

“Giậu đổ, bìm leo”. Trong lúc chuyện làm ăn gặp khó khăn thì ông Năm ngã bệnh. Đồ đạc có giá trị, vườn tược, đất đai của gia đình đều lần lượt thay tên, đổi chủ để chạy chữa cho ông Năm, trong đó có những cây cau đang ra hoa, trĩu quả. Đêm đêm, Thắm vẫn thường lén ra sân để ngửi “trộm” hương cau ngan ngát từ nhà bên kia (mà trước đây là của cô) đang tỏa sang nhà mình. Rồi, như sợ hương cau tỏa hết, cô lại nhặt nhạnh những mụn hoa rơi mang về phòng để níu giữ chút hương thơm còn sót lại… Những khi ấy, bà Năm chỉ biết khẽ kéo vạt áo chùi nước mắt vì thương con. Mà con gái bà cũng thật lạ, ai đời biết bao loài hoa rực rỡ khoe sắc, khoe hương mà không thích, lại thích mỗi hoa cau!

Căn nhà tường khang trang, đầy đủ tiện nghi ngày nào nay chỉ còn lại “cái vỏ” mà bệnh tình của ông Năm vẫn không thuyên giảm. Đến lúc không còn xoay sở được thì cũng là lúc ở quê rộ lên phong trào lấy chồng Đài Loan. Nhà nào có con gái đẹp là y như nằm trong tầm ngắm của mấy bà mai mối, và dĩ nhiên, nhà bà Năm cũng không ngoại lệ. Nào là viễn cảnh giàu sang nơi xứ người, cuộc sống xa hoa, hiện đại, người ta vừa làm vừa… hưởng thụ chứ không phải làm “cắm đầu cắm cổ” như mình, vì… đến khi chết thì cũng đâu mang theo được cái gì! Những điều ấy thì Thắm bỏ ngoài tai hết, cô chỉ chú ý một chi tiết: người dân Đài Loan ghiền ăn trầu lắm, đàn ông ăn nhiều hơn cả phụ nữ nữa, và ngay cả thanh niên, học sinh cũng ăn trầu vì có lợi hơn… hút thuốc. Ở bên đó, nếu ai mà làm “nghề” mua bán trầu cau là… hốt bạc! Trong đầu Thắm lóe lên suy nghĩ: “Tại sao mình không thử, biết đâu… Ba sẽ được chữa khỏi bệnh, má sẽ thôi buồn rầu, anh Hai sẽ có tiền cưới vợ, và…”. Vậy là Thắm gật đầu ưng thuận lấy người đàn ông có tuổi đời ngang ngửa với… ba mình làm chồng. Một cuộc đổi chác, một hợp đồng thỏa thuận làm ăn thì đúng nghĩa hơn nếu nói về cuộc hôn nhân của Thắm. Cô giấu nỗi buồn vào bên trong, cố gượng cười để ba má yên lòng, giã từ người thân, mang theo ước vọng đổi đời về nơi xứ lạ quê người với lời hứa sẽ sớm trở về…

Thế nhưng, thực tế quá đỗi ngoài sức tưởng tượng của Thắm. Nếu kêu Thắm đi bán trầu cau ở Đài Loan thì… thà giết cô còn hơn. Vì ở Đài Loan, tuy có nhiều người ghiền ăn trầu thật, nhưng việc bán trầu cau thì có lắm chuyện để bàn. Những cô gái bán trầu cau ở Đài Loan được dân sở tại gọi là “Tân Lang Tây Thi” (Binlang Xishi - Người đẹp Trầu Cau”. Đây là những cô gái trẻ, khá xinh xắn (hai điều kiện này thì Thắm có thừa) và đặc biệt là, để thu hút khách hàng đến mua trầu cau thì phải ăn mặc hết sức khêu gợi: càng ít vải thì hàng bán càng đắt, và ngược lại - điều này thì Thắm chịu thua, vì lòng tự trọng và vì cô là gái đã có chồng!

Thất vọng vì mộng ước không thành, không thể giúp gia đình khỏi cảnh nghèo khó, phần thì hôn nhân không hạnh phúc (do sự chênh lệch tuổi tác, bất đồng ngôn ngữ) lại thêm nỗi nhớ nhà quay quắt khiến Thắm ngày càng héo hon. Rồi trong một phút thiếu suy nghĩ, bất nhẫn vì chuyện gia đình chồng đối xử tệ bạc khi không cho phép về quê chịu tang cha, Thắm đã tìm đến cái chết như một sự giải thoát cho mình. Chỉ tội cho bà Năm, lá vàng lại phải khóc lá xanh…

Ngày giỗ Thắm, ngoài những đồ ăn, thức uống, hoa quả, trái cây… trên bàn thờ theo tục lệ truyền thống, thì trước di ảnh của cô gái vắn số còn có thêm chùm hoa cau trắng tinh khôi. Âu đó cũng là định mệnh, là duyên số, bởi thay vì được trở thành cau, hoa cũng đã là… hoa, đã kịp gieo cho người nỗi luyến lưu. Trước hiên nhà bà Năm, hoa cau lại rụng trắng thềm, sau khi đã gửi hương vào gió.

Hoàn Châu