Gia đình tài tử: Mô hình cần được phát huy

Theo thời gian, sức sống của đờn ca tài tử (ĐCTT) ngày càng lan tỏa, ngấm sâu hơn vào đời sống người dân Bạc Liêu. Cũng vì vậy, vùng đất được xem là một trong những “cái nôi” của nghệ thuật ĐCTT sở hữu nhiều gia đình tài tử. Với tình yêu dành cho ĐCTT, không ít gia đình đang âm thầm bảo tồn, ra sức phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật độc đáo này.

Tiếp nối truyền thống đCTT

Trải qua bao thăng trầm, ĐCTT vẫn được rất nhiều gia đình Bạc Liêu gìn giữ, truyền lưu từ thế hệ này sang thế hệ khác. Với họ, ĐCTT vừa là di sản văn hóa phi vật thể đại diện cho nhân loại, vừa là “món ăn” tinh thần không thể tách rời với cuộc sống. Nhờ có ĐCTT mà mọi thành viên trong gia đình thêm yêu thương, gắn kết để cùng gìn giữ và phát huy âm nhạc dân tộc.

Buổi sinh hoạt ĐCTT của gia đình ông Huỳnh Ngọc Phương (thị trấn GIá Rai, huyện Giá Rai). Ảnh: H.T

Nói về “đất ĐCTT” ấp Bình Dân (xã Lộc Ninh, huyện Hồng Dân), nhiều người sẽ nghĩ ngay đến gia đình tài tử Ba Liếu. Từ những ngày còn trẻ, ông được cha truyền dạy cho ngón đờn mùi mẫn, rồi gắn bó với ĐCTT đến nay đã hơn 40 năm. Tình yêu dành cho ĐCTT không chỉ được ông thể hiện qua tiếng đờn, lời ca mà còn ở cách ông trân trọng nó. Bởi thế mà ông đặt cho các con mình những cái tên đặc biệt theo 7 chữ đờn trong ĐCTT gồm: U, Liêu, Xê, Xang, Hò, Xử, Cống. Chính tại ngôi nhà nhỏ ấm áp tình yêu thương này, ĐCTT được tiếp nối qua các thế hệ con cháu. Dù mỗi người đã có cuộc sống riêng, nhưng các con ông vẫn thường xuyên về nhà để sum vầy, sẻ chia buồn vui trong cuộc sống và cùng nhau đờn ca thỏa chí.

Còn tài tử Huỳnh Ngọc Phương (thị trấn Giá Rai, huyện Giá Rai) thì lại đến với ĐCTT vào một dịp tình cờ. Lần đầu tiên nghe giai điệu của ĐCTT là ông yêu thích ngay. Không có người truyền dạy, ông Phương tự mày mò và “học lóm” từ những người biết đờn ca. Vậy mà tiếng đờn của tài tử Ngọc Phương lại bùi tai chẳng thua gì các đàn anh. Chính niềm đam mê của ông đã lan truyền, lôi kéo cả vợ và các con cùng tham gia. Ông Phương bộc bạch: “Ngoài những lúc sinh hoạt cùng các CLB ĐCTT thị trấn, gia đình tôi còn tổ chức giao lưu đờn ca tại nhà để giáo dục tình yêu ĐCTT cho thế hệ cháu con, đồng thời gìn giữ và phát huy loại hình nghệ thuật độc đáo của dân tộc”.

Mô hình cần được phát huy

Sự phát triển của các gia đình tài tử làm cho phong trào ĐCTT Bạc Liêu ngày thêm sôi nổi. Đây là mô hình hay, cần được phát huy, nhân rộng. Tuy nhiên, để làm được điều này thì có rất nhiều việc phải thực hiện. Bởi thực tế hiện nay, mô hình gia đình tài tử vẫn chưa được phát huy hết hiệu quả. Hầu hết việc truyền dạy ĐCTT trong các gia đình chủ yếu bằng hình thức người biết dạy cho người chưa biết, người hay chỉ cho người chưa hay. Do không được đào tạo bài bản nên hình thức biểu diễn, cách chơi ĐCTT còn mang tính ngẫu hứng, thiếu chuyên nghiệp. Song song đó, nhiều gia đình có niềm đam mê nhưng điều kiện hoạt động, trang thiết bị sinh hoạt không có. Điều này có thể làm cho tình yêu với nghệ thuật ĐCTT nhạt dần và dẫn đến thất truyền ở các thế hệ sau.

Ông Nguyễn Văn Ngươi, Giám đốc Trung tâm VH-TT huyện Hồng Dân cho biết: “Gia đình tài tử là những “hạt nhân” giữ vai trò nòng cốt cho sự phát triển của phong trào ĐCTT. Thời gian qua, huyện đã mời những nghệ nhân nổi tiếng về giảng dạy ĐCTT cho các CLB, gia đình tài tử. Sắp tới, huyện sẽ tổ chức hội thi “Nghệ nhân đờn - ca giỏi” để tạo sân chơi cho giới tài tử nói chung, những gia đình tài tử nói riêng có cơ hội giao lưu và tỏa sáng”.

Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT là việc làm lâu dài, cần sự chung tay, góp sức của tất cả mọi người. Ngành chức năng phải có định hướng trong việc nhân rộng các mô hình ĐCTT nói chung, mô hình gia đình tài tử nói riêng; mở nhiều lớp đào tạo bài bản về ĐCTT; tổ chức những hội thi, liên hoan để khuấy động phong trào, thu hút sự tham gia của tài tử… Riêng các gia đình tài tử thì cần tiếp tục nuôi dưỡng tình yêu, phát huy truyền thống đờn ca để cống hiến nhiều hơn cho phong trào ĐCTT tỉnh nhà.

HỮU THỌ