Giải pháp đưa đờn ca tài tử đến với du khách

Với những giá trị đặc sắc và vô tận, đờn ca tài tử (ĐCTT) đang trở thành “món ăn” độc đáo và không thể thiếu đối với các chương trình đưa du khách đến vùng Nam bộ nói riêng, Việt Nam nói chung. Khai thác những giá trị nổi bật và hấp dẫn du lịch của ĐCTT cần có sự nỗ lực cả từ phía chính quyền, các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư trong mối liên hệ mật thiết với văn hóa Nam bộ…

Đón bắt những kỳ vọng và mong đợi của du khách, doanh nghiệp lữ hành cùng với cộng đồng điểm đến, các điểm biểu diễn và các cơ sở dịch vụ du lịch đang nỗ lực đưa ĐCTT đến với du khách.

Mong đợi của du khách

Trước hết, du khách muốn được đắm mình vào không gian văn hóa Nam bộ thông qua nghệ thuật biểu diễn ĐCTT, có thể là tại nhà hát, câu lạc bộ, cộng đồng dân cư xóm ấp, trên cánh đồng, thuyền, ghe…; họ thích được hỏi chuyện, được nghe kể về những câu chuyện, giai thoại trong bài hát, được biết sự tích cổ xưa mà liên quan đến ngày nay… Như vậy, bên cạnh việc thưởng thức biểu diễn, cần có những diễn giải phụ họa làm cầu nối để du khách hiểu hơn về ý nghĩa, nội dung triết lý của tác phẩm.

Biểu diễn đờn ca tài tử phục vụ du khách tại Khu lưu niệm nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ và nghệ nhân Cao Văn Lầu. Ảnh: C.K

Đến với ĐCTT trong bối cảnh du lịch, du khách còn muốn tìm hiểu thêm một bước về nghệ thuật độc đáo này; được nghe thuyết trình, giới thiệu, xem phim... về lịch sử hình thành và phát triển gắn với các tác phẩm, nghệ sĩ nổi tiếng; cấu tạo và vai trò của từng nhạc cụ… Ngoài ra, họ còn muốn có những dấu ấn, lưu giữ những kỷ niệm và tự hào về chuyến đi với những trải nghiệm, sự am hiểu về nghệ thuật độc đáo này để kể cho bạn bè và người thân cũng như lưu giữ cho chính mình. Vật lưu niệm về nhạc cụ, băng đĩa lời bài ca đã được dịch ra ngôn ngữ mẹ đẻ, chụp hình, sách viết về ĐCTT… là những gì mà du khách mong có được khi đến với ĐCTT…

Đối với mỗi loại khách khác nhau lại có những mong đợi khác nhau. Khách đi theo tua du lịch thường có nhu cầu tham quan làng quê, hay địa danh - nơi gắn với quá trình hình thành và phát triển ĐCTT, được tặng hoặc mua các sản phẩm liên quan... Khách du lịch với mục đích nghiên cứu mong muốn được trải nghiệm, nghiên cứu di sản văn hóa để phục vụ sở thích hay công việc, họ kỳ vọng được thực hành, đi sâu nghiên cứu tính khoa học, độc đáo của di sản qua nhiều hoạt động tiếp cận di sản sống động và chân thực...

Giải pháp để ĐCTT “làm” du lịch

Trên cơ sở phân tích những giá trị hấp dẫn của ĐCTT, những mong đợi của du khách khi đến với ĐCTT thì những ý tưởng hành động dưới đây cần xem xét, đầu tư và triển khai để thu hút và mang lại những trải nghiệm cho du khách đúng với mong đợi của họ.

Trước hết vẫn là việc sưu tầm, phục hồi, tạo dựng tư liệu, biên tập nội dung, làm sáng tỏ giá trị, tái hiện lịch sử hình thành và phát triển của ĐCTT; nhấn mạnh tính độc đáo, hấp dẫn của nó. Nhiệm vụ này nhằm bảo tồn kho tàng giá trị di sản ĐCTT để có “cái” thết đãi khách. Kế đến là việc tổ chức các hoạt động biểu diễn ĐCTT trong khuôn khổ các lễ hội địa phương, đầu tư phát triển mạng lưới các nhà hát, câu lạc bộ, sinh hoạt cộng đồng… trở thành các chương trình biểu diễn ĐCTT thường xuyên vào các sự kiện nổi bật trong năm. Đây sẽ là cơ sở để “chào hàng” các hãng lữ hành, hoặc du khách cũng có thể “phát hiện” để tới thưởng thức. Trong vùng Nam bộ, đặc biệt là Bạc Liêu và Long An cần đầu tư xây dựng nhà hát ĐCTT. Đây sẽ là nơi hội tụ những sự kiện, nghệ sĩ, danh nhân, du khách gắn với các hội thi, hội diễn… có tiếng vang toàn quốc về ĐCTT!

Thứ nữa là quy hoạch, đầu tư xây dựng các điểm biểu diễn ĐCTT trong toàn vùng gắn với các công trình dịch vụ công cộng, nơi sinh hoạt cộng đồng và hệ thống cơ sở dịch vụ du lịch để tạo điều kiện cho du khách tiếp cận với ĐCTT. Xây dựng bảo tàng, tượng đài, nhà lưu niệm… để trưng bày các nhạc cụ, tư liệu về bản nhạc cổ, tranh ảnh các nghệ sĩ nổi tiếng để làm sáng tỏ giá trị, tôn vinh nghệ thuật, nghệ nhân... Thiết kế sản xuất các vật dụng, sản vật địa phương, biểu tượng, tài liệu, đĩa nhạc, sách ảnh... trở thành hàng lưu niệm mang dấu ấn địa danh, danh nhân đi liền với nghệ thuật ĐCTT...

Để những giải pháp đưa ĐCTT đến với du khách được thực thi, nhất thiết Nhà nước cần có chính sách, chương trình khuyến khích, hỗ trợ và bảo đảm môi trường, điều kiện cần thiết để bảo tồn giá trị đích thực và toàn vẹn đối với di sản ĐCTT, tạo điều kiện thuận lợi cho du lịch phát triển, hướng cho nhân dân thụ hưởng những giá trị tinh hoa văn hóa dân tộc, trong đó có ĐCTT. Nhà nước cần giải quyết tốt mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, lấy bảo tồn làm trọng và đi trước một bước; đồng thời lấy phát triển làm động lực bảo tồn; lấy du lịch có trách nhiệm với di sản là phương thức hữu hiệu để phát huy giá trị di sản bền vững, trong đó có ĐCTT.

TS. Hà Văn Siêu (Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển du lịch)