Truyền hình
Trong xu thế hội nhập ngày nay, đờn ca tài tử (ĐCTT) Nam bộ đang đứng trước sự cạnh tranh khốc liệt với các loại hình nghệ thuật, âm nhạc hiện đại khác. Thị hiếu thưởng thức văn hóa, âm nhạc của một bộ phận người dân, đa phần là lớp trẻ đang có sự thay đổi mạnh mẽ. Nguy cơ tiềm ẩn đối với nền nghệ thuật di sản văn hóa ĐCTT là rất cao nên cần thiết phải được khẩn trương trong nghiên cứu, bảo tồn và phát huy…
 |
| Phó Chủ tịch UBND tỉnh - Lê Thị Ái Nam trao cờ lưu niệm cho các đơn vị tham dự liên hoan ĐCTT Nam bộ toàn quốc lần I trong khuôn khổ Festival Đờn ca tài tử quốc gia. Ảnh: Đ.K.C |
Tính nguyên bản, vốn gốc của ĐCTT mang đậm giá trị văn hóa đặc trưng của người dân Nam bộ đang bị xem nhẹ và đang bị biến tướng. Tính ngẫu hứng sáng tạo đã tạo thành cốt cách riêng có của ĐCTT, đây cũng là một trong những loại hình nghệ thuật ngẫu hứng gần như duy nhất ở nước ta. Tuy nhiên, hiện nay đã và đang xuất hiện nhiều nhóm ĐCTT, câu lạc bộ (CLB) ĐCTT gần như chuyên nghiệp. Các tài tử đờn, tài tử ca ăn mặc chỉnh tề, đờn có bài bản chính xác, hát đúng nhịp, đúng hơi. Chính cái khuôn phép gò bó ấy đã khiến nghệ sĩ chỉ dám biểu diễn những bài “tủ” mà không dám ngẫu hứng, không dám thả hồn vào từng giai điệu của lời ca tiếng hát làm cho ĐCTT xa dần nguyên gốc và trở nên… khách sáo. ĐCTT diễn ra ở các quán ăn, quán nhậu, không còn đúng chất với ĐCTT Nam bộ!
Rất nhiều CLB ĐCTT ra mắt, nhưng giữa số lượng và chất lượng là điều cần phải xem xét. Thực tế, việc truyền nghề ĐCTT chưa có chiến lược sâu rộng, lượng người tham gia còn ít và thiếu chuyên môn. Chính vì thế, khi thống kê thì thấy danh sách CLB, thành viên rất nhiều, nhưng thực chất gom lại, số người tham gia thường xuyên, có bài bản thì không được bao nhiêu, vì thiếu cả chất lượng lẫn số lượng về tác giả, tài tử đờn và tài tử ca.
Việc tổ chức các cuộc liên hoan, hội diễn ĐCTT là rất cần thiết, nhằm tôn vinh, phát huy giá trị, tạo sân chơi và giao lưu kinh nghiệm cho các nghệ nhân, nghệ sĩ, tài tử đờn, tài tử ca. Tuy nhiên, cũng cần xem lại hình thức, nội dung việc tổ chức sao cho phù hợp với ý nghĩa thực chất của nghệ thuật ĐCTT, để không khéo sau khi tham gia liên hoan, qua nhận xét, chấm giải của hội đồng nghệ thuật thì sẽ dẫn đến những đánh giá không chính xác, gây nên sự ngộ nhận về những giá trị đích thực của ca nhạc tài tử đối với công chúng hâm mộ…
Gợi ý một số giải pháp
Để bảo tồn và phát huy nghệ thuật ĐCTT Nam bộ, bên cạnh việc thực hiện một cách đồng bộ các nội dung theo chương trình hành động quốc gia của Bộ VH-TT&DL đến năm 2020, thiết nghĩ từng địa phương cần chủ động có những giải pháp, cách làm riêng phù hợp với thực tế và điều kiện cho phép.
Trước tiên, cần quan tâm việc xét danh hiệu cho nghệ nhân và cần có cơ chế, chính sách đãi ngộ đặc thù đối với các bậc thầy, nghệ nhân làm công việc truyền dạy ĐCTT. Từ lúc các cơ quan quản lý đặt vấn đề cần phong tặng danh hiệu và chế độ đãi ngộ cho nghệ nhân đến nay đã hơn 10 năm. Trong thời gian ấy, nhiều nghệ nhân dân gian rất giỏi về ĐCTT đã qua đời!
Ngoài định kỳ tổ chức Festival ĐCTT quốc gia 3 năm/lần, cần phối hợp, liên kết các địa phương để thống nhất định hình những hoạt động thiết thực nhằm giới thiệu, phổ biến, phát huy nghệ thuật ĐCTT Nam bộ như: giao lưu gặp mặt các CLB ĐCTT tiêu biểu; liên hoan ĐCTT Nam bộ theo cụm, khu vực hàng năm; tổ chức trưng bày, giới thiệu những hiện vật quý của ĐCTT; tổ chức thi sáng tác những bài bản mới… Củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của các CLB, nhóm nhạc ĐCTT và đưa hoạt động ĐCTT vào các thiết chế văn hóa xã, nhà văn hóa ấp. ĐCTT Nam bộ là sản phẩm văn hóa phi vật thể, nhưng các tư liệu đối với loại hình này rất hiếm, vì vậy công tác sưu tầm và nghiên cứu là rất cần thiết nhằm hệ thống, biên soạn thành những tài liệu chính thống.
Nếu làm tốt chương trình hành động quốc gia cũng như những giải pháp nêu trên sẽ góp phần làm cho nghệ thuật ĐCTT phát huy mạnh mẽ trong xã hội đương đại.
DƯƠNG HUỲNH KHẢI
Xem thêm bình luận