Khi nhà cổ được xếp hạng di tích cấp tỉnh

Ngành chức năng đang tiến hành các bước lập thủ tục, hồ sơ để tiến tới đề nghị UBND tỉnh công nhận các công trình kiến trúc cổ ở Bạc Liêu là di tích cấp tỉnh (căn cứ vào Điều 28, Luật Di sản văn hóa và Thông tư 09/2011/TT-BVHTTDL quy định về nội dung hồ sơ khoa học để xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh). Điều này hứa hẹn trong một thời gian gần, Bạc Liêu có thêm nhiều di tích có giá trị đặc biệt…

Bạc Liêu được nhiều tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước, cũng như nhiều đoàn du khách quốc tế công nhận là tỉnh có nhiều công trình kiến trúc nhà cổ (gọi tắt là nhà cổ). Căn cứ điểm d, Điều 28, Luật Di sản văn hóa năm 2001 được sửa đổi, bổ sung năm 2009 quy định: “Công trình kiến trúc, nghệ thuật, quần thể kiến trúc, tổng thể kiến trúc đô thị và địa điểm cư trú có giá trị tiêu biểu cho một hoặc nhiều giai đoạn phát triển kiến trúc, nghệ thuật đều được xếp hạng là di tích cấp tỉnh và quốc gia”, thì 21 ngôi nhà cổ được Bảo tàng tỉnh lập hồ sơ khoa học lần này đều xứng đáng là di tích cấp tỉnh! Việc công nhận di tích cấp tỉnh đối với những ngôi nhà cổ có ý nghĩa đặc biệt trong việc “danh chính ngôn thuận” để đưa các công trình này vào phục vụ phát triển du lịch ở Bạc Liêu. Ngoài ra, chính những giá trị lịch sử ở cả hình thái vật thể và phi vật thể đang hiện hữu sẽ góp phần đưa TP. Bạc Liêu trở thành đô thị xanh - sạch - đẹp - văn minh theo tinh thần Nghị quyết 01/NQ-TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh (khóa IV)…

Du khách Nhật tham quan Thư viện tỉnh (cũ) - một trong những công trình kiến trúc cổ độc đáo ở TP. Bạc Liêu. Ảnh: C.T

Tuy nhiên, song song với việc tiến hành công nhận di tích đối với các ngôi nhà cổ nói trên, việc thiết thực và khá cấp bách mà ngành VH-TT&DL cần tập trung thực hiện là việc chống xuống cấp các công trình kiến trúc cổ này! Bởi nhiều ngôi nhà cổ đang được lập hồ sơ khoa học hiện đang trong tình trạng hư hỏng, xuống cấp ở mức độ nặng, nhẹ khác nhau. Nguyên nhân hư hỏng, xuống cấp ngoài sự tác động của thiên nhiên, môi trường, còn do việc bảo tồn, sửa chữa, chống xuống cấp chưa được thực hiện kịp thời trong nhiều năm qua! Để nhà cổ ở Bạc Liêu xứng đáng với tên gọi “di tích”, quan trọng hơn là để bảo tồn, kéo dài tuổi thọ các công trình có giá trị này trong thời gian tới, thiết nghĩ ngành VH-TT&DL cùng với chính quyền địa phương cần có biện pháp quản lý chặt chẽ các ngôi nhà cổ. Cụ thể là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân, các cơ quan, tổ chức chính trị - xã hội tham gia bảo tồn nhà cổ theo đúng quy định của pháp luật. Đối với nhà cổ thuộc sở hữu của tư nhân, từng gia đình phải cam kết với cơ quan quản lý Nhà nước về VH-TT&DL thực hiện quản lý thật tốt nhà cổ theo đúng pháp luật quy định, không tự ý sửa chữa, tháo dỡ khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của cơ quan quản lý Nhà nước về VH-TT&DL… Ngoài ra, địa phương cần có chính sách hợp lý hỗ trợ chủ nhân của những ngôi nhà cổ được xếp hạng di tích có cuộc sống ổn định, hỗ trợ kinh phí tu sửa, chống xuống cấp nhằm kéo dài tuổi thọ nhà cổ… Đồng thời, khi nhà cổ được xếp hạng di tích thì bên cạnh việc bảo vệ giá trị vật thể, chúng ta cũng nên tiến hành nghiên cứu sâu sắc hơn nữa về giá trị phi vật thể được biểu hiện trong từng ngôi nhà cổ để hiểu đúng và phát huy được đúng giá trị lịch sử. Có như vậy chúng ta mới giới thiệu đầy đủ giá trị của từng kiến trúc cổ với du khách khi đến tham quan. Một điều quan trọng hơn nữa là, khi ấy chúng ta mới phát huy được toàn diện giá trị nhà cổ Bạc Liêu, lấy truyền thống để phục vụ sự phát triển TP. Bạc Liêu nói riêng, tỉnh Bạc Liêu nói chung…

Tóm lại, vẫn còn hàng loạt công việc cần thiết phải bắt tay thực hiện đồng thời với quá trình tiến hành công nhận di tích cấp tỉnh đối với nhà cổ ở Bạc Liêu. Tu bổ, chống xuống cấp nhà cổ, tính toán công tác quản lý theo hướng bảo tồn và phát huy giá trị nhà cổ theo hướng bền vững. Một công việc nữa là, các cơ quan quản lý Nhà nước đối với nhà cổ cũng cần quan tâm đến hoạt động quảng bá nhà cổ trên các phương tiện thông tin đại chúng, liên kết tổ chức các tua - tuyến đưa khách du lịch đến với nhà cổ, góp phần phát triển du lịch Bạc Liêu lên tầm cao mới.

Quỳnh Trâm

21 công trình kiến trúc cổ ở Bạc Liêu bao gồm: Trụ sở Bảo tàng tỉnh, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm (trụ sở Hội LHPN tỉnh trước đây), nhà ông Khưu Hải Chiêu (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu), Phòng Y tế TP. Bạc Liêu, trụ sở Liên hiệp Hội VHNT tỉnh, Khách sạn Công tử Bạc Liêu (nhà Trần Trinh Trạch), trụ sở Ngân hàng Công thương, Nhà hàng Công tử Bạc Liêu (nhà Huyện Sổn), nhà bà Chung Tố Anh (phường 5, TP. Bạc Liêu), Nhà khách Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Bạc Liêu, Phủ thờ họ Cao Triều, nhà Hội đồng Phến (phường 3, TP. Bạc Liêu), Thư viện tỉnh (cũ), Tòa soạn Báo Bạc Liêu, trụ sở làm việc Phòng Quản lý đô thị, trường nghiệp vụ TDTT, trụ sở Mặt trận Việt Minh Bạc Liêu năm 1945 (phường 3, TP. Bạc Liêu), Nhà thiếu nhi Phùng Ngọc Liêm, Trung tâm Giáo dục thường xuyên Bạc Liêu (cũ), Trung tâm Xúc tiến đầu tư - thương mại và du lịch, Trung tâm Y tế dự phòng TP. Bạc Liêu.