Khôi phục văn hóa truyền thống trong đồng bào Khmer

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đồng bào dân tộc Khmer đã hun đúc, sáng tạo nên một kho tàng văn hóa vô cùng đặc sắc. Tuy nhiên, trước sự xâm nhập của những luồng văn hóa mới, vấn đề bảo tồn chưa được quan tâm đúng mức, nên không ít nét đẹp truyền thống, phong tục tập quán của người Khmer đang đứng trước nguy cơ mai một. Do đó, chính quyền địa phương và người dân phum sóc cần phải chung tay, góp sức khôi phục những giá trị văn hóa quý báu này.

Nhiều nét đẹp truyền thống bị mai một

Giữa dòng chảy của cuộc sống hiện đại, để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa là một thách thức không nhỏ đối với đồng bào Khmer. Vì nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan làm cho những giá trị văn hóa đứng trước nguy cơ mai một. Từ lâu, chùa Khmer đã gắn liền với đời sống tâm linh của người dân phum sóc. Bởi đây là nơi hội tụ tinh hoa nghệ thuật kiến trúc và diễn ra các lễ hội, sinh hoạt tôn giáo. Do sự tàn phá của thời gian, việc tu bổ, nâng cấp các chùa Khmer chưa được thực hiện thường xuyên, nên một số công trình kiến trúc đang rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Sư Hữu Hinh, Thượng tọa chùa Ghositaram (chùa Cù Lao, xã Hưng Hội, huyện Vĩnh Lợi) cho biết: “Đến nay, diện mạo chùa cơ bản khá khang trang, nhiều công trình kiến trúc đẹp, thể hiện trọn vẹn những giá trị văn hóa của người dân tộc. Nhưng một số công trình như cổng chùa, hàng rào, tăng xá, giảng đường đang xuống cấp nghiêm trọng. Để có kinh phí xây dựng những công trình phục vụ đời sống tâm linh, văn hóa cho người dân, chùa đã phải vay mượn, hoặc vận động lòng hảo tâm của phật tử gần xa”.

Quang cảnh ngày Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây tại chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu). Ảnh: H.T

Khi nói đến văn hóa Khmer, điệu múa Răm vông là một trong những nét văn hóa nổi bật. Song, một bộ phận giới trẻ hiện nay lại không mấy mặn mà với môn nghệ thuật này. Một phần do tác động của những loại hình văn hóa ngoại nhập, phần vì việc lưu truyền giữa các thế hệ không được chú trọng, nên nhiều thanh niên không biết múa hoặc múa không đúng bài bản. Đặc biệt, đáng báo động nhất là thực trạng người Khmer không biết viết, đọc chữ của dân tộc mình. Do gánh nặng mưu sinh và nhiều nguyên nhân khác, nên nhiều gia đình không quan tâm đến việc cho con em mình học tiếng mẹ đẻ.

Cần khôi phục và phát huy

Sẽ không quá muộn nếu chính quyền địa phương và đồng bào Khmer kịp thời nhận ra sự mai một của văn hóa dân tộc, để từ đó đặt ra nhiệm vụ khôi phục và phát huy. Nhận thấy được thực trạng này, nhiều địa phương đã có những động thái, việc làm tích cực như: phát huy vai trò của chùa Khmer trong công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, tinh thần dân tộc cho người dân; tranh thủ các nguồn xã hội hóa để nâng cấp và khai thác có hiệu quả ý nghĩa của chùa chiền; ngoài ra, việc thành lập các đội văn nghệ dạy múa Lâm thol, Xà dậm, Apsara... cũng đã thu hút được rất đông thanh niên Khmer theo học...

Ông Phan Minh Kha, Phó Bí thư Thường trực xã Vĩnh Trạch Đông (TP. Bạc Liêu) cho biết: “Xác định tầm quan trọng, ý nghĩa của việc khôi phục văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer, xã đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, tư tưởng, hành động của người dân. Đặc biệt là việc xây dựng thiết chế văn hóa trong chùa Khmer, đóng ghe Ngo phục vụ lễ hội, mở lớp dạy chữ dân tộc. Nhờ những việc làm này mà người dân phum sóc ngày càng có ý thức giữ gìn những nét văn hóa truyền thống của dân tộc”.

Để văn hóa dân tộc Khmer duy trì sức sống lâu dài trong đời sống người dân, đòi hỏi sự định hướng và đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ từ phía ngành chức năng. Quan trọng hơn, đồng bào phum sóc cần phát huy ý thức dân tộc để ra sức khôi phục, giữ gìn thứ “tài sản” độc đáo mà ông cha đã truyền lại.

TRỊNH HỮU