Khu di tích bác Ba Phi - nơi lưu giữ giá trị văn hoá bất biến

(CMO) Giá trị về những câu chuyện của bác Ba Phi đến nay đã được đánh giá là tài sản tinh thần quý báu của vùng đất Minh Hải xưa, Cà Mau nay. Trong kho tàng “truyền miệng” và “ứng khẩu” của bác Ba Phi, một Cà Mau hoang sơ nhưng trù phú sản vật, con người tuy vất vả nhưng trượng nghĩa, thông minh, lạc quan, cả những tình cảm thiêng liêng của gia đình cũng được tái hiện… Bấy nhiêu đó cũng đủ làm xao xuyến và nhận được sự ngưỡng vọng của hậu thế.

Ông Nguyễn Văn Quynh, Phó trưởng Ban Quản lý Di tích, Bảo tàng tỉnh Cà Mau, nhận xét: “Bác Ba Phi đã được Nhân dân, đặc biệt là giới khoa học trong nước, nhìn nhận là một hiện tượng độc đáo, có nhiều giá trị cả về văn hoá tinh thần và nghiên cứu khoa học”.

Thực tế, năm 2002, tỉnh Cà Mau cũng tổ chức Hội thảo khoa học chuyên đề bác Ba Phi, hay một số công trình nghiên cứu (có cả luận án tiến sĩ) bàn sâu về lĩnh vực này. Chưa kể hàng loạt ấn phẩm, tác phẩm lấy cảm hứng từ đây. Bấy nhiêu đó đủ thấy sức hút và chiều sâu mà di sản bác Ba Phi để lại. Nếu có thể làm một phép so sánh (dù khập khiễng) thì có thể nói, Bạc Liêu có bác Sáu Lầu (Nhạc sĩ Cao Văn Lầu) và ở Cà Mau có bác Ba Phi (Nguyễn Long Phi).

Ông Dư Minh Chiến, Phó trưởng Phòng Văn hoá - Thông tin huyện Trần Văn Thời, cho biết: “Di tích cấp tỉnh bác Ba Phi được công nhận năm 2015 thuộc ấp Lung Tràm, xã Khánh Hải. Dù nhận được nhiều sự quan tâm, nhưng đến nay, hiện trạng khu di tích hầu như chưa được đầu tư gì".

Mong muốn của ông Chiến và của huyện Trần Văn Thời là có được sự hỗ trợ của cấp trên để đầu tư, xây dựng khu di tích này. “Do phân cấp quản lý, UBND huyện là nơi trực tiếp phụ trách di tích, tuy nhiên tầm của huyện rất khó để làm việc này”, ông Chiến phân tích. Quy hoạch của Khu Di tích bác Ba Phi khoảng 6 ha gắn với du lịch sinh thái, văn hoá được đánh giá giàu tiềm năng. Song, cũng như rất nhiều khu di tích khác, tất cả chỉ dừng lại ở... tiềm năng.

Thực trạng của khu di tích đã được đánh giá, ghi nhận đầy đủ. Vấn đề là làm sao lưu giữ, phát huy những di sản tỉnh Cà Mau có trong tay, từ đó có những lựa chọn phù hợp cho sự phát triển. Theo ông Chiến, gia đình bác Ba Phi đã có đơn kiến nghị làm lại nhà mồ, xây đường dẫn ra khu mộ của bác Ba Phi. Ông Chiến cũng thông tin rằng, Trần Văn Thời có 5 di tích quốc gia, 1 di tích cấp tỉnh, nhưng tất cả chỉ công nhận rồi “khoanh đất để đó” mà chưa nhận được đầu tư gì. Ông Chiến nói: “Nếu làm được như Khu Di tích bác Sáu Lầu trên Bạc Liêu thì hay quá!”.

Bà Nguyễn Thị Anh, con dâu bác Ba Phi, 85 tuổi, vẫn ngày ngày hương khói cho cha chồng.

Ghé thăm nơi thờ tự bác Ba Phi, tiếp đoàn là con dâu của ông, bà Nguyễn Thị Anh (hiện đã 85 tuổi). Bà Anh kể rằng, chồng bà (con trai duy nhất của bác Ba Phi) mất trước cả cha. Còn bác Ba Phi mất năm 1964, thọ 80 tuổi. Bà nhớ rằng, thời ấy vùng Lung Tràm thưa thớt dân cư, làm ruộng thì không đủ ăn, cuộc sống trong chiến tranh rất cơ cực. Vậy mà bác Ba Phi vẫn mang những câu chuyện của mình để kể cho bộ đội nghe, vì vậy anh em rất quý mến. Cái chất hào sảng, lạc quan và đầy trí tuệ trong những câu chuyện ấy đã góp phần nâng cao tinh thần chiến đấu của bộ đội cách mạng trong thời đoạn ấy.

“Ở nhà ông cũng kể cho con cháu nghe. Cũng chuyện ấy nhưng người khác kể thì không hay, không hấp dẫn bằng ông”, bà Anh nhớ lại.

Hỏi bà Anh, nghe xong những chuyện ấy bà cảm thấy thế nào, bà mỉm cười: “Nghe thấy đã… lỗ tai. Cái chính là những thứ bình thường hằng ngày mình thấy, mình biết mà hoá ra lại hay đến thế, lạ đến thế trong câu chuyện của cha kể”. Bà nói rằng: “Gia đình giờ chỉ mong có cái nhà mồ đàng hoàng, đường ra mộ cha cao ráo là đủ rồi”. Gia cảnh của bà Anh cũng khó khăn, vì vậy nguyện vọng gia đình là nhận được sự hỗ trợ để phục vụ khách viếng chu đáo.

Hiện tại, huyện Trần Văn Thời đã lập dự án xây dựng khu di tích với rất nhiều tính toán. Mong rằng quá trình này nhận được sự hỗ trợ tích cực của các cấp, các ngành để Khu di tích bác Ba Phi trở thành nơi lưu giữ những hình ảnh, những nét văn hoá đặc trưng của vùng đất Cà Mau.

Đây không chỉ là nghĩa cử tri ân với lớp người trượng bối, mà còn là cơ hội mới để phát triển du lịch, một “nốt trầm” khi đối sánh với tiềm năng của vùng đất Cà Mau./.

Quốc Rin