KINH DOANH… CA CỔ: Đừng làm biến chất!

Bài cuối: Hãy trả lại sự “trong sáng” cho ca cổ

>>Bài 1: Đến quán ca cổ đâu chỉ để… ca cổ!

Giữ gìn và phát huy giá trị đích thực của ca cổ bằng cách đưa loại hình văn hóa bản sắc này phục vụ… kinh doanh là việc làm cần thiết. Động thái này càng cấp bách hơn trước thềm Bạc Liêu đăng cai tổ chức Festival Đờn ca tài tử Việt Nam năm 2014. Sự quyết liệt của ngành chức năng trong quản lý, kiểm tra; ý thức của các chủ quán kinh doanh ca cổ và nhu cầu “chính đáng” của khách hàng khi tìm đến loại hình này sẽ góp phần quan trọng trong việc giữ gìn sự “trong sáng” cho ca cổ!

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có hơn 40 quán kinh doanh… ca cổ. Trong đó, nhiều nhất là TP. Bạc Liêu với 14 quán; có thể điển hình một số quán như: Ngân Trinh, Ngọc Phượng (phường 1), Hương Liên (phường 5)… Điều này chứng tỏ, loại hình phục vụ này đã và đang được nhiều người ưa chuộng (ở đây chưa đề cập đến việc các “thượng đế” đến các quán để được ngân nga vọng cổ, hay chỉ để thỏa nhu cầu được các em “phục vụ”).

Chúng tôi nghĩ rằng, nếu bày biện đúng “không gian quán” thì các quán ca cổ sẽ giúp người ta được “thả hồn” vào những giai điệu mượt mà, sâu lắng khi tìm đến. Nếu hoạt động đúng bản chất thì sự xuất hiện của những quán loại này sẽ có ý nghĩa làm phong phú thêm đời sống tinh thần, đáp ứng nhu cầu giải trí của người dân Bạc Liêu; đặc biệt là quảng bá một loại hình văn hóa đặc sắc của xứ sở mình khi phục vụ du khách phương xa. Tuy nhiên, mục đích quảng bá hình ảnh “đất vọng cổ” hay tạo ra một sân chơi văn nghệ lành mạnh dường như không được nhiều quán chú ý đến! Qua những chuyến “thực địa” và những gì “tai nghe mắt thấy”, chúng tôi khẳng định rằng một số quán kinh doanh ca cổ hiện nay đã “biến tướng” theo hình thức kinh doanh của những quán nhậu ôm, karaoke ôm… Đó là một “vấn nạn” gây xót xa đối với những ai yêu câu vọng cổ quê nhà! Bà Trần Thị Hiền, Trưởng phòng Văn hóa huyện Hòa Bình nhìn nhận: “Việc kinh doanh quán ca cổ sẽ tạo điều kiện mở rộng nhiều sân chơi phục vụ nhu cầu giải trí chính đáng của người dân yêu thích bộ môn ca cổ. Tuy nhiên, nếu lạm dụng nó vào những mục đích không lành mạnh thì sẽ làm mất đi ý nghĩa của loại hình nghệ thuật này”.

Nếu khai thác đúng cách, việc phục vụ đờn ca tài tử, ca cổ sẽ là sân chơi lý thú và có tác dụng phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật này. (Trong ảnh: Đờn ca tài tử phục vụ du khách tại khu du lịch vườn nhãn Bạc Liêu). Ảnh: C.T

Không thể đánh đồng tất cả các quán ca cổ đều là hoạt động… trá hình. Bởi bên cạnh những quán ca cổ “vào không chỉ để ca” thì vẫn có những quán mà chủ kinh doanh là nghệ sĩ, nghệ nhân, hay những người yêu thích ca cổ; việc kinh doanh của họ cốt là muốn mang đến cho người dân một “món ăn tinh thần” bổ ích. Tuy nhiên, do chạy theo lợi nhuận, nên một số chủ quán khác đã biến ca cổ thành món hời để thu lợi. Cũng cần nói rõ, có “cầu” mới có “cung”, nhiều người đến đây thật sự có “máu văn nghệ”, họ cũng muốn chứng tỏ khả năng ca hát của mình, nhưng ngoài việc ca, nhiều người muốn “thêm hương, thêm hoa” để ca có hứng, “cuộc vui” khi ấy mới thật sự trọn vẹn?!

Được biết, các quán ca cổ hoạt động chủ yếu dựa vào giấy đăng ký kinh doanh do Phòng Tài chính của địa phương cấp. Do chưa có quy định cụ thể nào trong việc quản lý loại hình kinh doanh này, nên đã gây không ít khó khăn cho ngành chức năng trong công tác kiểm soát và xử lý những trường hợp vi phạm. Ông Văn Công Diệp, Trưởng phòng phụ trách văn hóa (Sở VH-TT&DL), cho biết: “Thời gian tới, Sở sẽ đề nghị các cấp có thẩm quyền ra văn bản hướng dẫn quản lý chặt chẽ loại hình kinh doanh này. Đồng thời, sẽ có những quy định xử phạt rõ ràng trong việc sai phạm ở lĩnh vực kinh doanh quán ca cổ trên địa bàn tỉnh”.

Nhiều người biết Bạc Liêu là đất có thế mạnh về ĐCTT, là nơi có nhiều giọng ca mùi mẫn làm say lòng người, đã nhiều lần Bạc Liêu “giành” được các chuông Vàng, chuông Bạc vọng cổ (cuộc thi Chuông vàng Vọng cổ hàng năm do Đài Truyền hình TP. HCM tổ chức)… Bạc Liêu lại đang chuẩn bị tổ chức đăng cai Festival ĐCTT Việt Nam vào năm 2014, hứa hẹn sẽ thu hút đông đảo lượng khách gần xa trong dịp này. Trước sự “trắng, đen” khó phân của những quán kinh doanh ca cổ như hiện nay, thật ái ngại nếu du khách muốn chọn một quán ca cổ đúng nghĩa để nghe vọng cổ mà lại vào “nhầm” quán?!

Để giải quyết vấn đề này, đòi hỏi ngành chức năng cần có những quy định cụ thể về không gian, diện tích phòng ốc, cách bày biện, trang trí, cường độ âm thanh, ánh sáng, cung cách phục vụ… Lập lại trật tự ở các quán kinh doanh có phục vụ ca cổ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để các quán này hoạt động một cách lành mạnh còn có ý nghĩa tạo mảnh đất màu mỡ cho một loại hình nghệ thuật truyền thống phát triển.

Vì một sân chơi văn hóa lành mạnh và để loại hình nghệ thuật này giữ nguyên những tinh túy vốn có, hãy trả lại sự “trong sáng” cho ca cổ!

M.H - H.T