Lễ Vu lan: Nét đẹp văn hóa truyền thống Việt

Đã trở thành một trong những nghi thức truyền thống, ca khúc Bông hồng cài áo ngân lên khi những nhánh hồng được cài lên áo mỗi người tại lễ Vu Lan. Cảm xúc muốn rơi nước mắt vẫn luôn hiển hiện trong khóe mắt và nỗi xúc động như dâng lên trong lòng mỗi người con trong giây phút hành lễ ấy. Một mùa Vu lan, mùa báo hiếu nữa lại về…

Hoài niệm Vu lan

Lễ Vu lan xuất phát từ tích vị đại hiếu tử Mục Kiền Liên cứu mẹ. Truyền thuyết xưa kể rằng, mẹ Mục Kiền Liên là bà Thanh Đề vì kiếp trước gây nhiều tội lỗi, nên khi chết xuống âm phủ chịu lắm hình phạt nặng nề. Mục Kiền Liên nhờ tu luyện được nhiều phép thần thông, nên đã nhìn thấy mẹ chịu nhục hình. Ông mới đích thân đem cơm xuống tận cõi quỷ để dâng mẹ, nhưng khi cơm đưa vào miệng mẹ thì đều hóa thành lửa đỏ. Mục Kiền Liên mới trở về thỉnh ý Phật để tìm cách cứu mẹ. Phật dạy rằng, phải có sự khấn vái thành tâm của dân chúng thập phương mới cứu được mẹ và ngày Rằm tháng Bảy là ngày thích hợp nhất. Từ đó lễ Vu lan đã được đặt tên cho ngày Rằm tháng Bảy.

Cài hoa hồng lên áo - một nghi thức trong lễ Vu lan. Ảnh: C.T

Cha mẹ đã vất vả trăm bề để sinh con ra và nuôi con khôn lớn nên người, hành trang bao tháng năm dài đã thấm đẫm bao mồ hôi và nước mắt. Khi con cái ngày càng trưởng thành thì mẹ cha ngày một già yếu, có những người con chưa kịp báo đáp thâm ân thì cha mẹ đã về cõi vĩnh hằng. Công lao trời biển đó mỗi người con phải luôn ghi tạc, tháng Bảy Vu lan nhắc mọi người nhớ rằng những ai còn cha mẹ thì hãy yêu thương, trân trọng từng giây phút quý báu bên mẹ, bên cha. Những ai mất cha, mất mẹ thì hãy dùng tấm lòng hiếu hạnh của mình cầu nguyện để vong linh cha mẹ được siêu thoát và thiết thực nhất là hãy sống cho nên người, trở thành những người hữu ích cho xã hội để không phụ công lao dưỡng dục của đấng sinh thành…

Truyền thống đẹp của dân tộc

Không chỉ mang thông điệp nhắc nhở, giáo dục truyền thống hiếu đạo của con cái đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ, ngày Rằm tháng Bảy mang đến một thông điệp đầy ý nghĩa nhân văn nữa là chúng ta hãy cùng cầu nguyện cho vong linh những người chết không nơi nương tựa, không người thờ cúng, cho nên đây còn được gọi là ngày “xá tội vong nhân”. Người dân thường gọi là tục “cúng cô hồn”, nghĩa là cúng vái cho các cô hồn không nơi nương tựa được siêu thoát. Dù là những nghi lễ mang tính chất tâm linh, nhưng từ đó toát lên nét đẹp truyền thống văn hóa thấm đẫm tình người, tình đồng bào của dân tộc ta.

Đất nước Việt Nam đã trải qua những cuộc chiến tranh với bao tang thương, bao người con của dân tộc đã xả thân trên mọi nẻo đường cứu nước, đến nay rất nhiều người trong số họ vẫn còn gửi lại thi hài nơi rừng sâu, núi thẳm. Hàng triệu đồng bào vì xả thân trong các cuộc kháng chiến cứu nước có người chết không được người thân tỏ tường danh tính. Họ trở thành những vong linh không người thân thờ cúng, nỗi đau ấy oằn nặng đối với nhiều gia đình và trở thành nỗi đau chung của đồng bào, dân tộc. Rằm tháng Bảy hàng năm cũng là dịp để tất cả chúng ta hướng về họ, những chiến sĩ vô danh hy sinh vì nước! Cho nên, những năm gần đây, Giáo hội Phật giáo các cấp đã cùng với chính quyền các địa phương tổ chức nhiều hoạt động rất ý nghĩa, điển hình như: thả đèn hoa, thắp hương trên các nấm mồ các anh hùng, liệt sĩ, làm lễ tưởng niệm các anh linh liệt sĩ…

Lễ Vu lan hay ngày xá tội vong nhân, thông điệp nào cũng gợi lên truyền thống văn hóa đẹp đẽ “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam. Việc gìn giữ được những nghi thức, nét đẹp văn hóa của ngày lễ này là điều hiển nhiên. Hơn thế nữa, việc công nhận đây là một lễ hội văn hóa của dân tộc thiết nghĩ là một động thái cần thiết! Những lễ hội tâm linh nhưng đầy ắp ý nghĩa nhân văn, thấm đẫm tình yêu thương nhân loại (không chỉ giữa những người đang sống mà còn đối với những người đã khuất), tôn vinh nét đẹp hiếu đạo ngàn đời của con cháu dành cho ông bà, cha mẹ rất đáng trở thành lễ hội chính thống của dân tộc.

CẨM THÚY