Mưa ngâu

Mưa ngâu là tên gọi những cơn mưa thường xuất hiện vào tháng 7 âm lịch hàng năm ở Việt Nam. Bạc Liêu tuy thuộc địa phương ít chịu ảnh hưởng bởi bão nhưng về thời tiết, vẫn có những cơn mưa ngâu như thế. Đó là những cơn mưa không liên tục, tuy không lớn nhưng lại “rả rích”, mới mưa đó lại tạnh rồi lại mưa. Trong văn học, hay dùng từ “sụt sùi” để chỉ những cơn mưa này.

Về từ nguyên, chưa rõ về nghĩa của từ “ngâu”. Chữ Nôm có tới 6 cách viết chữ Ngâu. Trước hết, đó là âm đọc chữ Hán “ngưu (trâu); kế tiếp là các chữ “ngưu” bộ mộc, bộ thảo; chữ “ngô” bộ mộc, bộ thảo; chữ “ngao” bộ thảo. Chưa thấy có chữ “ngưu” bộ thủy (để có thể chỉ cơn mưa ngâu).

Có giả thuyết cho rằng, “ngâu” trong “mưa ngâu” là do nói theo âm Nôm của từ Hán “ngưu” trong tên người “Ngưu Lang”, 1 trong 2 nhân vật chính trong truyền thuyết Ngưu Lang - Chức Nữ. Hầu như ai cũng biết về truyền thuyết này - một chuyện tình cổ tích, trong đó, ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch hàng năm là ngày họ gặp nhau (qua chiếc cầu Ô thước - do đàn quạ nối đuôi nhau tạo thành chiếc cầu cho 2 người đến với nhau). Thật ra, Ngưu Lang và Chức Nữ không phải là họ tên (họ Ngưu, họ Chức; tên Lang, tên Nữ; cho dù trong xã hội có 2 họ này) mà là cách gọi căn cứ vào nghề nghiệp của họ. Ngưu Lang là chàng trai… chăn trâu; Chức Nữ là cô gái dệt vải.

Ở Hàn Quốc, ngày mùng 7 tháng 7 được gọi là ngày Chilsok - được coi như là ngày Tình Nhân - ngày Valentine ở một số quốc gia khác. Về nguồn gốc, có lẽ cũng bắt đầu từ chuyện tình cổ tích nêu trên.

Ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch được gọi là Thất tịch (Thất tịch nghĩa là đêm mùng 7). Như vậy, nói cho chính xác là Ngưu Lang và Chức Nữ chỉ gặp nhau được vào đêm mùng 7 tháng 7 chứ không phải cả ngày mùng 7 tháng 7.

Ở góc độ thiên văn học, có 2 ngôi sao tên là Ngưu Lang và Chức Nữ.

Vào lúc sẫm tối của những ngày hè, trời trong sáng, không có mây, người ta sẽ thấy gần trên đỉnh đầu có 1 ngôi sao sáng. Đó chính là sao Chức Nữ, tên Latin là Vega, là sao sáng thứ 5 trên bầu trời đêm nói chung nhưng cũng là ngôi sao sáng thứ 2 ở bầu trời phía Bắc. Cách qua dải Ngân Hà, ở hướng Đông Nam trên bầu trời, có một ngôi sao sáng là sao Ngưu Lang, tên Latin là Altair. Ngôi sao này gần như đối vọng với sao Chức Nữ ở phía Bắc. Đây là ngôi sao sáng thứ 12 trong bầu trời đêm. Hai bên ngôi sao Ngưu Lang còn có 2 ngôi sao nhỏ tên là Aquila alpha và Aquila beta. Theo truyền thuyết, đó là 2 đứa con của Ngưu Lang và Chức Nữ.

T.C