Thứ ba, 10-2-26 00:17:52
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Nâng cao kỹ năng cho nghệ nhân đờn ca tài tử

Báo Cà Mau

Không mang tính chất “giảng dạy”, nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Thiện Vũ - nghệ sĩ ưu tú duy nhất ở loại hình đờn ca tài tử (ĐCTT) xác định: “Tôi phụ trách lớp học nâng cao kỹ năng đờn cho giới nghệ nhân Bạc Liêu chỉ với tính chất trao truyền những gì mà tôi thông hiểu để phong trào ĐCTT của tỉnh sẽ đi sâu vào chuyên môn hơn, bản thân mỗi tài tử đờn sẽ hiểu về ngón nghề của mình tận tường hơn…”. Đó cũng là mục đích cốt lõi của lớp ĐCTT nâng cao vừa được Sở VH-TT&DL tổ chức cho trên 50 tài tử đờn trong tỉnh dự học.

Hiểu đúng mới thực hành đúng

Sau nhiều hoạt động diễn ra trong khuôn khổ Festival ĐCTT quốc gia lần I - Bạc Liêu 2014, mà trọng điểm là các hình thức giao lưu ĐCTT giữa nghệ nhân, tài tử các tỉnh, thành phố; một số tài tử đờn của tỉnh Bạc Liêu - những người đã từng chơi ĐCTT gần nửa đời người mới nhận ra rằng, mặc dù mình chơi nhạc tài tử đã lâu nhưng trình độ hiểu biết về loại hình nghệ thuật này vẫn còn chưa được thấu đáo. Đối với lớp nghệ nhân đang gìn giữ một di sản văn hóa thế giới thì sự chưa “thông suốt” ấy quả thật đáng băn khoăn! Thế là nhu cầu mở mang kiến thức, nâng cao kỹ năng thực hành di sản là một nhu cầu tất yếu đặt ra. Ông Đỗ Ngọc Ẩn, phụ trách phong trào ở CLB ĐCTT tỉnh chia sẻ: “Chỉ có hiểu đúng mới thực hành đúng. Với mong muốn đó, tôi đã mạnh dạn đề xuất Sở VH-TT&DL tổ chức lớp học này dưới sự hướng dẫn trực tiếp của Tiến sĩ - Nhạc sĩ Huỳnh Khải (Nhạc viện TP. HCM) và NSƯT Thiện Vũ. Sự uyên thâm của các “bậc thầy” về ĐCTT này sẽ giúp đội ngũ nghệ nhân nói chung, các tay đờn ở Bạc Liêu nói riêng hiểu biết sâu rộng và nâng cao ngón đờn…”

Các nghệ nhân biểu diễn hòa tấu ĐCTT tại Quảng trường Hùng Vương. Ảnh: C.T

Những kiến thức thuộc về lý thuyết được trao truyền tại lớp học đã giúp đa số nghệ nhân hiểu rõ hơn về những đặc trưng độc đáo của ĐCTT mà họ chưa từng được biết cho đến khi tham gia lớp này. Đó là sự mổ xẻ cụm từ “đờn - ca - tài tử” để người học hiểu rằng dòng nhạc tài tử là dòng nhạc của bậc thầy (hoàn toàn khác với cách hiểu của nhiều người về phong trào ĐCTT), các nghệ nhân cũng được hiểu rõ vì sao trong hơn 400 bài bản vô cùng phong phú của nhạc tài tử, chỉ có 20 bản được đại diện trở thành bản Tổ. Độc đáo nữa là, các thầy đứng lớp đã giải thích cặn kẽ tại sao đặt các tên gọi Cổ bản, Tây Thi, Lưu Thủy Trường, Phú Lục, Nam Ai… Mỗi tên gọi như vậy đều ứng với bản chất của ngón đờn, những ý nghĩa đặc biệt này rất nhiều người từng chơi nhưng không biết cách để giải thích về bài bản mình đang chơi… Và quả thật, nếu hiểu đến “ruột gan” từng bản Tổ, ngón đờn, nhịp nội - nhịp ngoại… thì người chơi mới thực hành đúng bản chất của di sản này.

Cộng lực để nâng tầm di sản

NSƯT Thiện Vũ nói một câu thật ấn tượng: “Một vài người, dù giỏi vẫn không làm được, phải có sự cộng lực thì chúng ta mới đẩy con thuyền nghệ thuật ĐCTT vươn xa xứng đáng với bản chất vốn có và xứng tầm là di sản của nhân loại”. Chính vì vậy, những người trong vai trò “thầy” không phải dạy học mà chỉ nhận trách nhiệm trao truyền những kỹ năng mình nắm bắt được để cùng nhau “đẩy con thuyền” ấy!

Một lớp học nâng cao về kỹ năng đờn với cách thức lý thuyết áp dụng thực hành ngay trên từng bản đờn; tóm tắt tiểu sử, chữ nhạc trên từng nhạc cụ; cách xướng âm, ca trên từng chữ đờn để học viên thấy được sự độc đáo của nghệ thuật luyến láy, ngân nga... đã gợi hứng cho từng học viên. Ngoài ra, lớp học còn được chia thành các ban nhạc lên biểu diễn để “đồng môn” góp ý, sẻ chia kinh nghiệm qua sự hướng dẫn trực tiếp của thầy đứng lớp…

Lớp học chỉ diễn ra 10 ngày nhưng những kiến thức, kỹ năng được trao truyền đã thật sự giúp ích cho mỗi nghệ nhân, tài tử tham gia. Anh Thanh Sử, một nghệ nhân đã từng biểu diễn ĐCTT tại Hoa Kỳ chia sẻ: “Dù cầm đờn đã mấy chục năm, từng đi nước ngoài biểu diễn nhưng vào lớp học này tôi vẫn tiếp thu thêm rất nhiều kỹ năng bổ ích. Muốn có một ngón đờn hay, người cầm đờn phải rõ từng chữ nhạc trong các bài, ngoài ra chúng ta cần phải rõ sâu xa về ý nghĩa của nghệ thuật mình đang chơi. Tôi đã học được nhiều điều bổ ích như vậy”. Một số học viên theo học vài buổi phải xin nghỉ với lý do theo không kịp trình độ với các nghệ nhân đờn chuyên nghiệp và họ mong rằng ngành Văn hóa tỉnh sẽ mở tiếp những lớp ĐCTT căn bản để họ được hiểu những kiến thức bước đầu về loại hình này…

Hơn 50 nghệ nhân, tài tử đến từ CLB ĐCTT ở các huyện, thành phố, trong đó có một số học viên ở Trường cao đẳng Y tế Bạc Liêu, Bộ đội Biên phòng tỉnh… đã được trao truyền những kỹ năng nâng cao về ĐCTT. Hy vọng rằng, với những gì tiếp thu được, họ sẽ là lớp kế thừa đủ tài và đủ trí để nâng cao giá trị một di sản của Nam bộ Việt Nam nay đã trở thành di sản của nhân loại.

CẨM THÚY

Yêu vẻ đẹp đất nước

Là kỹ sư ngành công nghiệp điện, công tác tại Tổng công ty Ðiện lực - TKV, từ chỗ xem chụp ảnh như thói quen, một phần công việc, thường chụp ảnh máy móc, thiết bị..., Nguyễn Việt Hoàng Long dần đam mê nhiếp ảnh, muốn giữ lại thật nhiều khoảnh khắc đẹp trong cuộc sống, để chia sẻ rộng rãi đến mọi người.

Nguyễn Ðặng Khã Trâm: Top 50 Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2025

Góp mặt trong Top 50 Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2025, Nguyễn Ðặng Khã Trâm (quê Cà Mau) không chỉ ghi dấu ấn cá nhân mà còn lan toả hình ảnh sinh viên vùng đất địa đầu cực Nam tự tin, năng động, sẵn sàng hội nhập và cống hiến.

Trải nghiệm cùng nhiếp ảnh

Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Trương Văn Hùng đến với nhiếp ảnh từ tuổi thiếu niên khi chọn nghề chụp ảnh làm nghiệp mưu sinh, sau đó bén duyên ảnh nghệ thuật. Quá trình sáng tác, anh thích chụp thiên nhiên hoang dã, đời sống đồng bào các dân tộc trên mọi miền đất nước, cảnh sắc tươi đẹp của những vùng miền từng đi qua...

Giữ bản sắc cải lương phương Nam

Không chỉ nổi tiếng bởi rừng đước, rừng tràm và con người hào sảng, Cà Mau còn là một trong những cái nôi của đờn ca tài tử, vùng đất thấm đẫm hơi thở cải lương Nam Bộ. Trải qua bao biến thiên, việc dựng lại các vở tuồng cổ cải lương tại Cà Mau hôm nay không đơn thuần là tái hiện một loại hình sân khấu, mà chính là hành trình gìn giữ “hồn cốt” văn hoá đã ăn sâu vào tâm thức người dân phương Nam.

Yêu miền cố đô

Là công chức, công tác tại Ðảng uỷ phường Tây Hoa Lư, tác giả Trường Huy (Nguyễn Xuân Trường) đến với nhiếp ảnh từ tình yêu và tâm huyết với quê hương Ninh Bình. Bằng hình ảnh, anh mong muốn lưu giữ những giá trị văn hoá, lịch sử của vùng đất cố đô.

Rộn ràng đường đua phim Tết 2026

Thị trường phim Việt Nam đang vào giai đoạn sôi động nhất khi mùa phim tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 chuẩn bị khởi chiếu. Những dự án mới nhất vừa được công bố với sự tham gia của các đạo diễn và diễn viên tên tuổi khiến khán giả háo hức chờ đợi.

Hương quê neo giữ ký ức

Trong ẩm thực Nam Bộ, có những món ăn dân dã, nhưng chỉ cần nhắc đến thôi là đủ gợi lên cả một miền ký ức, như món khoai mì hấp nước cốt dừa - món ăn tuổi thơ của rất nhiều người miền Tây.

Viện Phim Việt Nam chiếu phim hướng tới Đại hội Đảng XIV

Hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Viện Phim Việt Nam tổ chức Chương trình chiếu phim cách mạng từ ngày 14 - 17/1, tại Hà Nội.

Văn hoá - Thể thao - Du lịch: Động lực cho phát triển bền vững

Chiều 10/1, tại Hội nghị triển khai công tác văn hoá, thể thao và du lịch năm 2026; tổng kết Đề án “Bảo vệ và phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ tỉnh Cà Mau giai đoạn 2021-2025”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ngô Vũ Thăng nhấn mạnh: “Văn hoá, Thể thao và Du lịch là sức mạnh nội sinh, là động lực tinh thần quan trọng cho sự phát triển bền vững của tỉnh”.

Lưu giữ khoảnh khắc đẹp

Thích chụp những khoảnh khắc đời thường, phong cảnh... trong quá trình đi du lịch khám phá, Trần Thanh Sang bén duyên với nhiếp ảnh qua kết nối với những tay máy trẻ cùng đam mê trong tỉnh.