Nguồn lợi cá đồng dần khôi phục

Có những mùa cá không đến khi nước lũ về, mà đến từ sự đổi thay trong ý thức, tư duy sản xuất và cách đối đãi với thiên nhiên của người dân. Ở Xã Trần Văn Thời, mùa mưa năm nay, nguồn cá đồng đã có dấu hiệu được khôi phục.

• Cần ngăn chặn việc khai thác, đánh bắt cá đồng bằng dụng cụ xung điện
• Chị Trần Thu Ba:​ Kiếm tiền triệu từ nghề làm mắm cá đồng
• Kêu gọi đầu tư 400 triệu USD xây dựng Trung tâm nghề cá đồng bằng sông Cửu Long
• Nâng cao trách nhiệm để phục hồi nguồn cá đồng

Tín hiệu vui này có được từ kết quả thực hiện Chỉ thị số 17-CT/TU ngày 26/2/2024 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ (Chỉ thị 17), về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp uỷ đảng trong ngăn chặn khai thác nguồn lợi thuỷ sản có tính huỷ diệt trên địa bàn tỉnh; Chỉ thị số 10/CT-UBND ngày 15/11/2023 của Chủ tịch UBND tỉnh về tăng cường công tác quản lý các hoạt động khai thác nguồn lợi thuỷ sản có tính huỷ diệt, tận diệt trên địa bàn tỉnh. 

Xã Trần Văn Thời từng có thời điểm mùa mưa về nhưng vắng bóng cá đồng vì thuốc hoá học, nạn xiệt điện, khai thác tận diệt... Từ khi Chỉ thị 17 được ban hành, những tín hiệu phục hồi bắt đầu hiện rõ. Chỉ thị yêu cầu các địa phương trong tỉnh đẩy mạnh thực hiện các biện pháp khôi phục nguồn lợi thuỷ sản nội đồng bằng việc quy hoạch vùng sinh sản tự nhiên, cấm đánh bắt theo kiểu tận diệt và nâng cao ý thức cộng đồng.

Đặc biệt, ở Xã Trần Văn Thời có hệ thống đồng trũng, đìa hoang và kênh mương dày đặc, việc triển khai chỉ thị được thực hiện đồng bộ từ xã đến ấp, từ cán bộ đến nông dân. Theo ngành chức năng Xã Trần Văn Thời, tính từ đầu năm đến nay, trên địa bàn xã đã lồng ghép vào các cuộc họp tuyên truyền 49 cuộc có 2.026 lượt người nghe; thiết lập mới 4 đường dây nóng; vận động giao nộp 27 bộ dụng cụ kích điện; tuần tra, kiểm tra phát hiện 12 vụ vi phạm tàng trữ và sử dụng xung điện, xử lý vi phạm hành chính số tiền 56,5 triệu đồng, tịch thu tiêu huỷ 13 bộ dụng cụ kích điện.

Cùng với đó là sự tham gia vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tạo sự chuyển biến tích cực, nhận đồng thuận cao và ủng hộ của đông đảo người dân. Công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản; tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật được chú trọng, thực hiện. Qua đó, nhận thức và ý thức của người dân về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản được nâng lên. Nguồn lợi cá đồng từng bước được phục hồi so với trước đây.

Nguồn lợi cá đồng đang trên đà khôi phục, với các loại như: cá dày, cá lóc, rô biển, rô đồng, cá sặc, thát lát...

Trên cánh đồng vừa ngập nước tại xã Đá Bạc, anh Lê Thanh Tùng, nông dân gắn bó với nghề đặt lọp hơn 20 năm, hào hứng khoe: “Mấy năm trước, bắt được 3-4 con cá sặc là quý lắm. Năm nay, đặt 10 cái lọp, có khi được cả ký cá. Người dân mình không đánh bắt quá mức, nguồn nước sạch, không xả phân thuốc, cá đồng mới chịu ở lại, sinh sôi”.

Anh Tùng cũng cho biết, trước đây một số người dùng điện xiệt cá để kiếm sống. Gần đây, được tuyên truyền thường xuyên, lại thấy lợi ích lâu dài, nhiều người đã tự nguyện bỏ nghề tận diệt, chuyển sang hình thức đánh bắt truyền thống, khai thác hợp lý theo mùa vụ.

Không dừng lại ở khai thác, Chỉ thị 17 cũng tạo đà để Xã Trần Văn Thời phát triển các mô hình sinh kế dựa vào nguồn lợi thuỷ sản nội đồng. Cơ sở chế biến cá khô, mắm cá đồng ngày càng mọc lên nhiều ở các xã ven trục lộ lớn. Bà Nguyễn Thị Hồng Diễm, chủ cơ sở khô cá đồng tại Xã Trần Văn Thời, chia sẻ: “Trước cá ít, tôi phải nhập cá từ Đồng Tháp, An Giang về làm khô. Giờ cá đồng đủ dùng, lại tươi. Khách Sài Gòn mê món mắm cá sặc đồng với khô cá chạch của tôi lắm, họ đặt mối lâu dài”.

Không chỉ tạo thêm việc làm cho phụ nữ nông thôn, mô hình làm mắm, làm cá khô tại địa phương còn giúp nâng giá trị sản phẩm nông nghiệp, gắn liền với bản sắc miền quê sông nước. Song song đó, một số xã như: Đá Bạc, Khánh Hưng cũng bắt đầu đưa trải nghiệm chụp đìa, giăng câu, đặt trúm, lờ, lọp bắt cá đồng... vào các tour du lịch cộng đồng.

Nhiều điểm du lịch tổ chức trải nghiệm bắt cá đồng, giăng câu, tái diễn cảnh chụp đìa để thu hút khách và quảng bá về nguồn lợi cá đồng tại địa phương.

Tuy nhiên, theo ngành chuyên môn, nguồn lợi cá đồng tại Xã Trần Văn Thời dù đã dần được khôi phục nhưng vẫn còn nhiều thách thức, như: biến đổi bất thường của thời tiết, áp lực sản xuất nông nghiệp theo hướng thị trường và một số nơi ý thức cộng đồng chưa có chuyển biến mạnh mẽ.

Tại Xã Trần Văn Thời, người dân đã nhìn thấy "trái ngọt" của sự điều chỉnh trong khai thác gắn với tái tạo, nơi mùa cá đồng đang dần quay trở lại. Cá đồng không chỉ là thực phẩm mà còn là câu chuyện, miền ký ức bao nhiêu thế hệ và là điểm kết nối giữa con người trên chính đồng ruộng quê hương./.

Vũ Linh