Nhìn lại hoạt động bảo vệ môi trường của thanh niên

Tính đến thời điểm này, phong trào tình nguyện đã bước sang tuổi 17 và cũng là ngần ấy năm các hoạt động của đoàn viên - thanh niên (ĐV-TN) luôn song hành, gắn bó với chủ đề bảo vệ môi trường.

Đoàn viên - thanh niên làm vệ sinh môi trường ở đê biển Nhà Mát. Ảnh: Y.N

Năm 2000 đánh dấu mốc cho phong trào tình nguyện của tuổi trẻ cả nước bằng việc tháng 3 hàng năm được chọn là “Tháng Thanh niên” và mùa hè mỗi năm trở thành “Mùa hè tình nguyện” của ĐV-TN. Kể từ đó, hình ảnh những chiếc áo xanh tình nguyện được gắn liền trong các hoạt động bảo vệ môi trường như: trồng cây, nhặt rác thải, bảo vệ dòng sông quê hương... Có thể nói, sự tiên phong của các bạn trẻ trong hoạt động bảo vệ môi trường vào thời điểm khởi đầu đã nhanh chóng tạo được sức hút và ấn tượng đẹp trong lòng mọi người. Nhìn lại chặng đường dài gần 17 năm qua sẽ rất khó có thể đánh giá được hết những thành quả, công sức mà ĐV-TN đã đóng góp cho hoạt động này. Tuy nhiên, điều làm cho xã hội băn khoăn hơn cả là sau ngần ấy năm các hoạt động bảo vệ môi trường vẫn chưa được nâng tầm. 17 năm trước, hình ảnh áo xanh tình nguyện đi trồng rừng, nhặt rác; đến 17 năm sau, hình ấy tiếp tục lặp lại. Lẽ ra những hình ảnh của 17 năm sau phải là những tuyến đường không rác, những dòng kênh trong lành, hay ít ra là hình ảnh bà con nhân dân xắn tay làm vệ sinh môi trường, trồng cây cùng ĐV-TN, chứ không phải chỉ là lực lượng ĐV-TN đổ mồ hôi dọn dẹp vệ sinh, nhưng chỉ vài ngày sau rác lại trở về như hiện trạng ban đầu... Dường như trông công tác bảo vệ môi trường, nếu không kể đến lực lượng chủ công là công nhân vệ sinh thì lực lượng ĐV-TN hoàn toàn đơn độc!

Trong ngày lễ ra quân Tháng Thanh niên vừa rồi, chúng tôi có dịp tháp tùng theo hàng trăm bạn trẻ làm vệ sinh môi trường tại khu Quán âm Phật đài và khu vực đê biển Nhà Mát. Dọc theo bờ kè, rác từ biển trôi dạt vào cùng với rác thải của các hộ kinh doanh và khách du lịch nhiều vô số kể. Phải mất cả buổi sáng, hàng trăm ĐV-TN tình ngyện mới xử lý xong. Nhưng vấn đề mà nhiều bạn trẻ lo lắng là sau buổi lễ ra quân chỉ được vài ngày thì tình trạng rác thải lại tiếp tục ứ đọng. Riêng ở khu Quán âm Phật đài, vào dịp cuối tuần, có hàng ngàn du khách đến chiêm bái. Mặc dù loa thông báo liên tục nhắc nhở du khách cần có ý thức giữ gìn vệ sinh, không xả rác bừa bãi, nhưng trên nền đất vẫn vương vãi bọc nylon, lon nước ngọt…

Dễ dàng nhận thấy vấn đề mấu chốt là ở công tác tuyên truyền. Đã đến lúc chúng ta cần có một hình thức tuyên truyền mới, cứ ra quân làm vệ sinh mãi lại khiến người dân mặc định suy nghĩ “làm vệ sinh môi trường là nhiệm vụ của thanh niên tình nguyện”. Bên cạnh việc tiên phong trong các hoạt động tình nguyện, ĐV-TN cần có nhiều hoạt động tuyên truyền sâu sát, thiết thực hơn. Cần hiểu rõ bảo vệ môi trường không phải là nhiệm vụ của riêng ĐV-TN mà là của toàn xã hội. Với vai trò chủ công, Đoàn Thanh niên cần có sự phối hợp chặt chẽ với các đoàn thể khác đẩy mạnh trong khâu tuyên truyền. Nâng cao ý thức của người dân không phải là chuyện một ngày một bữa, vì vậy tuyên truyền cần gắn với việc phân tích lợi ích cho người dân hiểu tác hại của ô nhiễm môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khỏe, sản xuất ra sao, nhất là với bà con vùng sản xuất nông sản và thủy sản… Riêng tổ chức Đoàn, Hội các cấp cũng cần có những hình thức tuyên truyền phù hợp với các bạn trẻ trong trường học, góp phần giáo dục ý thức vệ sinh môi trường của học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Bảo vệ môi trường là vấn đề nóng hiện nay khi mà tình trạng biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh đang lan tràn. Muốn làm được điều đó, cần thay đổi hình thức tuyên truyền sao cho hợp lý, đừng để ĐV-TN phải dọn dẹp “tàn dư” từ sự thiếu ý thức.

TUẤN ANH