Nhớ tết ở quê

Do điều kiện công tác nên gia đình tôi chuyển về thành thị sinh sống đã nhiều năm. Và cũng ngần ấy năm tôi không được đón Tết quê, cũng như không còn bắt gặp những hình ảnh người dân quết bánh phồng, gói bánh tét và cái không khí rộn ràng trong xóm của những ngày giáp Tết…

Nhớ hồi còn ở quê, khoảng từ 23 tháp chạp đưa ông Táo về trời đến chiều 30 Tết, gió ngoài đồng thổi rao rao, chiều se lạnh và những ngố lúa đã giăng đầy trên những cánh đồng vàng ươm gốc rạ, lòng cảm thấy lâng lâng trước cảnh thanh bình nơi chốn quê mình trong những ngày năm hết, Tết đến. Lúc này, nhà nào trong xóm cũng đã chuẩn bị một vài món để ăn Tết, như làm khô cá lóc, cá kèo, dưa kiệu, mắm tép... Trẻ con thì mê mẩn ngắm nhìn những món bánh mứt sên trên bếp ngọt lừng, thơm phức. Nhớ những viên kẹo mãng cầu gói trong giấy kiếng thật khéo và đẹp. Bàn thờ tổ tiên ông bà được trang hoàng và chưng dĩa ngũ quả, có thể là nhiều loại quả khác nhau, nhưng không thể thiếu mãng cầu, dừa, đu đủ và xoài để cầu mong quanh năm “vừa đủ xài”! Nước trong lu đã đầy tràn, gạo đầy khạp và muối cũng đầy hũ… vì ông bà xưa thường dạy rằng, Tết thì cái gì trong nhà cũng phải đầy để quanh năm gia đình được sung túc. Những tín ngưỡng xưa của ông bà đã ăn sâu vào tâm thức và trở thành tập quán rất nhân văn, vì lẽ đời yên ấm và con cháu được no đủ. Và, có lẽ cái hình ảnh, cái tình cảm khó quên nhất của thời khắc giáp Tết là chiều 30 Tết. Một cành mai với rất nhiều nụ được chưng trên bàn thờ, mâm cơm cúng ông bà cuối năm có món thịt kho hột vịt, bánh tét và dưa kiệu hoặc dưa giá, khói hương trầm ấm, thiêng liêng… như góp thêm không khí ấm cúng của buổi chiều tất niên gia đình sum họp. Người lớn uống với nhau ly rượu mừng, chúc nhau điều tốt đẹp, trẻ con thì xênh xang áo mới…

Quết bánh phồng chuẩn bị Tết. Ảnh: B.T

Buổi chiều muộn ngày cuối năm, gió mênh mang thổi dài theo xóm, khiến những tàu lá khua xào xạt; sân nhà nào cũng tinh tươm, khói đốt lá khô trắng đục mờ mờ ở góc vườn, trông thật yên ả, thanh bình. Người dân ở quê hay có thói quen trồng mai trước sân hoặc cặp bên mái hiên, để rồi sẽ cho những bông mai vàng xinh xắn rung rinh trong làn gió nhẹ cuối năm. Nhà trong xóm đã lên đèn và bánh tét cũng gói vừa xong, “ông táo” được kê sau vườn để có thể nấu nhiều bánh trong cái nồi thật to. Đêm, ngọn lửa bập bùng trong mắt, hồng lên đôi má và rưng rưng trong niềm vui ấm áp, đơn sơ…

Những niềm vui ấm áp đơn sơ, những hồi ức và kỷ niệm yên bình nơi quê nhà ấy cứ đau đáu trong lòng người xa quê, nhất là vào những ngày cuối năm. Có lẽ vì vậy mà những doanh nhân lên chốn thị thành làm ăn thành đạt, tuy sống giữa phồn hoa mà không nguôi nhớ quê, nên đã ra vùng ngoại ô mua đất lập nên một cái làng nho nhỏ, để chiều chiều về đấy cùng những người bạn vong niên làm món cá lóc nướng trui, rồi thẫn thờ nhìn khói rơm bay vòng mà nghe mùi vị quê nhà thấm sâu vào tâm khảm. Tôi có một người bạn có cách sống rất hay, cứ mỗi năm Tết đến là cả nhà từ Sài Gòn kéo nhau về Bạc Liêu, quây quần trong ngôi nhà xinh xắn của mình chiều 30 Tết, xúm nhau gói bánh tét trong sân vườn và cùng thức canh nồi bánh đón giao thừa. Rất vui, đầm ấm và ý nghĩa! Anh nói, bây giờ bánh tét ngoài chợ bán thiếu gì, nhưng vẫn giữ cái “nếp” nhà mỗi lần về quê chiều 30 Tết, như giữ gìn những gì tốt đẹp trong tâm thức, cho mình và cho các con.

Mới hay, Tết ở quê và những gì rất đẹp từ ngày xưa để lại, trong tập quán, thói quen, khung cảnh yên bình nơi chốn quê mùa đơn sơ mộc mạc vẫn luôn hiển hiện lung linh trong lòng người xa xứ, trong tâm thức và tình cảm của những người đã sinh ra và lớn lên bên ruộng vườn, bến nước, đã một thời ăn những cái Tết đầm ấm, ở quê.

Nguyễn Vũ