Những hạt nhân “giữ lửa” cho phong trào đờn ca tài tử ở xã Long Điền Đông

Họ là những nông dân “tay lấm chân bùn”, quần quật quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, thế nhưng cũng chính họ - những hạt nhân đam mê đờn ca tài tử (ĐCTT) ấy đã tiếp lửa cho thế hệ trẻ hôm nay gắn bó với “nghiệp cầm ca”…

Xã Long Điền Đông (huyện Đông Hải) từ lâu được mệnh danh là “chiếc nôi” văn nghệ. Trong thời kỳ Pháp thuộc, nơi đây là trung tâm văn hóa của miền Tây Nam bộ với sự ra đời của Đoàn cải lương Hải Đông và những nghệ nhân, danh cầm nổi tiếng như: Năm Hôn, Minh Nguyệt (cha và mẹ của NSƯT Hoàng Nhất), Giang Tuấn… Từ đó, đã làm dấy lên mạnh mẽ phong trào văn nghệ phục vụ kháng chiến, cách mạng; trong đó, ĐCTT là một bộ môn được xem như thế mạnh của xã. Đó cũng chính là tiền thân của câu lạc bộ (CLB) ĐCTT xã Long Điền Đông hôm nay.

Cùng thời với vợ chồng ông Năm Hôn (nghệ nhân đàn), Minh Nguyệt (nghệ nhân ca) là ông Lê Minh Tố, hiện là thành viên của CLB ĐCTT xã Long Điền Đông. Dù đã ở vào tuổi “thất thập cổ lai hy” nhưng cái “máu” nghệ sĩ và niềm đam mê ĐCTT chưa bao giờ tắt trong lòng ông Tố. Được sinh ra và lớn lên trong một gia đình vốn có truyền thống ĐCTT (ấp Bửu II), từ năm 13 tuổi, ông Tố đã tham gia đoàn Văn công ca - múa - nhạc huyện Giá Rai. Năm 1953 - 1954, ông tham gia kháng chiến và giữ chức Trưởng đoàn Văn công xã Long Điền Đông năm 1960. Từ năm 1964 - 1975, ông tham gia Đội tuyên truyền vũ trang huyện Giá Rai, diễn viên Đoàn văn công tỉnh Cà Mau… Bắt đầu học ĐCTT từ năm 1965, không bao lâu sau, ông trở thành học trò xuất sắc của nghệ sĩ Lâm Tường Vân. Ngoài việc thông thạo 20 bản tổ của ĐCTT, các bài bản vọng cổ, Dạ cổ hoài lang…, ông Tố còn có kỹ năng hòa tấu, độc tấu đờn kìm, đờn độc huyền khá điêu luyện và sử dụng rất thành thạo đàn ghi-ta, đàn sến. Nghệ nhân Lê Minh Tố còn sáng tác nhiều tập vọng cổ viết về Long Điền Đông, những Mẹ Việt Nam, nữ liệt sĩ anh hùng của quê hương mình như: “Viếng mộ mẹ”, “Tên chị sáng ngời”, “Sống mãi tên em”…; đồng thời, tham gia nhiều chương trình liên hoan, hội diễn ĐCTT và đoạt các giải Nhạc công đàn hay năm 2005, Giọng hát hay huyện Đông Hải năm 2008… Hiện là hội viên của Liên hiệp Hội VHNT tỉnh, ông Tố được xem là “linh hồn”, người “giữ lửa” đam mê cho CLB ĐCTT xã Long Điền Đông.

Một buổi sinh hoạt ĐCTT của CLB ĐCTT xã Long Điền Đông (huyện Đông Hải) tại khu thiết chế văn hóa xã. Ảnh: K.C

Không có nhiều tài nghệ như ông Tố, nghệ nhân Huỳnh Trường Giang (ấp Vĩnh Điền, Chủ nhiệm CLB ĐCTT xã Long Điền Đông) đến với ĐCTT bằng cả niềm đam mê và tâm huyết của người lèo lái. CLB ĐCTT đối với anh như một tổ ấm, mà ở đó hội tụ những trái tim luôn rực lửa nối nghiệp bác Sáu Lầu. Anh luôn động viên anh em trong CLB phải biết sẻ chia, thông cảm, hỗ trợ nhau khi gặp khó khăn và luôn truyền cho họ niềm tin với “nghiệp tổ”. Với kỹ năng đơn ca, song ca…, anh Giang là một gương mặt không thể thiếu trong các kỳ liên hoan, hội diễn và đã thành công khi dẫn dắt CLB ĐCTT xã Long Điền Đông đoạt giải tập thể xuất sắc năm 2009 tại huyện Đông Hải.

Một thành viên nữa phải kể đến trong CLB ĐCTT xã Long Điền Đông là ông Nguyễn Hữu Vinh (nghệ nhân ca, ngụ ấp Trường Điền). Bắt đầu tập tành ca hát từ khi mới 15 tuổi, hiện tại, dù đã ngoài 60, nhưng chất giọng của ông Vinh vẫn rất ngọt ngào, truyền cảm. Ông am hiểu các điệu thức như: Nam Ai, Nam Xuân, Phụng Hoàng, Lưu Thủy Trường… và ông đã xuất sắc nhận giải Nhì cá nhân tại Hội thi ĐCTT tỉnh Bạc Liêu năm 2009.

Bộ ba Minh Tố - Trường Giang - Hữu Vinh luôn là những gương mặt sáng giá trong các chương trình ĐCTT của CLB. Ngoài việc dìu dắt các thế hệ con cháu yêu nghề, để chúng nắm rõ các điệu thức, các bản tổ…; các thành viên trong CLB còn tận tình đến từng nhà động viên nếu có thành viên nào đó có ý định “bỏ nghề”. “Trước đây, năm 2000, CLB có đến 33 thành viên, nhưng đến nay chỉ còn 22 thành viên. Đây là điều trăn trở nhất của Ban chủ nhiệm CLB. Các thành viên bỏ ĐCTT không phải vì họ hết yêu nghề, mà do trách nhiệm, bổn phận, cũng như mối ràng buộc với gia đình; đặc biệt là đối với các thành viên nữ. Phần vì chồng con ghen hờn, phần vì cha mẹ trách móc tối ngày chỉ lo ca hát… nên dù có đam mê đến cỡ nào thì họ cũng đành tiếc nuối nói lời chia tay” - Chủ nhiệm CLB ĐCTT xã Long Điền Đông - Huỳnh Trường Giang, cho biết. Mặc dù tuổi cao sức yếu, nhưng các thành viên đi trước vẫn tiếp tục truyền lửa cho các thế hệ kế tục, “tre già măng mọc”, song cái khó là làm sao để thế hệ trẻ nối nghiệp và không làm thất truyền danh tiếng văn nghệ của quê hương từ bao đời?

Vậy đó, từ những diêm dân, nông dân suốt đời bám đất bám ruộng, ngón tay khảy đờn vàng chóe váng phèn; giọng ca cất lên mằn mặn giọt mồ hôi cần mẫn mà họ đã vụt sáng, đẹp lạ thường qua những câu hò, điệu lý. Tâm huyết của những hạt nhân suốt đời cống hiến cho “nghiệp cầm ca”, chắc chắn sẽ có đội ngũ kế thừa bởi ngọn lửa đam mê trong lòng họ đã được chân truyền cho con cháu.

Kim Trúc