Nợ tiền bảo hiểm xã hội: Vì sao doanh nghiệp chấp nhận chịu phạt?

Toàn tỉnh có hơn 890 doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh có sử dụng nhiều lao động. Thế nhưng, số doanh nghiệp tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người lao động chỉ dừng ở con số 157 doanh nghiệp với khoảng 4.690 lao động, còn hơn 650 doanh nghiệp với 2.700 lao động vẫn chưa tham gia. Từ đó, cho thấy các doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ của mình đối với người lao động.

Đối phó là chính

Nhiều năm qua, không ít doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh đều cố tình né tránh tham gia BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Và nếu có, cũng chỉ thực hiện theo kiểu đối phó. Nghĩa là doanh nghiệp cũng đóng BHXH, BHYT, BHTN cho một số lao động để ứng phó với các đoàn thanh tra, kiểm tra hàng năm, chứ chưa chủ động đăng ký với cơ quan BHXH để thực hiện nghĩa vụ của mình. Nhiều công ty TNHH, công ty cổ phần, hợp tác xã và cả các hộ kinh doanh cá thể còn “lách luật” bằng cách không ký kết hợp đồng với người lao động, hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng (sau đó tiếp tục ký tiếp) để không phải đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Thậm chí, không ký hợp đồng cho những lao động đã gắn bó với công ty, doanh nghiệp của mình trong nhiều năm liền và xếp họ vào nhóm lao động theo thời vụ để khỏi đóng các loại hình bảo hiểm.

Đoàn kiểm tra liên ngành về vệ sinh an toàn lao động kiểm tra hồ sơ về đóng BHXH, BHYT cho lao động tại một công ty chế biến thủy sản xuất khẩu trên địa bàn TP. Bạc Liêu. Ảnh: L.D

Điều đó không chỉ làm cho người lao động mất các quyền lợi chính đáng được pháp luật thừa nhận, mà còn đẩy cuộc sống của họ vào hoàn cảnh khó khăn, nghèo khó. Bà Nguyễn Thị Lụa, công nhân lột tôm ở xã Tân Thạnh, huyện Giá Rai, bộc bạch: “Doanh nghiệp không mua BHYT cho tôi, nên khi bệnh là tôi phải tự kiếm tiền lo chữa trị. Làm cái nghề này hao tổn sức khỏe lắm! Nếu lỡ mang bệnh là chỉ có chờ... chết, vì sau khi nghỉ làm thì chẳng có chế độ gì cả”. Không được xem là công nhân chính thức của các công ty, nên những lao động được xem là làm theo thời vụ này cũng không được hưởng các quyền lợi về vật chất, tinh thần của một lao động đúng nghĩa. Đây được coi là thực trạng khá phổ biến ở các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu của tỉnh hiện nay.

Nợ… để được lãi

Một vấn đề gây bức xúc lâu nay là phần lớn các doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT, BHTN thà chấp nhận chịu đóng phạt chứ không chịu chấp hành đóng các loại bảo hiểm. Bởi tỷ lệ phạt chậm đóng BHXH chỉ có 10,8%/năm, thấp hơn rất nhiều so với mức lãi suất huy động tiền gửi tại các ngân hàng thương mại trung bình khoảng 14%/năm (có thời điểm vượt hơn 15%/năm). Do vậy, số tiền đóng bảo hiểm của lao động khi doanh nghiệp gửi vào ngân hàng để sinh lãi, nếu có bị phạt vì đóng bảo hiểm chậm, doanh nghiệp vẫn lãi hơn. Lợi dụng sự bất cập về quy định này, các doanh nghiệp đã chiếm dụng tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN của người lao động để làm lợi cho riêng mình. Tình trạng này cũng là nguyên nhân dẫn đến việc kiện tụng và làm nảy sinh hàng loạt vấn đề nhiêu khê khác khi xảy ra tranh chấp. Người lao động cho rằng, doanh nghiệp đã thu tiền bảo hiểm của mình rồi, còn cơ quan BHXH lại nói là chưa đóng!

Thực tế trên cho thấy, chỉ vì quyền lợi trước mắt, nhiều doanh nghiệp đã không quan tâm đến các quyền và lợi ích chính đáng, chưa thực hiện tốt các chính sách đối với người lao động. Phải chăng, đây cũng là một trong những nguyên nhân làm cho doanh nghiệp chưa phát huy hết sức mạnh, tâm huyết của người lao động để họ hết lòng với công việc.

Ông Lê Danh Đấu, Phó Giám đốc BHXH tỉnh, cho biết: “Trong quý I/2012, nợ BHXH trong toàn tỉnh đã vượt hơn 8,5 tỷ đồng. BHXH tỉnh đã chỉ đạo các địa phương phải tích cực thu để đảm bảo các quyền lợi chính đáng của người lao động. Bên cạnh đó, BHXH tỉnh sẽ thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra, nhắc nhở và xử lý các doanh nghiệp không thực hiện đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Về phía ngành cũng đã kiến nghị với BHXH Việt Nam tiếp tục kiến nghị với Chính phủ bổ sung hoặc sửa đổi những quy định chưa phù hợp về tỷ lệ lãi phạt chậm đóng BHXH cho hợp lý hơn”.

LÂM HỶ