Nỗi niềm thư viện vùng sâu

Một người bạn làm cán bộ quản thư ở huyện Đông Hải từng tâm sự rằng: “Thư viện ở vùng sâu rất ít độc giả lui tới, có khi cả tháng cũng chỉ phục vụ được khoảng 80 lượt người, mà chủ yếu là học sinh các cấp học ở địa phương. Nhiều lúc nản quá, có ý định đem tài liệu tặng hết cho các trường, hoặc trả về trên rồi “đóng cửa” thư viện. Nhưng cứ nghĩ đến cái viễn cảnh những độc giả trung thành không có nơi để mở mang kiến thức lại thấy mình... có tội; rồi mơ màng đến một lúc nào đó độc giả sẽ nườm nượp kéo đến thư viện mà tiếp tục bám trụ…”. Đó cũng là thực trạng chung của hầu hết các thư viện vùng sâu trong tỉnh hiện nay.

Chúng tôi đã có chuyến thâm nhập thực tế tại một số thư viện vùng sâu ở các huyện Đông Hải, Hồng Dân, Vĩnh Lợi… và nhận thấy nhiều nguyên nhân sâu xa dẫn đến thực trạng độc giả “lười” đến thư viện. Ở đây, có một nghịch lý khiến nhiều người quan tâm đó là độc giả ở vùng sâu thường thiếu tài liệu để nghiên cứu, bổ trợ kiến thức, hoặc phục vụ mục đích giải trí, do vậy thư viện sẽ là một kênh thông tin đa dạng, đa chiều góp phần thỏa mãn nhu cầu của họ.

Theo các cán bộ quản thư, lâu lâu thư viện mới có đợt luân chuyển sách mới, và hầu hết các loại sách này đều do Thư viện tỉnh hỗ trợ. Mặc dù cũng phong phú về đề tài, thể loại nhưng đa phần là sách tham khảo, sách giáo khoa, tài liệu nghiên cứu phục vụ công tác giảng dạy và học tập rất khô khan; và hầu như vắng bóng các loại sách báo, tạp chí, truyện tranh phục vụ nhu cầu giải trí của độc giả.

Thư viện ở thành phố bao giờ cũng thu hút lượng độc giả nhiều hơn so với các thư viện vùng sâu. Ảnh: K.C

Với những độc giả nhà ở xa, họ phải vượt hàng cây số để đến thư viện nên vô cùng ngán ngại. Hơn nữa, công việc đồng áng quần quật từ sáng đến tối, lấy đâu ra thời gian để mà suốt ngày chúi mũi vào mấy quyển sách dày mo, dày cộm. Còn đối với những độc giả yêu sách, họ đã chịu khó lội bộ hàng cây số để đến thư viện đọc, bởi nhiều nơi không cho mượn sách về vì sợ độc giả làm mất mát, hư hao. Nhưng khi vào thư viện, không gian đọc sách lại quá chật hẹp; lại còn phải phụ thuộc vào tâm trạng và hoàn cảnh gia đình của cán bộ quản thư. Vui họ cho ở lâu, bận họ đóng cửa sớm mà nhằm vào những lúc độc giả đang nhập tâm vào quyển sách mới khổ! Thế là “cụt hứng”, chẳng ai còn mặn mà, thiết tha gì với thư viện. Nói đến “tâm trạng” của cán bộ quản thư, chúng tôi cũng xin được bàn thêm. Hầu hết, cán bộ quản thư đều làm công tác kiêm nhiệm, đôi khi quản thư chỉ là công việc phụ; mà việc phụ lại lệ thuộc chặt chẽ vào công việc chính của họ. Hơn nữa, phụ cấp cho cán bộ quản thư cũng chẳng là bao thì làm sao mà họ chịu khó với công việc phụ và tình trạng mở cửa thư viện theo kiểu “bữa có bữa không” là điều không thể tránh khỏi!

Một nguyên nhân nữa cũng làm giảm số lượng độc giả ở các thư viện vùng sâu, đó là việc ở mỗi trường học đều có một thư viện mini phục vụ tại chỗ. Học sinh thời nay cũng ít có thời gian để đến thư viện khi lịch học kín như bưng. Thay vì đến thư viện, các em tranh thủ ra chơi thì vào thư viện trường vừa tiện lợi, vừa tiết kiệm được thời gian. Còn những cán bộ, công chức, viên chức, giáo viên thì nay đã có mạng Internet hỗ trợ, chỉ cần vài thao tác đơn giản họ đã có ngay “tất tần tật” mọi thứ, vừa nhanh, gọn, lại không phải mất nhiều thời gian như đọc sách.

Theo một độc giả thường xuyên của thư viện xã Long Điền Đông A thì: “Để thu hút được đông giả đông đảo hơn thì thư viện cần được trang bị nhiều loại sách mới, bổ sung nhiều loại sách phục vụ giải trí cho mọi lứa tuổi. Cán bộ quản thư cũng nên tâm huyết với công việc, thay đổi cung cách phục vụ, hỗ trợ, tạo tâm lý thoải mái cho độc giả khi đến thư viện”. Ngoài ra, khi được hỗ trợ tài liệu mới, thư viện cần có chiến lược quảng bá, giới thiệu sách thật bài bản, hấp dẫn để thu hút và tạo mối thiện cảm tốt đối với độc giả.

Hy vọng với những sẻ chia của những người trong cuộc, chúng ta hãy chung tay vực dậy “văn hóa đọc” để những thư viện vùng sâu không còn chất chứa những nỗi niềm riêng.

Mai Khôi