Ốc lác - món ngon khó quên

Mây đen kéo đến dày đặc báo hiệu trận mưa lớn có thể kéo dài vì mấy ngày trước trời đã âm u, ban đêm mây che khuất vầng trăng, tiếng cóc nghiến răng trèo trẹo, mấy đám mạ gần nhà đã phượt lên cao. Trong xóm nhà nào cũng chuẩn bị ghế nhổ mạ, tranh khô để bó. Nhà tôi đã sẵn sàng mọi thứ. Riêng tôi không giỏi cấy hái, nên chỉ lo chuyện vặt như: hái rau, kiếm cá, bắt ốc… lo cơm cấy cho mọi người. Đó là chuyện hồi đó của quê tôi.

Xứ tôi đất ít phèn, mưa ngập đất là ốc lác nổi lềnh bềnh cặp bờ mẫu hay đeo theo những đám cỏ chưa kịp dọn nằm rải rác trên mặt ruộng. Tôi và mấy đứa nhỏ trong xóm xách thùng hay giỏ lội một vòng đã thu hoạch nặng tay. Ốc lác mùa hạn nằm ẩn mình dưới đất, khi có nước ruộng thì chúng ngoi lên kiếm ăn. Bà con trong xóm mạnh ai nấy bắt mà ốc vẫn phát triển khắp nơi. Ốc lác thịt nhiều, khi chín thịt thơm có thể chế biến nhiều món, nhưng dễ làm và nhanh nhất là luộc với lá ổi.

Khi tôi xách thùng nặng trĩu đặt xuống sàn lãn thì chị Hai bảo: “Em chạy ra hái mớ lá ổi vô chị luộc liền cho ngon”. Má tôi lên tiếng: “Bữa trưa má chuẩn bị đồ ăn rồi, con rộng ốc với nước cơm vo cho nó nhả đồ ăn ra hết thì mình ăn không sợ đau bụng”. Chị Hai nói: “Ý quên! Mấy lần trước con cũng làm vậy rồi mới luộc”.

Không biết kinh nghiệm này được truyền từ đâu, nhưng ai cũng biết cách làm cho ốc sạch trước khi luộc chín bằng nước cơm vo ngâm vài tiếng đồng hồ, lá ổi vò cho dập bỏ chung vô nồi, ốc sôi lên chất nhờn gặp vị chát của lá ổi quến lại. Vì vậy làm nước luộc ốc trong veo, lá ổi còn bán mùi tanh của ốc, khi lể thịt ra khỏi vỏ nghe mùi thơm rất hấp dẫn. Nước chấm ốc lác luộc được chế biến từ hỗn hợp cơm mẻ, sả băm nhuyễn, muối, đường, bột ngọt, ớt mỗi thứ một ít sao cho vừa mặn, ngọt, chua, cay. Ốc luộc chín đổ ra rổ, anh em ngồi quây quần dùng cọng dừa, gai bưởi, móc tay… lấy ốc ra khỏi vỏ dễ dàng. Ốc còn nóng hổi chấm vào chén nước chấm bỏ vào miệng thì thật tuyệt. Ốc lác còn chế biến món xào với bạc hà, năn bộp, rau mát, hẹ… Đặc biệt là món dồi ốc, tuy chế biến hơi công phu nhưng ăn rất ngon. Người ta lấy thịt ốc phần đầu bằm nhuyễn với thịt ba rọi và trộn gia vị đầy đủ rồi nhét vào vỏ ốc, có thể đem hấp hay nướng đều ngon cả.

Tháng 6 âm lịch, mưa sòng nhưng bây giờ ốc lác không còn phong phú như ngày xưa nữa. Thỉnh thoảng người ta đem ra chợ bán một mớ chừng vài ký, họ giới thiệu với khách hàng “ốc lác thiệt đó, mua đi”. Tôi cũng như nhiều người khác bỗng ngớ người: “Vậy là có ốc lác giả hay sao?”. Không phải ốc giả mà là ốc bươu vàng! Thì ra loại ốc ngoại lai từng làm điêu đứng nông dân nay lại mon men ra thành thị “giả danh” sản vật đồng quê. Thực tế đã có người nhầm lẫn rồi.

Ngày nay diện tích đất sản xuất vùng nước ngọt bị thu hẹp, thêm vào đó người ta dùng nhiều loại hóa chất cho cây trồng nên ốc lác gần như không còn chỗ dung thân, thậm chí có nơi đã tiệt chủng.

Thật khó quên hương vị quê nhà với biết bao thứ mộc mạc, chân quê, nhưng nó lại là một phần ký ức của những người nông dân nay đã trở thành cư dân đô thị. Con ốc lác cũng nằm trong miền nhớ ấy.

Lê Ngọc