Sống lại những trang sử vàng

Qua 2 cuộc kháng chiến thần thánh chống ngoại xâm, có biết bao mất mát hy sinh. Trong những năm tháng “nếm mật nằm gai” ấy, bản lĩnh người Bạc Liêu được ghi vào sử sách, lưu giữ trong nhiều thước phim, bài hát, vở tuồng… như làm sống lại một thời đau thương nhưng oai hùng.

Một cảnh trong vở cải lương “Trước bình minh” - tái hiện lại những trang sử vàng của Bạc Liêu. Ảnh: N.Q

Nhắc đến Bạc Liêu trong 2 cuộc chiến tranh chống Pháp - Mỹ, người ta nhớ đến những cuộc khởi nghĩa của người nông dân ngay khi chưa có Đảng. Đó là cuộc đấu tranh đẫm máu của gia đình Mười Chức gắn với địa danh đã đi vào sử sách: “Đồng Nọc Nạng” - cuộc nổi dậy đầy lửa (hiểu bằng nghĩa đen lẫn nghĩa bóng) của nông dân Ninh Thạnh Lợi. Làm sống lại sự kiện ấy, “Đồng Nọc Nạng” đã trở thành tên gọi của một bộ phim. Ngoài ra sự kiện này cũng đã trở thành những đoạn phim đầy xúc động trong phim “Đất Phương Nam”, “Ninh Thạnh Lợi - Đất và lửa”… Bạc Liêu còn có nữ anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Tư - người mẹ Vĩnh Hưng đã đi vào bài vọng cổ “Giọt sữa cuối cùng” của soạn giả Trọng Nguyễn và trở thành biểu tượng thiêng liêng về tình mẹ, tình yêu quê hương trước bom đạn của kẻ thù! Một bài ca đủ sức làm rung động tâm hồn người nghe nên chính bài ca đã trở thành bản “báo công” đầy nước mắt để người mẹ Nguyễn Thị Tư được truy tặng danh hiệu anh hùng liệt sĩ! Tương tự như vậy, thiếu niên Phùng Ngọc Liêm cũng đã được ghi vào bài ca “Phùng Ngọc Liêm” của soạn giả Trọng Nguyễn một cách đầy đủ, trọn vẹn về người anh hùng ở tuổi thiếu niên, em đã hy sinh khi tuổi còn quá trẻ, khi tâm hồn còn chất chứa biết bao hoài bão tươi đẹp, những khát vọng cống hiến cho quê hương… Và hơn thế, “Bạc Liêu ngày ấy - ngày không nổ súng” còn là “ngày của tình người, ngày hội non sông” trong bài ca vọng cổ “Bạc Liêu ngày ấy” của soạn giả Trọng Nguyễn không chỉ làm sống lại những ngày đại thắng vẻ vang “giành chính quyền không đổ máu” mà còn tôn vinh một nền “văn hóa kháng chiến” đầy tính nhân văn và nhân đạo, Bạc Liêu đã “lấy nhân nghĩa thắng hung tàn” để chiến đấu và chiến thắng kẻ thù. Sự kiện trọng đại ấy còn tái hiện đầy đủ hơn nữa trong vở cải lương “Trước bình minh”. Năm 1985, vở “Trước bình minh” tham gia hội diễn sân khấu cải lương toàn quốc, vở diễn đã gây xúc động cho giới mộ điệu khi tái hiện lịch sử một cách xuất sắc, thời khắc Bạc Liêu giành chính quyền bằng sự mưu trí, đầy tình người…

Dù năm tháng trôi qua, nhưng những con người, những chiến thắng vẻ vang đó sẽ là bài ca đẹp còn mãi với thời gian, nhắn nhủ với thế hệ trẻ hôm nay tự soi mình và suy ngẫm về nghĩa vụ, trách nhiệm đối với quê hương Bạc Liêu. Là những người con “sinh sau đẻ muộn”, nhìn về quá khứ với bao mất mát, hy sinh, nhiều bạn trẻ chia sẻ rằng mình cảm nhận được giá trị của hòa bình, độc lập thật to lớn. Bởi nó được đánh đổi bằng xương máu của bao lớp người. Tái hiện lại những trang sử vàng ấy, chúng ta tự hào khi được sinh ra ở xứ sở “đồng vàng biển bạc” này. Một Bạc Liêu nhỏ bé trên bản đồ Việt Nam mà lại có biết bao người con và sự kiện tựa như huyền thoại.

Chiến tranh giờ đã lùi xa, rất xa. Cùng với sự biến thiên của thời gian, Bạc Liêu đang chuyển mình mạnh mẽ với bao thay đổi về chính trị, kinh tế, xã hội. Đặc biệt, phải công nhận rằng sự xâm nhập văn hóa ngoại lai, cũng như sự chi phối của Internet, game online… phần nào lột xác hình ảnh một Bạc Liêu mộc mạc, quê mùa với “con trâu đi trước cái cày theo sau”. Sự biến đổi này đã và đang đặt nhiều suy tư cho những lớp người hôm nay về trách nhiệm của bản thân trước việc bảo tồn và phát triển văn hóa Bạc Liêu trong thời đại mới. Trong quá khứ, ông cha ta đã bất khuất, anh dũng, mưu trí, nhân ái, chan hòa như thế thì thế hệ ngày nay phải sống sao cho xứng đáng?

Có thể nói, truyền thống bất khuất của 2 cuộc kháng chiến mãi là phần quan trọng trong hành trang vào đời cho thế hệ trẻ. Qua những ấn phẩm văn học - nghệ thuật làm sống lại những trang sử vẻ vang, cảm phục là những gì các bạn cảm nhận sâu sắc về quá khứ hào hùng đó; tri ân là điều các bạn muốn nói với ông cha. Đền đáp bằng cách phát huy truyền thống văn hóa ấy là điều mà thế hệ trẻ hôm nay luôn tự nhủ với chính mình.

Thúy Huyền