Tìm hướng phát triển từ tiềm năng khác biệt

Với vị trí địa chính trị và địa kinh tế "độc nhất vô nhị", Cà Mau đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm phát huy tối đa tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh để phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững và toàn diện. Qua đó, đưa địa phương ở địa đầu cực Nam Tổ quốc trở thành đầu tàu phát triển mới, “điểm mở đầu” cho khát vọng vươn ra biển lớn của cả vùng đồng bằng sông Cửu Long; đầu mối giao thương huyết mạch trên tuyến hàng hải quốc tế.

• Nông nghiệp Cà Mau - Phát huy lợi thế, tạo sự khác biệt
• Khi "thủ phủ tôm" căng buồm ra biển lớn - Bài 1: Nhân đôi thế mạnh
• Xây dựng kinh tế nông nghiệp hiện đại

Bài 1: Khẳng định vị thế “trụ cột” nông nghiệp

Giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng khu vực nông nghiệp của Cà Mau đạt trên 4,65%/năm, trong đó sản xuất tôm tăng trưởng mạnh. Với vai trò ngành kinh tế mũi nhọn, thời gian qua, nhiều mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao ngày càng được hoàn thiện, giúp nâng cao năng suất, chất lượng tôm. Cùng với đó, khâu chế biến, bảo quản và đa dạng hoá các sản phẩm từ tôm cũng được chú trọng,  củng cố vị thế đứng đầu của tôm Cà Mau.

Giữ ngôi đầu ngành tôm

Nói về tôm, Cà Mau là tỉnh hội tụ mọi điều kiện để trở thành trung tâm sản xuất tôm của cả nước, với nhiều sản phẩm đã khẳng định thương hiệu trên thị trường trong và ngoài nước.

Hiện nay, tổng diện tích nuôi thuỷ sản toàn tỉnh đạt trên 450.000 ha, trong đó diện tích nuôi tôm khoảng 415.000 ha. Với nhiều loại hình nuôi đa dạng, từ quảng canh cải tiến (tôm - rừng, tôm - lúa, nuôi tôm kết hợp đa loài) đến thâm canh và siêu thâm canh, cùng với hoạt động khai thác thuỷ sản..., nhiều năm qua Cà Mau luôn giữ vị trí dẫn đầu cả nước về diện tích, sản lượng và kim ngạch xuất khẩu tôm. Riêng sản lượng tôm nuôi đạt hơn 500 ngàn tấn mỗi năm.

Tôm là ngành kinh tế mũi nhọn của Cà Mau, hằng năm cung cấp ra thị trường khoảng 500 ngàn tấn.

Không chỉ dẫn đầu về quy mô sản xuất, Cà Mau còn sở hữu lợi thế cạnh tranh nổi bật nhờ nguồn nguyên liệu phong phú, ổn định. Bên cạnh đó, với những nỗ lực của tỉnh trong thời gian qua, thương hiệu “tôm Cà Mau”, “tôm sinh thái”, “tôm - rừng” đã được quốc tế công nhận, tạo lợi thế khác biệt về uy tín và chất lượng. Ðồng thời, hệ thống 109 nhà máy, xí nghiệp chế biến được đầu tư công nghệ cao, đạt chuẩn quốc tế, đủ năng lực đáp ứng các thị trường khó tính như: EU, Mỹ, Nhật Bản...

Nói về lợi thế phát triển ngành hàng tôm, TS Nguyễn Nhứt, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thuỷ sản II, nhận định: Cà Mau có lợi thế lớn trong phát triển mô hình nuôi tôm siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao. Mô hình này đóng vai trò dẫn dắt và tạo đột phá cho toàn ngành. Ngoài ra, nhiều loại hình nuôi khác vẫn còn dư địa phát triển rất lớn, chỉ cần thay đổi một chút là có thể tạo ra sự khác biệt và mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Hiện toàn tỉnh có trên 13.000 ha nuôi tôm siêu thâm canh, tập trung ở các địa phương ven biển. Sự phát triển của mô hình này không chỉ giúp tăng sản lượng tôm mà còn tạo vùng nguyên liệu ổn định cho công nghiệp chế biến, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu vào các thị trường cao cấp. Ðây là nền tảng quan trọng để xây dựng vùng nuôi trọng điểm đạt chứng nhận, gắn với chuyển đổi số và phát triển chuỗi giá trị ngành tôm.

Sau hợp nhất tỉnh đã kiến tạo không gian phát triển mới, rộng lớn, hài hoà và bền vững cho Cà Mau. Nơi đây hứa hẹn trở thành vùng kinh tế đa dạng, với các trụ cột chính gồm: nông nghiệp, thuỷ sản, công nghiệp, năng lượng tái tạo, du lịch, đặc biệt là kinh tế biển. Trong đó, nếu khai thác hiệu quả các tiềm năng, cơ hội và quy hoạch trong lĩnh vực thuỷ sản, kinh tế biển chắc chắn sẽ đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

---

PGS-TS Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thuỷ sản Việt Nam (VINAFIS)

Phát triển mô hình tôm sinh thái kết hợp du lịch cộng đồng là hướng đi mang lại thu nhập cao và bền vững cho người dân xã Đất Mũi.

Tạo sự khác biệt

Ðể phát triển ngành hàng nông, lâm, thuỷ sản, trong đó trọng tâm là con tôm, ngành nông nghiệp tỉnh xây dựng và triển khai nhiều kế hoạch, chương trình.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết, định hướng trọng tâm của ngành là phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, hữu cơ, công nghệ cao, trong đó thuỷ sản giữ vai trò chủ lực. Thay vì mở rộng nhanh quy mô, ngành tập trung đẩy mạnh nuôi công nghệ cao, chế biến sâu, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường xuất khẩu và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nhằm hiện thực hoá khát vọng trở thành trung tâm công nghiệp chế biến thuỷ sản của cả nước, đặc biệt là ngành tôm vào năm 2050, Cà Mau quy hoạch phát triển các khu, cụm công nghiệp sinh thái, công nghiệp xanh - thông minh; ưu tiên chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng. Ðặc biệt, tỉnh hướng tới hình thành “cụm liên kết ngành hàng tôm” cấp vùng, gắn kết các khâu: sản xuất giống - nuôi - chế biến - logistics - xuất khẩu - nghiên cứu - chuyển giao công nghệ - tài chính - bảo hiểm - thương mại điện tử - chứng nhận chất lượng, từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Các sản phẩm từ con tôm, nhất là tôm khô từ vùng nguyên liệu tôm sinh thái, đang được thị trường ưa chuộng.

Thời gian qua, tỉnh tiếp tục tập trung chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp theo hướng bền vững, phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, đa giá trị và thích ứng tốt với điều kiện khí hậu thay đổi. Trong đó, đã xây dựng vành đai nông nghiệp sinh thái gồm các vùng tôm - lúa, tôm - rừng và lúa - tôm chất lượng cao, nhằm phát triển sản xuất theo hướng hữu cơ, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trên cơ sở đó, phát triển hệ thống hợp tác xã số và ứng dụng công nghệ số vào quản trị nông nghiệp.

Là một trong những khu vực được quy hoạch phát triển theo mô hình tôm - lúa hữu cơ, con tôm và cây lúa đã mang lại cho người dân xã Trí Phải nguồn thu nhập đáng kể, nhất là khi sản phẩm gạo nơi đây đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Ông Nguyễn Thanh Kiện (Ấp 8, xã Trí Phải) chia sẻ, chưa tính nguồn thu từ tôm, cua, riêng vụ lúa mùa vừa qua mang về cho gia đình ông thu nhập 136 triệu đồng. Ðây là khoản thu không hề nhỏ đối với nông dân.

Theo ông Phạm Văn Mười, tỉnh đang quy hoạch các vùng chuyên canh lúa, vùng lúa - tôm, vùng nuôi tôm công nghệ cao tập trung..., nhằm phát huy lợi thế so sánh của từng khu vực, bảo đảm truy xuất nguồn gốc, hướng tới nền nông nghiệp sinh thái, bền vững, hiệu quả cao và nông thôn hiện đại. Ðồng thời, phát huy tối đa hiệu quả nguồn lực đất đai, tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cũng như thích ứng với biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và sạt lở.

Nguyễn Phú

Bài 2: Ðiểm mở đầu vươn ra biển lớn