Thực hiện chế độ tai nạn lao động: Cần được quan tâm nhiều hơn

Trong cuộc sống, ai cũng phải lao động để tồn tại, dù có cẩn thận hoặc đã lường trước những tình huống rủi ro nhưng tai nạn lao động (TNLĐ) vẫn có thể xảy ra. Rất nhiều người lao động (NLĐ) do chưa nắm đầy đủ các quy định của pháp luật về TNLĐ nên phải chịu nhiều thiệt thòi về quyền lợi.

QUYỀN LỢI BỊ BỎ QUÊN

Luật An toàn vệ sinh lao động có hiệu lực từ ngày 1/7/2016 quy định việc thực hiện các chế độ TNLĐ nhằm bảo đảm các điều kiện làm việc công bằng, an toàn, vệ sinh lao động cho NLĐ; yêu cầu người sử dụng lao động (NSDLĐ) - đơn vị sử dụng lao động - có trách nhiệm bảo đảm điều kiện làm việc an toàn, vệ sinh lao động trong quá trình lao động tại nơi làm việc và quá trình tác nghiệp.

* Cán bộ BHXH hướng dẫn chế độ chi trả bảo hiểm tai nạn lao động cho người lao động.

* Xây dựng công trình - một trong những nghề dễ xảy ra TNLĐ nhưng ít được quan tâm. Trong ảnh: Xây dựng công trình trên địa bàn TP. Bạc Liêu. Ảnh: K. Thư - T. Anh

Trong thực tế có nhiều trường hợp NLĐ bị tai nạn nhưng chính NSDLĐ cũng như NLĐ không biết đó là TNLĐ, xem đó là tai nạn rủi ro nên không tiến hành lập hồ sơ đề nghị cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) giải quyết hưởng chế độ TNLĐ mà chỉ giải quyết theo chế độ ốm đau thông thường khiến NLĐ bị thiệt thòi. Thậm chí có NLĐ phải mang thương tật suốt đời, không còn khả năng lao động, mất hẳn cơ hội để hòa nhập với cộng đồng, cuộc sống đối với họ thật sự khó khăn và bế tắc.

Thực tế cho thấy, tình trạng NSDLĐ không đảm bảo các chế độ cho NLĐ bị TNLĐ còn khá phổ biến, với nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng chủ yếu nhằm né tránh trách nhiệm bồi thường hoặc bồi thường không đầy đủ theo quy định. Việc thực hiện chặt chẽ trình tự thủ tục giải quyết chế TNLĐ một mặt tạo cơ sở pháp lý cho NLĐ khi bị TNLĐ được bồi thường, trợ cấp đảm bảo cho NLĐ được hưởng các chế độ đầy đủ, kịp thời, đúng quy định. Tuy nhiên, khi NLĐ được cơ quan BHXH giải quyết hưởng trợ cấp TNLĐ thì hầu hết các đơn vị không thực hiện việc bồi thường, trợ cấp cho NLĐ theo Thông tư số 04/2015/TT-BLĐTBXH ngày 2/2/2015 của Bộ LĐ-TB&XH với lý do không biết, hoặc biết nhưng đơn vị không có nguồn để chi trả. Đơn vị lập hồ sơ TNLĐ và chuyển sang cơ quan BHXH xem như là hết trách nhiệm. Không một ai dám đứng ra bảo vệ quyền lợi cho NLĐ!

LỢI DỤNG CHẾ ĐỘ ĐỂ TRỤC LỢI

Thời gian qua, cùng với nhiều hồ sơ TNLĐ được đơn vị làm đầy đủ thủ tục theo quy định, tuy nhiên qua kiểm tra xác minh vẫn có đơn vị đã giả mạo, gian lận hồ sơ hoặc cố tình dựng lại vụ việc không đúng sự thật để hưởng chế độ TNLĐ, trong đó có cả cơ quan chức năng liên quan cũng giúp đơn vị chỉnh sửa  địa điểm, ngày giờ xảy ra tai nạn và nguyên nhân xảy ra TNLĐ. Bị tai nạn tại nhà nhưng lại khai bị tai nạn tại cơ quan; có trường hợp bị tai nạn giao thông ở tuyến đường không hợp lý nhưng khai là tai nạn tại nhà xe của cơ quan để hưởng chế độ TNLĐ; đi công việc riêng thì khai là đi làm nhiệm vụ do đơn vị phân công. Thậm chí, tai nạn xảy ra từ năm 2012 nhưng lập toàn bộ hồ sơ năm 2014 để gửi cơ quan BHXH thanh toán TNLĐ... NSDLĐ biết là vô lý nhưng vẫn tạo điều kiện để hợp thức hóa trong việc lập hồ sơ để NLĐ trục lợi quỹ BHXH.

Vừa qua, trên địa bàn tỉnh có trường hợp NLĐ bị tai nạn ngày 9/10/2015 nhưng đơn vị lập hồ sơ TNLĐ ghi thời điểm xảy ra tai nạn ngày 14/10/2015 tại đơn vị. Xác minh tại cơ sở y tế cho thấy giấy chuyển tuyến điều trị ngày 14/10/2015 là: “Bệnh nhân đang điều trị tuyến trên nay tái khám”.  Như vậy, thời điểm thực tế của vụ tai nạn không đúng với thời điểm ghi trong biên bản điều tra TNLĐ do đơn vị lập và công văn đề nghị cơ quan BHXH giải quyết chế độ TNLĐ cho NLĐ.

Việc giải quyết chế độ TNLĐ phải đúng đối tượng, đúng chính sách, bảo đảm việc bồi thường nhanh chóng, kịp thời. Cần tuyên truyền chế độ chính sách trên các phương tiện truyền thông để NSDLĐ, NLĐ hiểu rõ quyền và nghĩa vụ khi tham gia và thụ hư­ởng BHXH. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần kiểm tra thường xuyên việc thực hiện chế độ chính sách đối với NLĐ tại các đơn vị, kịp thời phát hiện và ngăn chặn hoặc xử lý nghiêm minh những hành vi gian lận và trục lợi quỹ BHXH, đảm bảo tính công bằng cho đối tượng hưởng chế độ TNLĐ. Đối với những trường hợp vi phạm cần có chế tài, thậm chí truy cứu trách nhiệm pháp lý nhằm răn đe giáo dục để họ tuân thủ luật pháp, không để tình trạng vi phạm pháp luật tái diễn.

KIM THƯ (BHXH Bạc Liêu)

Một số quy định trong Bộ luật Lao động:

* Điều 144: Trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp:

1. Thanh toán phần chi phí đồng chi trả và những chi phí không nằm trong danh mục do bảo hiểm y tế chi trả đối với người lao động tham gia bảo hiểm y tế và thanh toán toàn bộ chi phí y tế từ khi sơ cứu, cấp cứu đến khi điều trị ổn định đối với người lao động không tham gia bảo hiểm y tế.

2. Trả đủ tiền lương theo hợp đồng lao động cho người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp phải nghỉ việc trong thời gian điều trị.

3. Bồi thường cho người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định tại Điều 145 của Bộ luật này.

* Điều 145: Quyền của người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

1. Người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.

2. Người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc mà người sử dụng lao động chưa đóng bảo hiểm xã hội cho cơ quan bảo hiểm xã hội, thì được người sử dụng lao động trả khoản tiền tương ứng với chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.

Việc chi trả có thể thực hiện một lần hoặc hằng tháng theo thỏa thuận của các bên.

3. Người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp mà không do lỗi của người lao động và bị suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên thì được người sử dụng lao động bồi thường với mức như sau:

a) Ít nhất bằng 1,5 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động nếu bị suy giảm từ 5 - 10% khả năng lao động; sau đó cứ tăng 1% được cộng thêm 0,4 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 11 - 80%;

b) Ít nhất 30 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động cho người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc cho thân nhân người lao động bị chết do tai nạn lao động.

4. Trường hợp do lỗi của người lao động thì người lao động cũng được trợ cấp một khoản tiền ít nhất bằng 40% mức quy định tại khoản 3 của điều này.

- Được BHXH trợ cấp:

Căn cứ kết quả giám định suy giảm khả năng lao động bạn sẽ được trợ cấp một lần hoặc trợ cấp hàng tháng theo quy định tại Điều 42, 43 Luật Bảo hiểm xã hội.

T.A (trích lược)