Tiêu chí hình thức tổ chức sản xuất: Chưa đáp ứng nhu cầu xây dựng nông thôn mới

Đích đến cuối cùng của Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) là giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Trồng cây gì, nuôi con gì, hay đầu ra sản phẩm như thế nào chưa thể hiện được trong các mô hình tổ chức sản xuất tại các xã đã đạt chuẩn NTM trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua.

Đích đến cuối cùng của Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) là giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Trồng cây gì, nuôi con gì, hay đầu ra sản phẩm như thế nào chưa thể hiện được trong các mô hình tổ chức sản xuất tại các xã đã đạt chuẩn NTM trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua.

Quy mô nhỏ lẻ

Hợp tác xã (HTX) Phúc Huy, ấp 4, xã Trần Hợi là một trong những HTX điển hình nhất tại huyện Trần Văn Thời. HTX chuyên về dịch vụ nông nghiệp. Với 20 xã viên, tổng vốn điều lệ 500 triệu đồng, ngành nghề chính là bán thuốc bảo vệ thực vật, gặt gia công bằng máy gặt đập liên hợp, máy ủi. HTX đã đem về lợi nhuận bình quân 135 triệu đồng/xã viên/năm.

Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ thăm HTX nuôi cá chình ấp 3, xã NTM Tân Thành, TP Cà Mau.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ nhiệm HTX Phúc Huy, cho biết: “HTX thành lập theo Luật HTX kiểu mới năm 2012, tuy nhiên chủ yếu là làm dịch vụ nông nghiệp trong nội bộ xã viên. Ngoài ra, HTX còn làm dịch vụ phục vụ cho sản xuất nông nghiệp của bà con trên địa bàn. Nhìn chung, đời sống xã viên cũng khá ổn định, nhưng số lượng xã viên tham gia còn hạn chế nên vốn góp chưa được nhiều, máy móc cũng chưa được đầu tư hiện đại”.

Tại Tổ hợp tác (THT) nuôi tôm An Ðông, ấp Hưng Hiệp, xã Tân Hưng Tây, huyện Phú Tân, cũng chỉ mới dừng lại ở việc liên kết với nhau để mua giống cùng chỗ, xuống giống tôm cùng lúc đồng loạt chứ chưa nghĩ đến chuyện liên kết với nhà khoa học hoặc doanh nghiệp để  giải quyết đầu ra cho sản phẩm.

Ông Ðỗ Văn Sơ, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, bức xúc: “Nhận thức về kinh tế tập thể ở các địa phương còn đơn giản lắm (kể cả những xã đã đạt chuẩn NTM). Theo quy định, họ nghĩ chỉ cần có 1 HTX hoặc THT làm ăn có hiệu quả 2-3 năm liền là đạt yêu cầu. Suy nghĩ như vậy thì còn đơn giản và dễ thực hiện quá”.

Theo Thông tư số 41/2013/TT-BNNPTNT của Bộ NN&PTNT thì: “Xã được công nhận đạt tiêu chí về hình thức tổ chức sản xuất khi có ít nhất 1 HTX hoặc THT có đăng ký, hoạt động đạt hiệu quả trong sản xuất, kinh doanh, dịch vụ theo luật, có hợp đồng liên kết với doanh nghiệp” (trích Ðiều 17, Thông tư số 41). Theo đó, tỉnh Cà Mau hiện có 267 HTX và 3.478 THT, nhưng đến tháng 11/2015 mới chỉ có 12 HTX được chuyển đổi theo Luật HTX năm 2012.

Ông Ðỗ Văn Sơ nhìn nhận: “Tiến độ chuyển đổi quá chậm, chỉ còn chưa đầy 10 tháng nữa là hết thời hạn 36 tháng để chuyển đổi, tuy nhiên các địa phương cũng như bản thân các HTX chưa ý thức được trách nhiệm mình cần phải làm. Vấn đề hoạt động của các THT, HTX trên địa bàn tỉnh còn nhiều vướng mắc, chưa thể đem lại hiệu quả tích cực được”.

Một trong những vướng mắc lớn nhất trong phát triển kinh tế tập thể hiện nay là vấn đề cơ chế chính sách. Ðã qua, trên địa bàn tỉnh, các HTX, THT chưa được hỗ trợ các vấn đề về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, về giao và thuê đất, ưu đãi về tín dụng; xúc tiến thương mại… như trong Luật HTX năm 2012 quy định. Ông Ðỗ Văn Sơ bộc bạch: “Ða phần các HTX chỉ giải quyết được đầu vào chứ chưa liên kết được đầu ra cho sản phẩm. Hạn chế này một phần do tái cơ cấu của từng địa phương chưa hoàn chỉnh nên vấn đề trồng cây gì, nuôi con gì và bán ở đâu chưa được ngành công thương vào cuộc quyết liệt, từ đó phần nào ảnh hưởng đến hoạt động của các HTX, THT”.

Cần đột phá trong tổ chức sản xuất

Ông Ðỗ Văn Sơ nhấn mạnh: “Nếu như tiêu chí giao thông là tiêu chí xương sống để phát triển hạ tầng nông thôn, thì tiêu chí số 13 (tiêu chí hình thức tổ chức sản xuất) chính là tiêu chí đột phá trong phát triển đời sống cho người dân vùng nông thôn. Khi kinh tế tập thể làm đúng, đủ hết vai trò của mình thì người nông dân sẽ tự giác tham gia. Khi đó sản xuất được tổ chức tốt thông qua kinh tế tập thể, nông dân biết mình nên trồng cây gì và nuôi con gì, bán ở đâu… khi đó tự thân tiêu chí thu nhập sẽ nâng lên, hộ nghèo sẽ giảm xuống rõ rệt nhất”.

Các mô hình kinh tế tập thể có vai trò trung gian, kết nối để phát triển các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh ở khu vực nông thôn. Vì vậy, tiêu chí số 13 hoàn chỉnh sẽ tác động rất lớn đến các tiêu chí  khác và cùng nhau củng cố cho tiêu chí  số 10 về thu nhập. Lấy trọng tâm là sự cân xứng giữa tiêu chí  số 10 và sự hỗ trợ của tiêu chí số 18, 19, chắc chắn sẽ đưa các xã NTM phát triển mạnh mẽ và bền vững. Tuy nhiên, hiện nay vốn hoạt động, đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh và liên kết với thị trường là một trở ngại lớn đối với các THT hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Trong thời gian tới, Liên minh HTX tỉnh sẽ hỗ trợ, hướng dẫn giúp các THT đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nhằm nâng cao năng lực quản lý, điều hành để đủ điều kiện nâng lên thành các HTX để có đủ tư cách pháp nhân trong quan hệ giao dịch, xây dựng thương hiệu.

“Tuy nhiên, trong thời gian chờ chính sách mới được ban hành và có hiệu lực, các THT, HTX cần năng động hơn nữa trong tiếp cận vốn, thị trường, nhất là việc liên doanh, liên kết hợp đồng với doanh nghiệp tiêu thụ, tham gia các chương trình dự án kinh tế - xã hội tại địa phương… Tất cả cùng tích cực vào cuộc mới tạo được sức mạnh tổng lực để nhanh chóng vượt qua khó khăn này ”, ông Ðỗ Văn Sơ lưu ý./.

Bài và ảnh: Tâm Như