Tôn tạo miếu cổ: Việc làm cấp thiết!

Từ lâu, miếu cổ đã gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân Bạc Liêu. Trải qua nhiều thập kỷ, miếu cổ đang đối mặt với tình trạng xuống cấp. Chính vì thế, tôn tạo miếu cổ được xem là việc làm cấp thiết để bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa tâm linh của người dân địa phương.

Với lối kiến trúc độc đáo, miếu cổ được xem là một trong những công trình nghệ thuật tiêu biểu của Bạc Liêu. Chẳng biết từ khi nào, miếu cổ đã trở thành một phần trong đời sống tinh thần của người dân. Với bà con, miếu cổ tượng trưng cho sự linh thiêng. Đồng thời, đây còn là nơi diễn ra những ngày lễ hội, các hoạt động từ thiện, hay là nơi để bà con nguyện cầu vạn sự may mắn, bình an. Tuy nhiên, không ít cổ miếu do “tuổi cao sức yếu” nên không thể chống chọi trước sự tàn phá của thiên nhiên.

Các cột kèo của Thành Hoàng cổ miếu đã mục, phải dùng cây gỗ chống tạm bợ. Ảnh: H.T

Điển hình như Thành Hoàng cổ miếu hay còn gọi là chùa Minh (phường 3, TP. Bạc Liêu) được Bộ VH-TT&DL công nhận di tích lịch sử - văn hóa năm 2001. Với gần 120 tuổi, Thành Hoàng cổ miếu đã gắn bó với nhiều thế hệ người dân TP. Bạc Liêu. Hiện nay, miếu đã xuống cấp khá nghiêm trọng. Nhiều cột, kèo bằng gỗ và xi măng đã mục và có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào. Một số họa tiết, tranh ảnh, chữ được vẽ trên tường hoặc khắc trên gỗ cũng phai màu, không còn giữ được bản gốc. Đặc biệt, nhiều nơi trong chánh điện còn bị dột khi có mưa lớn. Ông Hà Văn Vui - người giữ miếu hơn 13 năm nay, cho biết: “Trong năm 2012, một cây kèo bằng xi măng đã sụp trong đêm khuya. Ngoài chỗ thờ của Ông và hai Bà thì bên trong và ngoài chánh điện đều dột nhiều. Khi mưa đến thì chúng tôi chỉ biết chịu trận”. Để trị “bệnh già” cho cổ miếu, Ban trị sự đã dùng cây gỗ chống tạm bợ các cột, kèo mục. Thế nhưng, đây chỉ là giải pháp “chữa cháy” trước mắt.

Phước Đức cổ miếu hay còn có tên dân gian là miếu ông Bổn (khóm Trà Kha B, phường 8, TP. Bạc Liêu) cũng là ngôi miếu có tuổi đời khá cao. Được hình thành năm 1891 bằng chất liệu “cây nhà lá vườn”. Tương truyền rằng, ngày trước, ông Trần Thanh - một người quê ở Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang đến đây và truyền lại kinh nghiệm trồng trọt, chăn nuôi cho bà con. Nhờ đó mà nhiều người làm ăn khấm khá nên đã lập miếu thờ ông Bổn để ghi nhớ công ơn của ông Thanh. Năm 2005, miếu được công nhận di tích văn hóa cấp quốc gia. Trải qua nhiều năm tháng, miếu ông Bổn đã bị xuống cấp. Cuối năm 2012, miếu được Bảo tàng tỉnh hỗ trợ sửa chữa. Song, hiện nay nhiều nơi trong miếu dột khi có mưa lớn, nhiều bức phù điêu, chạm trổ một thời làm say lòng người cũng đã mục do mối mọt ăn, nên đã được cho vào kho “nghỉ ngơi”.

Hay miếu Quan Thánh Đế (thị trấn Ngan Dừa, huyện Hồng Dân) cũng đã gắn bó hơn 190 năm với đời sống tâm linh của người dân nơi đây. Được biết, miếu do 3 người đến từ tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) xây cất bằng cây, lá địa phương. Sau đó, bà con đến cầu xin làm ăn phát tài, con cháu học hành đỗ đạt, công thành danh toại, nên quay về đóng góp cho miếu. Ngoài ra, nhiều bà con trong và ngoài nước cũng quyên góp tôn tạo miếu như để thể hiện sự tri ân với miếu Quan Thánh Đế. Trải qua nhiều lần trùng tu, miếu đã được xây cất khá lộng lẫy. Bên cạnh sự hỗ trợ của huyện về vật tư, phần lớn là Ban trị sự miếu vận động từ người dân. Công tác tôn tạo lại khi miếu xuống cấp cũng do Ban trị sự đứng ra thiết kế. Tuy nhiên, trong những ngày mưa này, chánh điện của miếu vẫn dột nước.

Trước sự xuống cấp của các cổ miếu, ông Phạm Văn Tắc, Giám đốc Bảo tàng tỉnh, cho biết: “Hiện nay, chúng tôi đang làm tờ trình gởi Sở VH-TT&DL xin kinh phí trùng tu Thành Hoàng cổ miếu. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục khảo sát những miếu cổ được giao để có kế hoạch bảo tồn”.

Tôn tạo miếu cổ, nhất là những miếu cổ được công nhận di tích cấp tỉnh, cấp quốc gia là việc làm cấp thiết hiện nay. Việc bảo tồn không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ miếu cổ, mà còn phục vụ đắc lực cho quá trình nghiên cứu của các nhà khảo cổ. Nếu bảo tồn miếu cổ đúng cách sẽ giữ gìn và phát huy được giá trị văn hóa trong đời sống tinh thần của người dân địa phương, đồng thời, tạo điều kiện thúc đẩy du lịch Bạc Liêu phát triển.

Hữu Thọ