Trường chuẩn... "hụt chuẩn"

(CMO) Quy định của Bộ GD&ĐT về trường chuẩn quốc gia có thời gian công nhận là 5 năm. Sau 5 năm phải làm đề nghị công nhận lại hoặc đề nghị công nhận chuẩn ở mức độ cao hơn. Tuy nhiên, thực tế ở Cà Mau, có trường được công nhận hơn 15 năm nhưng chưa được kiểm tra công nhận lại như quy định. Và nếu công tác kiểm tra được thực hiện đúng theo quy định thì có thể một số trường đạt chuẩn có nguy cơ... "hụt chuẩn" vì hiện cơ sở vật chất đã xuống cấp nghiêm trọng, hoặc trang thiết bị không còn sử dụng được. Bởi thế, việc hoàn thành mục tiêu 389 trường đạt chuẩn quốc gia vào năm 2020 là một thách thức lớn đối với Cà Mau.

Bài 1:

Bỏ ngỏ công tác kiểm tra sau công nhận

Ông Lâm Hoàng Nên, Trưởng phòng Thiết bị, Thư viện trường học, Sở GD&ĐT tỉnh Cà Mau, cho hay: “Trước giờ, tỉnh không làm công tác này. Chúng ta đang hướng đến mục tiêu lớn là xây dựng 70% trường chuẩn quốc gia đến năm 2020. Nếu kiểm tra công nhận lại ở các trường đã đạt chuẩn thì cần thêm nguồn kinh phí rất lớn để sửa chữa đảm bảo các quy chuẩn của chuẩn quốc gia”.

Vì thiếu máy tính nên học sinh trường THCS Phú Tân 4 em phải thực hành trên 1 máy.

Cơ sở vật chất xuống cấp

Thầy Nguyễn Bá Khoa, Hiệu trưởng trường Tiểu học Cái Đôi Vàm 1, thị trấn Cái Đôi Vàm, huyện Phú Tân chỉ tay về phía dãy phòng học tạm và sân trường nói như than: “Mỗi năm chúng tôi đều tranh thủ nguồn kinh phí đề sửa chữa phòng học, nâng cấp sân trường. Ở đây, sân bị ngập tràn mỗi khi nước lớn. Trường được công nhận chuẩn quốc gia theo Quyết định 821, ngày 21/5/2008 của UBND tỉnh Cà Mau. Qua 9 năm hoạt động, trường đã hai lần nâng cấp sân và sửa chữa phòng học. Vậy mà giờ cũng không đảm bảo công tác giảng dạy theo chuẩn quy định”.

Dãy phòng học tạm 3 phòng đã không còn đảm bảo các điều kiện: ánh sáng, không gian nữa. Trong khi phòng học của trường cũng còn trong tình trạng thiếu. Dự kiến, năm học 2017-2018, nếu chưa được đầu tư xây dựng thêm, nhà trường sẽ ngăn hội trường cũ lập thêm phòng học mới.

“Tuy nhiên, hội trường chung dãy phòng tạm (cũ) đã xuống cấp nghiêm trọng. Vách tường nhiều chỗ đã bong tróc, loang lổ, khó đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão”, thầy Khoa cho biết thêm.

Trường Mẫu giáo Phú Tân, xã Phú Tân, huyện Phú Tân cũng trong tình trạng tương tự. Một số hạng mục đã “quá tuổi” từ trưng dụng lại cơ sở vật chất của trường học trước đó để đầu tư đạt chuẩn quốc gia. Nay có lúc trời mưa giông giảng dạy trong phòng học mà giáo viên cũng chẳng yên tâm. Để đáp ứng việc tiếp nhận và dạy số lượng trẻ tăng theo từng năm học, trường còn sử dụng cả các phòng chức năng.

Câu chuyện cơ sở vật chất xuống cấp ở trường chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Phú Tân còn được ông Huỳnh Hùng Cường, Trưởng phòng Giáo dục huyện, chia sẻ: “Thời gian qua, tuy được quan tâm nâng cao chất lượng giáo dục. Nhưng do điều kiện đặc thù, nhiều nơi trên địa bàn huyện còn khó khăn về trường, lớp. Xong, đến thời điểm hiện tại, huyện cơ bản xoá trường tạm. Tuy nhiên, trong tổng số 25 trường chuẩn quốc gia của huyện thì có đến 9 trường cần được đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị, nhu cầu kinh phí ước tính khoảng 14,5 tỷ đồng”.

Ông Bùi Thanh Minh, Phó trưởng Phòng giáo dục huyện Ngọc Hiển, cho hay, huyện đã tiến hành kiểm tra 7 trường tiểu học đã công nhận đạt chuẩn sau thời gian 5 năm. Kết quả, cả 7 trường đều không đủ điều kiện duy trì chuẩn quốc gia theo quy định. Trong đó, chủ yếu ảnh hưởng lớn ở chuẩn cơ sở vật chất: trường lớp xuống cấp, thiếu phòng học dạy 2 buổi/ngày; ứng dụng công nghệ thông tin… Đồng thời, do ảnh hưởng lớn của kết cấu địa chất, nên các công trình xây dựng bị ảnh hưởng rất lớn. Phòng Giáo dục huyện sẽ tiếp tục rà soát theo tin thần chỉ đạo của ngành giáo dục để kịp thời có kế hoạch đầu tư, nâng cấp, sửa chữa.

Cũng theo thông tin mới nhất từ Phòng giáo dục huyện U Minh, huyện đã kiểm tra 10 trường chuẩn sau 5 năm, trong đó đã có 9 trường không đảm bảo duy trì chuẩn.

Thiết bị thì chờ thanh lý

Xã Phú Tân, huyện Phú Tân một thời gian dài được nhiều nơi biết đến bởi những cống hiến của Nhân dân cho ngành giáo dục. Vào những năm 2000, hàng chục ngàn mét vuông đất được Nhân dân hiến tặng để xây dựng trường đảm bảo diện tích đạt chuẩn quốc gia. Trong số đó có Trường THCS Phú Tân.

Ngôi trường khang trang đã vực dậy chất lượng giáo dục không riêng ở xã mà còn nhiều xã lân cận. Kết quả, năm 2010, UBND tỉnh ban hành Quyết định 705, ngày 6/5/2010 công nhận Trường THCS Phú Tân đạt chuẩn quốc qua mức độ 1.

Thương hiệu, chất lượng trường chuẩn không ngừng được duy trì và nâng cao từ đó. Chính vì thế đến năm học 2016-2017 lại xảy ra câu chuyện “cười ra nước mắt” của ngành giáo dục, trong khi các xã lân cận: Tân Hưng Tây, Phú Thuận, Tân Hải… đều có trường THCS nhưng phụ huynh học sinh các địa phương này vẫn muốn con em mình được học tại Trường THCS Phú Tân.

Mặc cho địa phương và Ban giám hiệu giải thích nhưng họ vẫn khăng khăng không cho con em rời Trường THCS Phú Tân về học ở trường THCS trên địa bàn nơi cư trú.

“Lúc đó, chúng tôi ưu tiên cho học sinh trên địa bàn xã Phú Tân trước. Vì quy mô trường lớp, giáo viên đã được ấn định theo kế hoạch đầu năm học. Trong khi nếu nhận lượng học sinh từ các xã khác thì trường phải mở thêm lớp. Hệ luỵ sau đó là phải thêm phòng và giáo viên. Rốt cuộc, chúng tôi phải nhận thêm học sinh và tách lớp theo số lượng học sinh trên lớp đúng chuẩn quy định”, thầy Trịnh Hoàng Lân, quyền Hiệu trưởng Trường THCS Phú Tân, chia sẻ.

Khuôn viên trường với các dãy phòng học khang trang giờ với 17 phòng khó đảm bảo cho 1.276 học sinh của 34 lớp học tập. Trong khi đó 3 phòng chức năng: thiết bị, thí nghiệm, hoá sinh đã không còn sử dụng được nữa. Nhìn cảnh hoang tàn của các phòng này mà không khỏi xót xa. Vốn dĩ cách nay vài năm (khi vừa được công nhận đạt chuẩn), mỗi phòng học này trị giá vài trăm triệu đồng, rất quy mô, nhiều giáo viên cùng cấp ở các địa phương khác nhìn mà mơ ước; còn giờ đây chỉ còn là một đống phế liệu mà nhà trường không biết phải xử lý bằng cách nào.

Thầy Đào Huỳnh Lê, phụ trách Phòng Thiết bị của Trường THCS Phú Tân, xót xa: "Các dụng cụ điện, điện tử để thực hành giờ không dám đem ra lớp. Ngay cả nhiều ổn áp điện cũng thế, khi cắm điện vào là bị chập rất nguy hiểm. Còn phòng thí nghiệm và thực hành hoá sinh thì chỉ còn một số loại hoá chất và thực hiện vài thí nghiệm đơn giản”.

Chưa hết, nhìn qua phòng vi tính, trong giờ dạy của thầy Nguyễn Văn Tệnh, 3-4 em học sinh co cụm bên 1 dàn máy vi tính. Thầy Tệnh lắc đầu: “Nhiệm vụ phải giảng dạy, nhưng tình trạng này học sinh rất khó tiếp thu và giáo viên cũng khó quản lý, truyền đạt”.

Khi trang bị cho trường đạt chuẩn, Trường THCS Phú Tân có 2 phòng máy tính, đảm bảo mỗi học sinh lên lớp 1 máy. Nhưng sử dụng chưa bao lâu thì hàng loạt máy đều “đơ”. “Trường có thầy chuyên môn về tin học, nhưng sửa máy riết rồi cũng đành bó tay”, thầy Lê cho hay.

Không thể cứu vãn được hệ thống máy tính, lại xin kinh phí trang bị chưa có, trường đành dồn máy lại để dạy và chấp nhận tình trạng 3-4 em học sinh học cùng 1 máy. Mặt khác, trường còn dành riêng hẳn 1 phòng làm kho chứa phế liệu, mấy mươi dàn máy tính “đơ” chất đống ở kho chờ ngày thanh lý.

Máy tính, phòng thí nghiệm… bị “tê liệt” sau thời gian ngắn đưa vào sử dụng trở nên khá phổ biến. Ngay cả ngôi trường THPT đầu tiên của tỉnh đạt chuẩn quốc gia - THPT Đầm Dơi cũng gặp phải tình trạng này. Cách nay không lâu, khi nghe chúng tôi liên hệ ghi hình ảnh về giờ thực hành máy tính của trường để minh hoạ cho bài viết về sự phát triển của ngành giáo dục huyện, thầy Châu Văn Tuy xót xa thông tin: "Phòng máy hư gần hết, giờ không thể vận hành. Trường có đề xuất mua mới nhưng còn kẹt vấn đề kinh phí, chờ sở quyết định".

Đi thực tế tại nhiều trường có chung bức xúc về cơ sở vật chất và thiết bị, khi hỏi việc đề nghị công nhận lại chuẩn quốc gia thì sao. Các thầy làm công tác quản lý trường đều buồn rười rượi: "Rất khó giữ danh hiệu trường chuẩn quốc gia nếu đề nghị kiểm tra công nhận lại. Nghĩa là, nếu kiểm tra công nhận lại chuẩn cần phải có thêm kinh phí để tiếp tục sửa chữa, đầu tư đảm bảo chuẩn mà trường đang đạt".

Như vậy, ngành giáo dục tỉnh đang đứng trước nghịch lý cam chịu “thực tế ảo” để vươn tới một tầm cao lớn hơn vào năm 2020 có 70% trường chuẩn quốc gia. Một nỗi buồn ai cũng sẽ nghĩ: con số 70% vào năm 2020 liệu có bao nhiêu phần trăm của nó lâm vào tình cảnh như những ngôi trường mà chúng tôi vừa mới đi qua?

Bài 2: Nhiều thách thức cho mục tiêu trường đạt chuẩn

Bài 3: Kiên quyết bảo đảm trường đạt chuẩn quốc gia đúng thực chất

Phong Phú