Văn hóa là nền gốc, là vốn liếng để Bạc Liêu phát triển

Có rất nhiều cách nhìn nhận, khái niệm về văn hóa, nhưng tựu trung văn hóa là do con người sáng tạo nên, bao gồm văn hóa vật chất và văn hóa phi vật chất… Trong nhiều khái niệm đó, tôi đồng quan điểm với cách nhìn nhận văn hóa là sản phẩm do con người sáng tạo nên và sáng tạo đó phải hướng đến chân - thiện - mỹ.

Với cách tiếp cận này khi nói đến chủ trương “Bạc Liêu đi lên từ văn hóa”, là đi lên từ những gì tốt đẹp mà Bạc Liêu đang có, sẽ có. Tức là Bạc Liêu sẽ bảo tồn, phát huy và tiếp tục sáng tạo văn hóa cho mình, để văn hóa trở thành nền gốc là vốn liếng, làm đòn bẩy cho tất cả lĩnh vực đời sống chính trị, kinh tế, xã hội của tỉnh phát triển.

Bạc Liêu không phải là địa phương có lợi thế về địa lý giao thương. Nhưng Bạc Liêu là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi, mưa thuận, gió hòa, giàu sản vật; có ruộng lúa cò bay thẳng cánh, có bờ biển uốn lượn như rồng bay đạp gió, để phong năng Bạc Liêu hòa vào mạch máu năng lượng quốc gia, trở thành một phần dưỡng chất cho cơ thể nền kinh tế đất nước.

Sắc màu Bạc Liêu. Ảnh: Đỗ Hiếu Liêm

Bè bạn gần xa biết đến Bạc Liêu không chỉ với những kỳ tích anh hùng trong quá khứ hai lần giành chính quyền mà không nổ súng - ghi một điểm son trong kho tàng nghệ thuật quân sự nước nhà; mà còn biết đến đất và người Bạc Liêu có bề dày sáng tạo văn hóa - nghệ thuật và vẫn đang hăng hái góp sức mình xây dựng quê hương đất nước.

Hai chữ “Bạc Liêu” không chỉ đã ăn sâu vào tiềm thức, tình cảm con người Bạc Liêu, bạn bè trong nước và quốc tế, mà còn đi vào thơ ca; văn học - nghệ thuật và truyền thống văn hóa vùng sông nước Nam bộ. Hai chữ “Bạc Liêu” - truyền thống lịch sử và mỹ đức con người Bạc Liêu đã hấp dẫn biết bao văn nghệ sĩ sáng tạo nên những tác phẩm nghệ thuật làm sáng đẹp thêm văn hóa Bạc Liêu.

Bạc Liêu là một vùng đất sinh sau đẻ muộn, nhưng không thiếu những anh hùng hào kiệt trên nhiều lĩnh vực mà chính họ đã góp phần định vị văn hóa Bạc Liêu gắn trong tổng thể bề dày lịch sử văn hóa dân tộc. Đó là Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh, Võ Văn Kiệt, Cao Triều Phát, Lê Thị Riêng, Trần Hồng Dân, Mười Chức, Nhạc Khị, Cao Văn Lầu, Yên Lang… và còn rất nhiều danh nhân khác mà tên tuổi của họ trở thành tên đường, tên trường, là những tấm gương mẫu mực có tác dụng giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau. Nói cách khác, Bạc Liêu cũng có bề dày truyền thống văn vật rất đáng tự hào mà các giá trị di tích, hiện vật liên quan đang được lưu giữ, sưu tầm, làm giàu thêm giá trị văn hóa Bạc Liêu.

Nói đến Bạc Liêu thì ai cũng nghĩ ngay đến quê hương của bản “Dạ cổ hoài lang”, gắn liền với tên tuổi cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu; còn nói đến đơn vị tỉnh lỵ Bạc Liêu, người ta nhắc đến một địa chỉ thiên nhiên kỳ thú - vườn chim Bạc Liêu nằm ngay trong nội thành, cách cơ quan hành chính thành phố chưa đầy 5km, có hơn 100ha rừng nguyên sinh với nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm. Đến Bạc Liêu, không du khách nào không mong muốn thăm vườn nhãn cổ, hay một lần tham quan kiến trúc nhà Công tử, nghe kể những giai thoại về Công tử Bạc Liêu nổi tiếng giàu có và “chịu chơi” nhất vùng. Vẫn còn đó dòng sông Bạc Liêu hiền hòa - chứng nhân một thời lưu dân đi mở đất, khai ấp, lập đình “Dưới sông cá chốt trên bờ Triều Châu”; vẫn còn đó hàng me cổ thụ như hoài niệm về biết bao thăng trầm hàng trăm năm lịch sử, tạo một nét vừa cổ kính vừa hiện đại của thành phố vùng sông nước Cửu Long; chiếc đồng hồ đá Thái Dương của bác vật Lưu Văn Lang vẫn âm thầm đếm theo cách của mình, để thấy hết ý nghĩa và giá trị lớn lao của thời gian. Hệ thống bia tưởng niệm, đền thờ đang lưu giữ ký ức và hào khí những năm tháng chống giặc giữ nước của ông cha, tuy gian khổ hy sinh nhưng rất tự hào. Những đình chùa, miếu mạo được Nhà nước các cấp công nhận xếp hạng di tích cũng phản ánh sự giao thoa văn hóa cũng như đời sống tâm linh rất phong phú của người Bạc Liêu… Bạc Liêu là “chiếc nôi” của vọng cổ cải lương, là mảnh đất dụng võ của đờn ca tài tử Nam bộ; là nơi xuất hiện thể loại văn học nói thơ Bạc Liêu rất độc đáo. Những giá trị văn hóa đó đã hấp dẫn biết bao bạn bè gần xa muốn trải nghiệm khám phá. Rõ ràng, đây là một nguồn lực quan trọng để Bạc Liêu phát triển du lịch và kêu gọi đầu tư với dự báo rất lạc quan.

“Bạc Liêu đi lên từ văn hóa”, trước hết mỗi người Bạc Liêu phải thấy tự hào về mỹ đức cần cù sáng tạo, hào hiệp, mến khách, và trọng lễ nghĩa… của tiền nhân đã gầy dựng. Mỹ đức ấy phải được thể hiện ngay ở từng hành vi ứng xử, trở thành một nét văn hóa ở mỗi cá nhân, biểu hiện qua văn hóa ẩm thực; văn hóa kiến trúc, văn hóa lãnh đạo, văn hóa kinh doanh, văn hóa ứng xử với xã hội, môi trường; đặc biệt là văn hóa báo chí, văn hóa nghệ thuật… để sản phẩm làm ra chứa đựng trong nó một hàm lượng văn hóa đặc trưng Bạc Liêu. Làm cho bất cứ ai khi nghe thấy hai tiếng “Bạc Liêu” đều có cảm tình.

Chính con người Bạc Liêu chứ không ai khác phải gánh lấy sứ mạng giữ gìn và sáng tạo nên văn hóa Bạc Liêu. Mỗi người dân Bạc Liêu phải tự đặt mình trong một môi trường xã hội có kiểm soát bởi văn hóa, luôn nhắc nhở mình chính là chủ thể sáng tạo văn hóa, và ý thức đầy đủ chủ trương “Bạc Liêu đi lên từ văn hóa” của tỉnh. Đội ngũ nhà báo, văn nghệ sĩ phải tiên phong vào cuộc, vì sản phẩm của họ vừa văn hóa vừa là con đường vận chuyển, xuất khẩu văn hóa Bạc Liêu… Có như vậy, văn hóa mới trở thành nền gốc, là vốn liếng để Bạc Liêu đi lên.

Trần Liêu