Văn hóa trong mua bán, kinh doanh

Có rất nhiều khái niệm để định nghĩa về văn hóa kinh doanh, nhưng chúng tôi tán đồng với định nghĩa: “Văn hóa kinh doanh tức là hướng tới mục đích lợi nhuận để tái đầu tư và đảm bảo lợi ích của người quản lý, người lao động và làm thỏa mãn tối đa nhu cầu hàng hóa và các dịch vụ xã hội”.

Ở đây có sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa và kinh doanh, làm cho những lợi ích về kinh tế của một người hoặc một nhóm người gắn bó dài lâu với những giá trị chân - thiện - mỹ. Văn hóa trong kinh doanh không chỉ gắn liền với việc kiếm lời chân chính bằng mồ hôi, công sức, tài năng của người kinh doanh; mà nó còn đòi hỏi cả chữ tâm, chữ tín và các hoạt động xã hội - từ thiện mà người kinh doanh có văn hóa cần hướng đến. Để xây dựng được một môi trường kinh doanh có văn hóa mang đậm thương hiệu riêng của Bạc Liêu, thiết nghĩ cần phải có sự cộng lực và tương tác từ nhiều phía, trong đó đặc biệt chú trọng đến mối quan hệ biện chứng giữa khách hàng và người kinh doanh.

Có thể nói rằng, nhu cầu mua bán, kinh doanh của con người là vô cùng tận. Nó diễn ra hàng ngày, hàng giờ và chiếm gần 1/3 quỹ thời gian của mỗi người. Chỉ cần mua một bó rau, con cá, tức là chúng ta đã thực hiện một cuộc giao thương. Nếu làm một thống kê nho nhỏ thì mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm và cả cuộc đời mỗi người đã thực hiện bao nhiêu cuộc giao thương như thế? Con số ấy có lẽ không thể tưởng tượng nổi! Nói như vây để thấy rằng, nếu không xây dựng được môi trường kinh doanh có văn hóa thì làm sao chúng ta có thể chịu đựng nổi những áp lực từ hàng triệu cuộc giao thương kéo dài cả cuộc đời.

Chợ phải là nơi giao thương, là môi trường kinh doanh có văn hóa. Trong ảnh: Chợ hoa Nguyễn Tất Thành (TP. Bạc Liêu) những ngày cận Tết Nguyên đán 2013. Ảnh: K.C

Chúng tôi đã từng chứng kiến nhiều trường hợp trái khoáy xuất phát từ mối quan hệ hai chiều của tiểu thương và khách hàng. Đó là khi khách hàng mặc cả về món hàng mình muốn mua thì tiểu thương tỏ vẻ bực bội, khó chịu; hoặc sau khi khách hàng xem qua hàng hóa mà không vừa ý về chất lượng hoặc giá cả, khi bỏ đi thì sẽ bị tiểu thương “ném” theo những câu rất khó nghe. Còn nếu khách hàng không “kìm lòng” được, đáp trả lại thì họ sẵn sàng “ăn thua đủ” với khách, sẵn sàng văng tục, dùng những lời lẽ mất văn hóa dù khách hàng đó đáng tuổi cha, mẹ của họ. Nhiều trường hợp, khi khách hàng trả rẻ hơn giá “niêm yết” thì họ vẫn bán nhưng lại cân thiếu, làm mất lòng tin của khách hàng. Và khi ấy thì chữ tâm, chữ tín và đạo đức trong kinh doanh họ đều xem nhẹ. Còn về phần các “thượng đế”, nếu như trước đây họ đi chợ, thực hiện hoạt động giao thương với tâm thế “đi chợ vừa sợ vừa run” bởi những tiểu thương “đầu gấu”; thì nay, một số “thượng đế” có rủng rỉnh tiền trong túi lại xem thiên hạ chẳng ra gì. Ở đây, cần có sự tương tác, hành xử thật văn hóa từ hai chiều để xây dựng một môi trường kinh doanh, mua bán thân thiện và có sự tôn trọng lẫn nhau.

Nhân đây, chúng tôi cũng xin bàn thêm thực trạng đáng buồn về hoạt động giao thương tại các khu, điểm du lịch văn hóa ở Bạc Liêu. Đã rất nhiều lần báo chí, các cấp, các ngành, đoàn thể vào cuộc nhưng xem ra chẳng “ăn thua” gì, rồi đâu cũng vào đấy! Vẫn nài ép, chèo kéo khách, “hét” giá “trên trời” các mặt hàng lưu niệm. Các điểm giữ xe, dịch vụ lưu trú, phục vụ ăn uống thì thản nhiên thu tiền khách chệch giá đã đăng ký với ngành chức năng, đánh mất lòng tin nơi khách hàng và tự mình hạ thấp uy tín, thương hiệu kinh doanh. Bên cạnh đó, cung cách phục vụ, hướng dẫn khách của đội ngũ nhân viên tại một số nơi vẫn chưa chuyên nghiệp, “tâm trạng” luôn làm chủ hành động của họ, vì vậy mà thực khách không có ý định trở lại lần thứ hai.

Để chuẩn hóa và xây dựng một môi trường kinh doanh có văn hóa, thiết nghĩ chúng ta phải dồn sức để giải quyết thêm một thực tế nhức nhối hiện nay là vấn nạn ô nhiễm môi trường, rác thải sinh hoạt từ các điểm du lịch, các chợ đầu mối vào những ngày cao điểm; chấm dứt nạn truy quét, rượt đuổi nhất thời tại các “chợ chạy” mà nên có những biện pháp hữu hiệu, phải cảm hóa và vực dậy sự tự giác chấp hành từ mỗi tiểu thương. Và điều quan trọng hơn hết vẫn là ý thức tự giác, là cách hành xử có văn hóa của mỗi khách hàng. Cũng chính từ thói quen ngại đi chợ xa, thích giao thương với mối “ruột” mà vô hình trung nhiều người đã góp phần dung dưỡng cho tình trạng nhếch nhác tại các “chợ chạy”, khiến ngành chức năng phải đau đầu và bộ mặt của một thành phố văn minh như Bạc Liêu ít nhiều bị ảnh hưởng.

Đối với các đơn vị kinh doanh vừa và lớn, cần đảm bảo sự thân thiện đối với môi trường, tôn trọng người lao động và tham gia tốt các hoạt động từ thiện, công ích, an sinh xã hội, cần hướng đến mục tiêu chung: “Vì sự phát triển của cộng đồng”. Nhiều thập kỷ trôi qua, văn hóa kinh doanh được nhiều người ví là chiếc chìa khóa vạn năng mở ra sự thành công và phát triển của cả nền kinh tế đất nước và sự tồn vong của mỗi tiểu thương, doanh nghiệp. Hòa vào dòng chảy chung của chủ trương “Bạc Liêu đi lên từ văn hóa”, chúng ta không nên xem nhẹ văn hóa trong mua bán, kinh doanh.

Kim Trúc