Văn hóa với sự phát triển của Bạc Liêu

Văn hóa theo định nghĩa chung nhất là “Những giá trị vật chất và tinh thần mà loài người sáng tạo nên trong tiến trình lịch sử”, còn theo cách hiểu thông thường nhất thì đó là “Toàn bộ đời sống tinh thần của xã hội, bao gồm cả tri thức, tư tưởng, đạo đức, đời sống và lối sống xã hội…”.

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, bên cạnh những chủ trương, đường lối, chính sách xây dựng hệ thống chính trị và phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH), Đảng ta luôn coi trọng việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam vừa mang tính dân tộc, vừa hiện đại, mang tính chất xã hội chủ nghĩa. Văn hóa luôn được xác định là mục tiêu, thậm chí là mục tiêu bao trùm của sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội; đồng thời là động lực, nền tảng vững chắc nhất của cách mạng. Và qua hệ thống lại các đường lối, quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng ta từ trước đến nay luôn khẳng định văn hóa có vai trò quan trọng trong đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, cũng như trong phát triển KT-XH của đất nước.

Có thể nói, quan điểm “Bạc Liêu đi lên từ văn hóa” là quan điểm mới, có tính hệ thống toàn bộ các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng ta, khẳng định mối quan hệ giữa văn hóa và kinh tế. Khi xác định mục tiêu, giải pháp phát triển văn hóa phải căn cứ và hướng tới mục tiêu, giải pháp phát triển KT-XH làm cho phát triển văn hóa trở thành động lực thúc đẩy KT-XH phát triển. Khi xác định mục tiêu phát triển KT-XH phải đồng thời xác định mục tiêu văn hóa và hướng tới xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Bản sắc văn hóa dân tộc. Ảnh: Đ.H.L

Thực tiễn cho thấy, mỗi quốc gia, dân tộc, mỗi địa phương muốn phát triển KT-XH, thì điều quan trọng là phải nhìn nhận, đánh giá khả năng, tiềm lực của mình, phân tích so sánh những ưu điểm, lợi thế về mặt tự nhiên và xã hội để xác định hướng đi cho phù hợp với quy luật phát triển. Đối với Bạc Liêu, thời gian qua, nhất là từ sau Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV, tình hình KT-XH có bước phát triển đáng kể. Lần đầu tiên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ra nghị quyết về đẩy mạnh phát triển du lịch, đưa du lịch trở thành kinh tế mũi nhọn, là khâu đột phá trong phát triển kinh tế của tỉnh. Nghị quyết xác định dựa vào truyền thống lịch sử, văn hóa của Bạc Liêu để phát triển du lịch. Điều này cho thấy quan điểm “Bạc Liêu đi lên từ văn hóa” là phù hợp với điều kiện của Bạc Liêu, bởi: Bạc Liêu là một tỉnh nghèo nằm ở cực Nam Tổ quốc; tỉnh có tiềm lực kinh tế không nhiều so với các tỉnh trong khu vực và cả nước. Kinh tế Bạc Liêu chủ yếu là nông nghiệp và thủy sản; sản lượng nuôi trồng và đánh bắt thủy sản không lớn, sản lượng lúa ước đạt 1 triệu tấn/năm. Muốn đưa Bạc Liêu phát triển đi lên là phải tập trung làm kinh tế nhưng tiềm năng kinh tế không lớn, lại nằm xa các trung tâm kinh tế của khu vực và cả nước, cơ sở hạ tầng thấp kém, điều kiện tự nhiên không hấp dẫn các nhà đầu tư. Tuy nhiên, Bạc Liêu lại có ưu thế là mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, giàu nghĩa tình; con người Bạc Liêu có tính phóng khoáng, hào hiệp, nhân hậu, thủy chung, có 3 dân tộc anh em cùng sinh sống (Kinh - Hoa - Khmer). Nơi diễn ra hai cuộc nổi dậy của nông dân chống lại ách thống trị của bọn địa chủ, cường hào và thực dân (tại làng Ninh Thạnh Lợi năm 1927, làng Phong Thạnh năm 1928); hai lần giành chính quyền không đổ máu (cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8/1945 và ngày 30/4/1975); là “chiếc nôi” của cổ nhạc Nam bộ; nơi có đền thờ Bác Hồ - Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia; có giai thoại Công tử Bạc Liêu, có tháp cổ, vườn nhãn cổ, gốc xoài trên 300 năm tuổi, có vườn chim - nơi hội tụ nhiều loài chim quý hiếm; có khu du lịch Tắc Sậy, Quán âm Phật đài hàng năm thu hút hàng chục ngàn du khách đến với Bạc Liêu. Đây là những nét đặc trưng độc đáo của vùng đất, con người Bạc Liêu, tiềm năng du lịch không phải nơi nào cũng có được. Điều này cho thấy tác động của văn hóa đối với sự phát triển của Bạc Liêu là rất lớn nhưng để phát huy những giá trị truyền thống lịch sử, các di sản văn hóa đó như thế nào là vấn đề quan trọng. Và nếu chỉ dừng lại ở việc phát huy không thì chưa đủ vì đó chỉ là những ưu thế, là điều kiện cần để Bạc Liêu tập trung phát triển kinh tế, nhất là trong lĩnh vực du lịch. Nhưng chưa đủ, bởi “phạm trù văn hóa” rất rộng, bao gồm nhiều lĩnh vực, như: tư tưởng, đạo đức, lối sống, tri thức, văn học - nghệ thuật, quảng bá di sản văn hóa, giao lưu hợp tác quốc tế, hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa như bảo tàng, thư viện, nhà hát, trung tâm triển lãm VHNT, công tác thông tin truyền thông góp phần nâng cao nhận thức cho cộng đồng… Thời gian qua, tỉnh đã có nhiều cố gắng trong việc triển khai thực hiện nhiều giải pháp nhưng còn thiếu sự đồng bộ, chưa đầu tư đúng mức cho các lĩnh vực này. Để “Bạc Liêu đi lên từ văn hóa” một cách bền vững, thiết nghĩ cần tập trung triển khai thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp trên nhằm tạo ra hiệu ứng tốt nhất làm động lực thúc đẩy kinh tế Bạc Liêu phát triển.

Đặc biệt, cần tập trung đào tạo nguồn nhân lực - nhân tố con người, có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ CNH-HĐH, đây chính là yếu tố quyết định. Bởi việc phát triển KT-XH là rất cần đến nhiều nguồn lực khác nhau, như: tài nguyên, vốn… Những nguồn lực này đều có hạn và có thể bị khai thác cạn kiệt, chỉ có tri thức con người mới là nguồn lực vô hạn, có khả năng tái sinh và tự sinh không bao giờ cạn kiệt; các nguồn lực khác sẽ không được sử dụng có hiệu quả nếu không có những con người đủ trí tuệ và năng lực khai thác chúng.

Quan tâm xây dựng và hình thành nhân cách con người Bạc Liêu trên cơ sở phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của con người Bạc Liêu xưa, kết hợp với những giá trị văn hóa, văn minh nhân loại, xây dựng phong cách con người Bạc Liêu ngày nay là “Hiếu khách, văn minh, lịch thiệp”, xây dựng văn hóa công sở, văn hóa ứng xử trong giao tiếp, văn hóa kinh doanh, mua bán tạo nên ấn tượng đẹp cho mọi người, nhằm thu hút họ đến với Bạc Liêu giao lưu, học tập, tham quan, nghỉ ngơi, mua sắm, đầu tư…; gắn với việc tuyên truyền, giáo dục mọi người tinh thần yêu nước, ý thức tự hào, tự tôn dân tộc; ra sức rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống, thi đua lao động sản xuất, kinh doanh, học tập nâng cao trình độ chuyên môn, đoàn kết phấn đấu vì lợi ích chung của tập thể; phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chấp hành tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, những quy định của địa phương và quy ước cộng đồng.

Tiếp tục thực hiện có hiệu quả phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, gắn với việc nâng cao chất lượng cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” và chất lượng gia đình văn hóa, vì đây là cội nguồn để xây dựng xã hội văn hóa. Bởi gia đình là cộng đồng xã hội thu nhỏ, là tế bào của xã hội. Sự gương mẫu của ông, bà, cha, mẹ; hòa thuận, hiếu thảo của con cháu; nếp sống văn minh, lối sống giản dị, trong sáng; quan hệ xóm làng có tình nghĩa, thủy chung, lòng thương yêu, giúp đỡ mọi người, tính cần cù, chịu thương, chịu khó; ý thức pháp luật và tính tự quản cộng đồng của gia đình… góp phần quan trọng cho sự ổn định về an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội, xây dựng xã hội văn hóa, thúc đẩy kinh tế phát triển.

Quan điểm “Bạc Liêu đi lên từ văn hóa” là có cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội của Bạc Liêu. Vấn đề là chúng ta dựa vào truyền thống lịch sử văn hóa của mình và phát huy những lợi thế đó như thế nào để tạo động lực thúc đẩy kinh tế tỉnh nhà phát triển, điều này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ và bước đi thích hợp, đúng quy luật thì sự phát triển đó sẽ mang tính bền vững hơn.

Bùi Tấn Bảy (Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh)