Việc cưới, việc tang: Bao giờ mới “đủ”… văn minh?!

Nhiều năm qua, cùng với cả nước, Bạc Liêu đã và đang thực hiện cuộc vận động Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa với những kết quả khá khả quan. Phong trào nhắm đến mục tiêu văn hóa, văn minh theo hướng gìn giữ những nét đẹp thuộc về bản sắc, thuần phong mỹ tục… Tuy nhiên, nhìn một khía cạnh nhỏ xung quanh việc cưới, việc tang hiện nay, vẫn còn nhiều điều trăn trở.

Việc cưới: Rình rang, “bán cỗ thu tiền”?!

Hơn 22 giờ, những âm thanh chát chúa, “giật gân” làm náo động cả một… xóm của một đám cưới vẫn chưa dứt! Thế nhưng đây không phải là một hiện tượng hiếm thấy ở nhiều đám cưới hiện nay. Từ nhạc “sến” đến nhạc hiện đại, rồi nhạc “pha”, nhạc ráp… tất tần tật đều được mang lên “sân khấu” một cách hổ lốn để góp vui cho đám cưới. Với dàn loa khuếch đại âm thanh, nếu phục vụ ngay giờ đãi cỗ thì khách khi muốn trò chuyện phải… ra dấu tay với nhau, dù ngồi cùng bàn; còn về khuya thì đảm bảo cả xóm khỏi ngủ! Đó là chưa kể nhiều đám cưới còn mời những “ca sĩ” pê-đê, hát múa õng ẹo chẳng hay ho gì, nhưng… thấy lạ nên nhiều người kéo đến xem tạo thành đám đông, càng thêm bát nháo!

“Đời người có một lần”, với quan niệm ấy mà nhiều hàng xóm đành “bó bụng” chịu đựng, còn người được mời dự tiệc thì thưởng thức qua loa để… vọt, vì không chịu nổi âm thanh tra tấn! Ồn ào là thế, bát nháo là thế, nhưng chẳng thấy Ban dân chính khóm - ấp nhắc nhở gì, thế là ai hát cứ hát, ai không thích nghe thì… ráng chịu!

Sự rình rang ở một đám cưới còn thể hiện ở “quy mô” mời khách của gia chủ! Nhiều người cầm trên tay tấm thiệp cưới (được mời) mà không biết ai mời vì không được gia chủ trực tiếp trao tay. Nhìn tên bên sui trai, sui gái rồi tên họ cô dâu, chú rể, sao mà cái tên nào cũng… lạ hoắc, phải lần mò địa chỉ, hỏi lại người đưa thiệp, hoặc thậm chí đến khi đi đám mới biết được người mời mình?! Chuyện tưởng đùa nhưng có thật 100% khi nhiều đám cưới bây giờ người ta mời với tinh thần “bán cỗ thu tiền”!

Trong “Quy định về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu” (do UBND tỉnh ban hành năm 2008) có quy định tổ chức ăn uống cần tiết kiệm, khuyến khích báo hỷ thay cho mời dự lễ cưới, tổ chức tiệc trà thay cho tiệc rượu; tổ chức đám không gây phiền hà cho cơ quan, tổ chức và những người xung quanh… Tuy nhiên, đối chiếu với thực tế, thì quy định chỉ là… quy định mà thôi, vẫn chưa có một chế tài nào bắt buộc, và chuyện cưới xin được coi là chuyện riêng của mỗi gia đình nên gần như mạnh ai nấy làm.

Việc tang: Nhiều hủ tục khó bài trừ

Nói đến việc tổ chức tang lễ là đụng đến khía cạnh tâm linh. “Nghĩa tử là nghĩa tận” nên nhiều người nghĩ rằng, tổ chức một đám tang tươm tất là thể hiện tấm lòng của người sống với người chết! Nhưng tươm tất như thế nào lại là chuyện đáng bàn.

Như trên đã nói, việc cưới, tang là chuyện riêng của mỗi gia đình, những quy định gần như chỉ mang tính khuyến khích, vậy nên người ta có quyền… không làm?! Cũng tại “Quy định về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu” có nêu: “tổ chức việc tang phải gọn nhẹ và tiết kiệm, không thuê mướn cùng lúc nhiều ban nhạc để phục vụ đám tang…, khi đưa tang hạn chế tối đa việc rắc vàng mã trên đường nhất là trong nội ô, đường quốc lộ…; hạn chế việc sử dụng nhiều xe đi đưa đám gây lãng phí, chở thi hài đi vòng quanh thị xã trước khi chôn cất…” nhưng thực tế thì nhiều đám tang vẫn làm trái quy định.

Ngay từ năm 1998, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội. Chỉ thị nêu rõ quan điểm thiết lập nếp sống văn minh trong việc cưới, tang, lễ hội theo những định hướng: bảo tồn có chọn lọc, cải tiến, đổi mới những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc; loại bỏ những hình thức lỗi thời, lạc hậu…; lành mạnh, tiết kiệm, tránh lãng phí, phiền nhiễu… Tuy nhiên, nhìn lại thực tế ở nhiều địa phương, trong đó có Bạc Liêu, thì việc thực hiện theo đúng tinh thần chỉ thị cũng như quy định cụ thể của UBND tỉnh vẫn còn lỏng lẻo, thậm chí là đi ngược với quy định! Một phần là do việc cưới, việc tang là việc của mỗi nhà nên mạnh ai nấy tổ chức, một phần là do thiếu sự quan tâm nhắc nhở của các cơ quan chức năng, chính quyền sở tại…

Thiết nghĩ, để việc cưới, việc tang, lễ hội nói chung được đảm bảo văn minh, cần sự chung tay của toàn xã hội, và sự vào cuộc của các đoàn thể chính trị, tổ chức xã hội. Chẳng hạn như, tổ chức Đoàn tại cơ sở có thể động viên, tư vấn cho các bạn trẻ việc tổ chức đám cưới tiết kiệm, văn minh tại địa phương; Hội Người cao tuổi tham gia khuyến khích người dân sở tại dẹp bỏ những phong tục cổ hủ trong đám tang… Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu trong bài trừ tình trạng vụ lợi khi tổ chức đám tiệc nói chung… Ban chủ nhiệm, Ban dân chính các khóm - ấp văn hóa phải có trách nhiệm vận động người dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, xem đây là tiêu chí để chấm điểm gia đình văn hóa…

Sở VH-TT&DL cùng với các ngành liên quan đang xây dựng, trình UBND tỉnh ban hành quy định mới xung quanh việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội. Hy vọng rằng, bên cạnh những quy định mang tính khuyến khích sẽ có một số biện pháp, chế tài cụ thể nào đó để quy định đừng mãi là quy định trên văn bản!

Cẩm Thúy