Xây dựng văn hóa học đường

Văn hóa học đường là sự tổng hòa của các mối quan hệ biện chứng giữa học sinh - nhà trường - gia đình - xã hội. Thế nhưng, do nhiều tác động của cơ chế thị trường, sự du nhập của các luồng văn hóa ngoại lai... đã làm cho mối quan hệ kia ngày càng lỏng lẻo và văn hóa học đường theo đó cũng trượt dốc. Bởi vậy, khi thực hiện chủ trương “Bạc Liêu đi lên từ văn hóa”, chúng ta cần đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng văn hóa nơi học đường.

Nhiều người thường quan niệm rằng, nói đến văn hóa học đường là nói đến 2 chủ thể: thầy và trò. Bởi 2 chủ thể này cùng song hành tồn tại, cùng có mối quan hệ tương tác lẫn nhau trong học đường. Nhưng theo chúng tôi, nên bổ sung thêm chủ thể gia đình và xã hội thì mới trọn vẹn và đầy đủ! Bởi lẽ, học sinh đến trường chịu sự quản giáo, chỉ bảo của thầy cô; thầy cô có gương mẫu, có đạo đức thì học trò mới lễ phép, mới chăm ngoan, mới hữu dụng. Gia đình cũng góp phần định hướng, giáo dục con em mình những điều hay, lẽ phải. Và khi bước ra từ những gia đình giàu truyền thống, các em sẽ mang theo vào môi trường học đường những hành trang văn hóa vô cùng quý báu để học tập, rèn luyện. Xã hội cũng tác động không nhỏ đến cách suy nghĩ, hành xử các các em. Mỗi khi ra đường, các em nhìn thấy không ít những điều hay và cũng bắt gặp vô vàn những điều trái khoáy, “những tờ giấy trắng” kia nếu không được tác động kịp thời từ thầy cô, gia đình thì sẽ nhanh chóng hoen ố vì những vết bẩn cuộc đời. Lý giải mối quan hệ này để thấy rằng, muốn xây dựng văn hóa học đường thành công, chúng ta không nên xem nhẹ bất kỳ một chủ thể nào.

Học sinh trường thpt bạc Liêu trong một buổi sinh hoạt về văn hóa giao thông (ảnh có tính minh họa). Ảnh: K.C

Cách đây hơn 1 năm, một nam sinh của một trường THPT trên địa bàn huyện Giá Rai đã mù quáng đi theo tiếng gọi tình yêu với một người phụ nữ có chồng quê ở tỉnh Bình Dương. Biết rằng mối tình éo le của mình chẳng đi đến đâu, họ đã quyết cùng nhau tự vẫn tại một khách sạn trên địa bàn TP. Bạc Liêu. Thảm cảnh đau lòng đã xảy ra khi nam sinh tử vong, còn người phụ nữ thì trong tình trạng nguy kịch. Trớ trêu thay, họ chỉ biết nhau chẳng bao lâu và bắt đầu yêu nhau qua những lần “chat, chit” trên mạng. Không lâu sau đó, một nữ sinh của một trường trung cấp tại Bạc Liêu (quê ở huyện Phước Long) đã tự sinh con, rồi bỏ con xuống sông. Cũng bởi dại khờ trót ăn “trái cấm”, có thai ngoài ý muốn, nhưng sợ gia đình và những định kiến khắt khe của xã hội mà nữ sinh này đã đan tâm giết núm ruột của mình. Và gần đây là câu chuyện con giết mẹ vì nghiện game online ở thị trấn Giá Rai. Trong suy nghĩ mơ hồ của “hung thủ”, mẹ mình sẽ như những nhân vật trong game “chết đi rồi sống lại”! Và còn rất nhiều câu chuyện thương tâm khác diễn ra trên khắp mọi miền Tổ quốc, mà nạn nhân và những kẻ sát nhân đều là những cô cậu học trò đang tuổi ăn tuổi học. Qua đó, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo sự xuống cấp đạo đức của một bộ phận giới trẻ bị lối sống lai căng, đua đòi tác động làm vấy bẩn môi trường học đường.

Mới đây, chúng tôi còn nghe câu chuyện “đáng hổ thẹn” của nữ giáo viên thuộc một trường THCS. Bất chấp dư luận và đạo đức nhà giáo, cô ta đã phá tan hạnh phúc một gia đình! Và đó là gia đình của người thầy đã từng dìu dắt cô những bước chân đầu tiên về địa bàn vùng sâu tập sự. Một số thầy giáo còn thay người yêu như “thay áo” và những nạn nhân ngây thơ kia lại chính là… học trò của họ. Chúng tôi nói điều này không có ý xúc phạm đến nghề cao quý, chỉ muốn cảnh tỉnh những ai đã lầm đường lạc lối tìm về nẻo sáng, để tiếng “thầy” thiêng liêng còn đọng mãi trong lòng của mỗi người!

Văn hóa học đường ngày nay còn bị vấy bẩn bởi nạn bạo lực học đường, mà đau lòng hơn là có sự tiếp tay của các bậc phụ huynh học sinh! Cách đây không lâu, một nhóm học sinh của hai trường THPT trên địa bàn TP. Bạc Liêu đã hẹn đánh nhau theo kiểu “xã hội đen”, thông qua việc bắt cóc con tin và hẹn nhóm kia ra chuộc con tin, rồi xảy ra ẩu đả. Sau đó là việc một phụ huynh ăn mặc mất văn hóa ngang nhiên vào trường tìm đánh học sinh vì nghe theo lời con, dù chẳng biết ai phải ai quấy.

Văn hóa học đường nếu được xây dựng trên nền tảng văn hóa vững chắc từ mối quan hệ biện chứng giữa học sinh - nhà trường - gia đình - xã hội, thì chắc chắn sẽ là môi trường tốt để hun đúc nên những nhân tài. Và những nhân tài kia sẽ góp phần không nhỏ vào việc đưa “Bạc Liêu đi lên từ văn hóa”!

Kim Trúc