Xem phim ký sự “Về quê của bản Dạ cổ hoài lang”

“Tiếng thơm” của đờn ca tài tử (ĐCTT) nói chung, bản “Dạ cổ hoài lang” (DCHL) nói riêng đã lan rộng khắp mọi miền của dải đất hình chữ S. Bây giờ, DCHL không chỉ là đề tài cho giới mộ điệu cải lương khám phá, mà đã “đi” vào phim ký sự một cách nhẹ nhàng…

“Về quê của bản DCHL”

“Về quê của bản DCHL” là tựa đề của chương trình “Nhịp sống phương Nam” do Đài Truyền hình Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) - TP. HCM thực hiện vào trung tuần tháng 8 này. Tuy thời lượng chỉ gói gọn trong 10 phút ngắn ngủi, nhưng bộ phim ký sự sẽ chuyển tải những tinh túy của bản DCHL, sự phát triển nhịp, phách của bản DCHL trở thành bài vọng cổ, và hơn hết là nhân lên thành tài sản văn hóa vô giá đối với Bạc Liêu.

Tòa Bac Lieu Tower 18 tầng, con sông hiền hòa ôm gọn vào lòng mình nét sinh hoạt văn hóa cộng cư của 3 dân tộc anh em Kinh - Hoa - Khmer, cụm nhà Công tử Bạc Liêu, khu lưu niệm nhạc sĩ Cao Văn Lầu… là những hình ảnh mà bộ phim ký sự đặc tả sắc nét về sự phát triển của ĐCTT gắn với Bạc Liêu. Hình ảnh trong phim đã ghi lại một cách chân thực và sinh động về cuộc sống, cách sinh hoạt của người dân nơi đây, như ngầm lý giải một điều: Với lối sống phóng khoáng và hào hiệp như thế này, nên cũng dễ hiểu nguồn căn của việc người dân nơi đây sở hữu “bài ca vua” và phát triển nó trên chặng đường dài đã qua.

Đoàn làm phim của Đài Truyền hình Thông tấn xã Việt Nam - TP. HCM thực hiện cảnh quay tại khu lưu niệm nhạc sĩ Cao Văn Lầu cho bộ phim ký sự “Về quê của bản DCHL”. Ảnh: N.V

Quê hương của bản DCHL là vùng đất Bạc Liêu đậm màu tài tử. “Xứ cơ cầu” này đã sản sinh ra nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ, nhạc sĩ, trong đó có “cha đẻ” của “bản nhạc lòng” bất hủ. Dẫu nhịp điệu của bài ca đã được thay đổi theo thăng trầm của lịch sử, cho phù hợp với xu hướng cải lương hiện đại, nhưng cái nguồn cội tinh túy của 20 câu “Từ là từ phu tướng…” vẫn còn vẹn nguyên giá trị cho đến ngày nay. Chị Thanh Thúy Hà, tác giả phim ký sự - Biên tập viên Đài Truyền hình TTXVN, chia sẻ: “Tôi là người miền Đông Nam bộ, nhưng lại bị ĐCTT mê hoặc. Ở nhà tôi thường mở ĐCTT hay cải lương nghe nhiều lắm. Do niềm đam mê này, tôi quyết định chọn đề tài về ĐCTT Bạc Liêu để thực hiện cho chương trình “Nhịp sóng phương Nam” thường kỳ của Đài. Mấy hôm nay quay hình rồi thu phát biểu, nghe mấy chị hát bài DCHL mà thấy lòng còn tê tê, buồn buồn”. Một cảm xúc rất thật khi trong vai người khách làm phim về “chủ nhà”! Và tôi nghĩ rằng, chỉ có lồng cảm xúc thật của mình vào những thước phim, từng lời bình, thì có lẽ đã là thành công bước đầu của phim ký sự về bản DCHL này rồi!

“Món quà” trước thềm Festival ĐCTT

Tuy được thực hiện vào lúc thời tiết diễn ra khắc nghiệt, sáng nắng, chiều mưa, nhưng đoàn làm phim vẫn cố gắng thu được những thước phim đắt giá. Xem một buổi dựng cảnh giao lưu ĐCTT tại khu du lịch vườn nhãn Bạc Liêu (xã Hiệp Thành) và khu lưu niệm nhạc sĩ Cao Văn Lầu, chúng tôi cảm nhận những nghệ sĩ hát DCHL giống như hát cho cố nhạc sĩ tài hoa nghe và hát cho những mối tình trắc trở không thể đến với nhau. Đoạn hát tài tử ngọt ngào của nghệ sĩ Khưu Hoài Thương và đoạn thể hiện bản DCHL do Lâm Ngọc Hoa (Đoàn cải lương Cao Văn Lầu), cũng như đoạn phát biểu về sự biến tấu nhịp trong bản DCHL của tài tử đờn Trần Thanh Xuân, được xem là góp phần rất lớn cho thành công của bộ phim. Đặc biệt, bộ phim còn có sự xuất hiện của cụ Cao Văn Oai - người con của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu. Ông đã góp phần khắc họa đậm nét tài hoa trong nghệ thuật của cha mình phát xuất từ những trắc trở của gia đình.

Khi giá trị của bản DCHL đã được “nhìn thấy” và được phát triển, nhân rộng bằng nhiều hình thức, thì tài sản văn hóa này lại một lần nữa được khẳng định. Đây chính là “món quà” tinh thần rất có ý nghĩa trước thềm diễn ra Festival ĐCTT Việt Nam 2014. Điều đó sẽ giúp cho bản Dạ cổ lan rộng hơn ra tầm quốc gia, thậm chí quốc tế. Có thể nói, bộ phim ký sự “Về quê của bản DCHL” đã khắc họa gần như trọn vẹn những gì tinh túy của văn hóa Bạc Liêu khi nói về DCHL, cũng như cách “giữ lửa” phong trào của các đội nhóm, câu lạc bộ ĐCTT trong toàn tỉnh. Ngoài ra, đây còn là tư liệu quý vừa để bảo tồn văn hóa Bạc Liêu, vừa chất chứa trong đó tấm lòng của người phương xa dành cho xứ Bạc!

Ngọc Trân