Xử lý nợ đọng bảo hiểm xã hội ở các doanh nghiệp: Đừng để người lao động bị mất quyền lợi

Theo thống kê của cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh, đến tháng 9/2012, nợ BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trong tỉnh vẫn còn hơn 33 tỷ đồng, phần lớn tập trung ở các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh. Trong đó, nợ BHXH hơn 20 tỷ đồng, nợ BHYT hơn 7 tỷ đồng và nợ BHTN hơn 5,5 tỷ đồng.

NHIỀU DOANH NGHIỆP NỢ BHXH

Có người cho rằng, do ảnh hưởng suy thoái kinh tế thế giới, hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn nên nợ đọng bảo hiểm tăng… Song, thực tế cho thấy đó chưa phải là nguyên nhân chính, mà cơ bản là nhiều doanh nghiệp đã cố tình né tránh trách nhiệm, nghĩa vụ của mình đối với người lao động. Đây là thực trạng tồn tại trong nhiều năm qua.

Kiểm tra hệ thống an toàn điện cho người lao động tại một doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản (TP. Bạc Liêu). Ảnh: Lâm Hỷ

Hàng năm, tỉnh đều thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra việc thực hiện các chế độ chính sách cho người lao động. Qua kiểm tra, doanh nghiệp nào cũng vi phạm và việc thực hiện các chính sách cho lao động chủ yếu chỉ để đối phó. Có doanh nghiệp sử dụng hàng trăm lao động/ngày, nhưng chỉ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho khoảng 50% lao động, số lao động còn lại thì doanh nghiệp xếp họ vào lao động công nhật. Trong khi đó, nhiều lao động đã gắn bó với doanh nghiệp nhiều năm. Đơn cử như Công ty Cổ phần thủy sản Bạc Liêu (thị trấn Giá Rai, huyện Giá Rai), số lao động làm việc tại công ty hơn 320 lao động, nhưng chỉ có 113 lao động tham gia BHXH, BHYT, BHTN; còn hơn 200 lao động thì không tham gia. Bên cạnh đó, công ty còn nợ tiền đóng BHXH của 113 lao động trên (hơn 533 triệu đồng) và cam kết đóng vào tháng 7/2012, nhưng đến nay vẫn chưa thanh toán. Từ đó, nợ đọng BHXH từ 113 lao động này đã vượt lên con số hơn 709 triệu đồng. Theo bà Ngô Thị Mai, Trưởng phòng Kiểm tra BHXH tỉnh: “Phần lớn các doanh nghiệp vi phạm các chế độ cho người lao động đều hứa sẽ thanh toán theo các văn bản cam kết, nhưng lại không thực hiện và khi kiểm tra lại tiếp tục hẹn”. Hứa và hẹn dường như trở thành thói quen ở một số doanh nghiệp hiện nay. Như Công ty TNHH Dịch vụ bảo vệ Phương Nam (phường 7, TP. Bạc Liêu) cam kết thanh toán tiền nợ BHXH, BHYT, BHTN cho 19 lao động trong 26 tháng (từ ngày 25/11/2010 - 25/1/2012) hơn 227 triệu đồng, nhưng đến nay vẫn chưa thanh toán hết và nợ đọng BHXH đã vượt hơn 304 triệu đồng.

Hiện nay, vẫn còn nhiều doanh nghiệp nợ tiền BHXH chiếm khá cao như: Chi nhánh Công ty Cổ phần thủy sản Bạc Liêu (thị trấn Gành Hào, huyện Đông Hải) còn nợ hơn 655 triệu đồng; Công ty Cổ phần dược phẩm Bạc Liêu (phường 7, TP. Bạc Liêu) còn nợ hơn 382 triệu đồng; Công ty Cổ phần thức ăn thủy sản TOMKING (phường 8, TP. Bạc Liêu) nợ hơn 362 triệu đồng…

Bao giờ mới hết nợ đọng

Tồn tại thực trạng trên là do trách nhiệm của ngành quản lý, đặc biệt là vai trò của tổ chức công đoàn cơ sở. Hầu hết các doanh nghiệp đều thành lập tổ chức công đoàn, nhưng tổ chức này vẫn chưa mạnh dạn đấu tranh cho quyền và lợi ích chính đáng của người lao động. Việc tồn tại tổ chức công đoàn chủ yếu để hợp thức hóa các thủ tục cần có của một công ty. Bên cạnh đó, đoàn thanh tra liên ngành được thành lập hàng năm cũng chưa mạnh tay trong xử lý các trường hợp vi phạm, chủ yếu là hướng dẫn khắc phục và nhắc nhở là chính. Do vậy, một số doanh nghiệp còn ỷ lại và chưa thực hiện đúng cam kết. Mặt khác, một số ngành còn đùn đẩy và xem việc thực hiện các chính sách cho người lao động là trách nhiệm của ngành BHXH, nên chưa tha thiết trong việc hậu kiểm tra.

Đó là những nguyên nhân cơ bản dẫn đến nợ đọng kéo dài, gây khó khăn trong xử lý, thậm chí tạo điều kiện cho doanh nghiệp chiếm dụng nguồn quỹ này để mưu lợi bất chính.

Doanh nghiệp nợ tiền đóng BHXH sẽ kéo theo thiệt thòi về chế độ và quyền lợi của người lao động như: ốm đau, thai sản; tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp; hưu và tử tuất… Đồng thời làm cho nguồn quỹ BHXH không được bảo toàn, không phát huy được hiệu quả đầu tư sinh lợi từ nguồn quỹ.

Bao giờ mới hết tình trạng này và để người lao động được thụ hưởng các quyền lợi chính đáng của mình? Câu hỏi ấy cần được những ngành có trách nhiệm trả lời và phải có giải pháp thực hiện. Không thể cứ mãi nhắc nhở doanh nghiệp vi phạm, buộc họ làm cam kết rồi… cho qua.

KIM TRUNG