Ẩm thực Tết Đoan ngọ - nét đẹp giao thoa văn hoá

Trong tục cúng dịp Tết Đoan ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) của người dân Nam Bộ, ngoài món bánh ú truyền thống còn có món bánh xèo và bánh bông lúa. Nét đẹp văn hoá dân gian này phản ánh sinh động sự giao thoa, đoàn kết của các dân tộc anh em.

• Giữ nét đẹp phong tục Tết Đoan ngọ
• Cúng bánh ú tết Đoan Ngọ
• Khai thác giá trị văn hóa của tết Đoan Ngọ trong phát triển du lịch
• Chúc mừng Tết Đoan Ngọ (mùng 5/5 âm lịch)

Đối với cộng đồng người Hoa ở Nam Bộ, vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, bên cạnh tục gói bánh ú, nhiều gia đình còn làm bánh bông lúa (hay còn gọi là "xít sùi cúi" theo tiếng Triều Châu) để cúng Thần Nông.

Bánh được làm từ bột gạo, với nhân mặn gồm đậu phộng, thịt, lạp xưởng; hoặc nhân ngọt bằng đậu xanh. Khi cầm trên tay, phần đầu bánh mềm mại trĩu xuống như hình tượng bông lúa trĩu hạt.

Bánh bông lúa được làm từ bột gạo với 2 loại nhân mặn, ngọt.

Món bánh xèo nhân thịt vịt, củ hủ dừa được dùng kèm với các loại rau rừng đặc trưng của vùng đất Nam Bộ.

Nếu người Hoa có tục làm bánh bông lúa và cúng đồng (cúng ruộng) để cầu mong mùa màng bội thu, thì người Kinh có tục chiên bánh xèo và quây quần thưởng thức cùng gia đình trong ngày Tết Đoan ngọ.

Nói đến bánh xèo Nam Bộ là nói đến sự phong phú trong cách chế biến và nguyên liệu. Một trong những loại bánh mang đậm dấu ấn vùng đất phương Nam là bánh xèo nhân thịt vịt xào với củ hủ dừa, ăn kèm các loại rau đồng như lá cách, lá vông nem, lá xoài non, lá cát lồi, lá chà, lá chùm ruột..., chấm cùng nước mắm chua ngọt pha ớt cay nồng.

 Bánh xèo chiên giòn nhân tôm thịt, ăn kèm các loại rau đồng đặc trưng Nam Bộ.

Ngoài ra, còn có nhiều biến tấu hấp dẫn như: bánh xèo nhân tôm, thịt và củ sắn xắt sợi; bánh xèo nhân tôm, thịt với củ hủ khóm; bánh xèo nhân hến với giá đỗ; hay bánh xèo nhân tôm, mực, bạch tuộc... tạo nên sự đa dạng trong ẩm thực quê hương.

Nhân viên quán bánh xèo A Mật (phường Hiệp Thành) chiên bánh xèo phục vụ du khách trong dịp Tết Đoan ngọ.

Bên cạnh các món ăn truyền thống, nhiều nơi còn duy trì tục ăn cơm rượu hoặc uống rượu hùng hoàng để phòng bệnh, xua đuổi sâu bọ và ngũ độc. Theo quan niệm của người Á Đông, Tết Đoan ngọ diễn ra vào thời điểm giao mùa nên con người dễ bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh và sâu hại.

Dân gian còn quan niệm rằng, nếu ngày mùng 5 tháng 5 xuất hiện mưa thì đó là điềm báo một năm mùa màng thuận lợi, người nào được tắm nước mưa trong ngày này sẽ gặp nhiều may mắn, bệnh tật tiêu tan. Nước mưa ngày Đoan ngọ được gọi là “long tu thuỷ”, tức “nước râu rồng”, bởi theo truyền thuyết, mỗi năm Long Thần chỉ rửa râu một lần. Từ đó, hình thành tục tắm sông vào ngày Đoan ngọ, cũng như tục nhìn mặt trời vào đúng giờ Ngọ để cầu mong đôi mắt sáng khoẻ. tránh bệnh tật./.

Lư Dũng