Bạc Liêu vùng đất văn hóa

“Vùng đất văn hóa” là một mỹ từ đẹp, sự nhìn nhận phẩm hạnh của một vùng đất mà nhiều khách phương xa, nhiều nhà báo đã dành tặng cho Bạc Liêu. Hiệp hội Du lịch ĐBSCL đặt tên cho tuyến du lịch về Bạc Liêu là “Bạc Liêu - Điểm hẹn văn hóa”, còn ông Huỳnh Vĩnh Ái - Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL thì nói đại ý: Thực tiễn phát triển văn hóa sinh động của Bạc Liêu cần phải được tổng kết như một hình mẫu…

* Đền thờ Bác Hồ ở xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi (ảnh 1). * Các đồng chí lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh cắt băng khánh thành khu di tích Nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên tại Bạc Liêu (ảnh 2). * Quảng trường Hùng Vương nhìn từ trên cao (ảnh 3). * Công trình điện gió Bạc Liêu (ảnh 4). * Bờ kè sông Bạc Liêu (ảnh 5). * Chợ Bạc Liêu về đêm (ảnh 6). * Nhà hát ba nón lá (ảnh 7). Ảnh: M.Đạt - L.T.Liêm - H.Thọ - N.Ý

Sự việc bắt đầu từ khi đi vào thực hiện Nghị quyết (NQ) lần XIV của Đảng bộ tỉnh Bạc Liêu, nhiệm kỳ 2010 - 2015. Đó là một quá trình lặng lẽ mà đầy nhiệt huyết. Hàm lượng văn hóa cứ tăng dần trong đời sống xã hội và cho đến một ngày, những người bàng quan nhất đối với thời cuộc cũng ngộ ra rằng Bạc Liêu đang đi lên bằng một đường hướng đã định hình, đã ổn định và rất mới mẻ, rất bản sắc Bạc Liêu. Đó là con đường đi lên từ sự chú trọng và đề cao văn hóa, đạo đức - một tư duy phát triển mới mẻ.

Có những NQ của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh hướng mục tiêu đạt tới của chiều sâu là sự mềm mại đẹp đẽ của văn hóa (như NQ 01 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành ngày 22/6/2011 về xây dựng thành phố Bạc Liêu trở thành đô thị loại II). Và chỉ sau hơn 3 năm, những mục tiêu cơ bản của NQ 01 đã được thực hiện. Giữa năm 2014, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định công nhận thành phố Bạc Liêu là thành phố loại II. Cũng trong năm 2011, Tỉnh ủy Bạc Liêu tiếp tục ban hành NQ 02 về đẩy mạnh phát triển du lịch, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Đây là NQ làm cho không ít người băn khoăn bởi Bạc Liêu không có được những lợi thế về địa lý, tự nhiên như một số địa phương khác. Thế nhưng với những gì mà NQ nêu: “Dựa vào văn hóa lịch sử để phát triển du lịch…” đã thể hiện một tầm nhìn xuyên thấu lịch sử của một vùng đất giàu văn hóa, đó là đất của bản “Dạ cổ hoài lang”, của Công tử Bạc Liêu giàu có nhưng vẫn thương người khốn khó, đất của Cao Triều Phát sáng lập ra giáo phái Cao Đài Hậu Giang yêu nước, đất của Hương Chủ Chọt ở Ninh Thạnh Lợi, của gia đình Mười Chức ở Nọc Nạng dám đứng lên chống cường hào thực dân… Đó chính là văn hóa lịch sử mà NQ này biết dựa vào để đạt mục tiêu đề ra.

Thực tiễn hơn 3 năm đi vào thực hiện NQ 02 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bạc Liêu là một thực tiễn sinh động, nhiều công trình đồng bộ với NQ 01 ra đời hoặc được nâng cấp hơn, đó là Quán âm Phật đài, khu nhà Công tử, khu du lịch ẩm thực sinh thái Hồ Nam… Đất Bạc Liêu trở nên đầy sắc màu, điểm xuyết những nơi đến đầy ấn tượng. Chính vì thế mà du lịch Bạc Liêu tăng tốc, Hiệp hội Du lịch ĐBSCL đã công nhận Bạc Liêu có 6 điểm du lịch tiêu biểu trong 21 điểm đến của 12 tỉnh ĐBSCL và lượt khách về thăm Bạc Liêu tăng lên theo từng năm.

Tư duy phát triển bằng nội lực văn hóa của Bạc Liêu được triển khai rộng khắp và đa sắc, nó đi cả vào chiều sâu tâm hồn Bạc Liêu, có thể nói việc phát huy, hình thành tính cách đẹp của con người Bạc Liêu là một thí dụ. Tuy nó không có chủ trương, NQ riêng, nhưng trong từng quyết sách của mình Tỉnh ủy Bạc Liêu đã thể hiện ý đồ này rất rõ. Ví như xác định tính cách phẩm chất của con người Bạc Liêu là phóng khoáng, hào hiệp, nghĩa tình rồi đề ra các quan điểm trọng nghĩa, trọng tình, tôn trọng nhà đầu tư trong chủ trương kêu gọi đầu tư về Bạc Liêu. Cách ứng xử ấy đã tạo ra một Bạc Liêu hấp dẫn trong thu hút đầu tư. Cũng từ cách ứng xử rất văn hóa ấy mà Tỉnh ủy tập hợp được doanh nghiệp, nhà đầu tư cho mục đích vận động quỹ An sinh xã hội. Chỉ tính từ năm 2012 đến nay Bạc Liêu đã vận động được trên 700 tỷ đồng để chăm lo gia đình chính sách, để làm nghĩa trang, các công trình phúc lợi xã hội, giảm hộ nghèo từ 15 - 16% xuống còn 8 - 9%, lo cho người nghèo nhằm một mục đích văn hóa khác. Cái tình đời chan chứa ấy chính là môi trường tốt đẹp để xây dựng nhân cách, nâng cao tâm hồn cho người Bạc Liêu.

Trong bước đi văn hóa của mình, việc xây dựng con người Bạc Liêu được xem trọng hàng đầu, không chỉ lo cho con người ăn no mặc đẹp mà còn chú trọng đến phẩm giá con người qua việc giáo dục truyền thống, làm cho người Bạc Liêu sống trọn nghĩa vẹn tình qua cách làm thể hiện một tư duy văn hóa, giáo dục rất mới. Những dấu ấn trong lịch sử, tinh thần bất khuất trong cuộc chiến giữ nền độc lập đã được ghi lại bằng đền, đài, bia, tượng. Người Bạc Liêu muốn gửi đi một thông điệp rằng: 300 năm khẩn hoang, xây dựng và bảo vệ vùng đất này đã tốn không biết bao nhiêu xương trắng máu đào, máu chảy thành sông, thành suối, máu thấm trên từng góc ruộng bờ ao, đường phố. Xây dựng các công trình này, người Bạc Liêu muốn thế hệ hôm nay và con cháu của họ phải nhớ lấy, phải khắc cốt ghi xương những công đức của tiền nhân để mà tu nhân tích đức, nhớ nguồn, nhớ cội, để mà lớn lên, trở thành một người Bạc Liêu có đủ nhân cách làm người...

Rồi Đền thờ Bác Hồ ở xã Châu Thới - biểu tượng về niềm tin cách mạng, lòng yêu kính Bác Hồ của nhân dân Bạc Liêu, di tích Đồng Nọc Nạng, khu căn cứ Tỉnh ủy ở Cái Chanh, tháp cổ Vĩnh Hưng… tất cả đã được trùng tu, tôn tạo khang trang đẹp mắt. Biểu tượng văn hóa cây đờn kìm, Quảng trường Hùng Vương, Khu lưu niệm nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ và nhạc sĩ Cao Văn Lầu, bia chiến thắng, Đài tưởng niệm, Nhà hát ba nón lá… là những công trình văn hóa, thể hiện sự phát triển văn hóa để huy động văn hóa làm nguồn lực cho Bạc Liêu phát triển.

Trong hành trình phát triển văn hóa làm động lực cho phát triển của Bạc Liêu chúng tôi còn bắt gặp nhiều điều sâu sắc hơn. Năm 2013, lãnh đạo tỉnh Bạc Liêu dẫn một đoàn cán bộ, doanh nhân hơn 100 người ra Ninh Bình để phối hợp với tỉnh bạn tổ chức lễ kỷ niệm 53 năm kết nghĩa Bạc Liêu - Ninh Bình và ký hợp tác phát triển. Chuyện xảy ra đã lâu, ít ai còn nhớ, vậy mà người Bạc Liêu thì không quên, Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu đã trao một tấm biểu trưng rất trang trọng với dòng chữ: “Đảng bộ và nhân dân Bạc Liêu trân trọng cảm ơn Đảng bộ và nhân dân Ninh Bình”. Sau đó lãnh đạo Bạc Liêu đã đi thăm các bà mẹ có con nằm lại mãi mãi ở đất Bạc Liêu, rồi trao nhà tình nghĩa để góp phần đỡ đần cho mẹ, tặng một tấm hình của quân dân Bạc Liêu để mẹ ấm lòng hơn trong tuổi xế chiều. Khi về, Bạc Liêu dựng biểu tượng để thể hiện tình cảm Bạc Liêu - Ninh Bình, xây dựng các công trình mang tên các địa phương Ninh Bình. Nghĩa cử của người Bạc Liêu đã làm cho nhân dân Ninh Bình xúc động, nhiều nơi trong cả nước dõi theo mến mộ.

Nhiều năm liền, cuộc sống người dân Bạc Liêu sôi động hẳn lên bằng các sự kiện văn hóa - thể thao mang tầm quốc gia, quốc tế. Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu - Võ Văn Dũng đã phát biểu với giới báo chí rằng: “Bản sắc Nam bộ là tiềm năng lợi thế, là sức mạnh của Nam bộ. Festival Đờn ca tài tử Nam bộ là làm sâu sắc thêm lợi thế, sức mạnh của Nam bộ”. Đây là một ý thức văn hóa rất sâu sắc. Chính vì thế mà trong bài phát biểu trọng tâm tổng kết Nghị quyết Trung ương 5, Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL - Hoàng Tuấn Anh cho rằng: Thực tiễn phát triển văn hóa ở Bạc Liêu đã làm sinh động thêm thực tiễn xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc. Còn ở Bạc Liêu, trong 3 năm đề cao yếu tố văn hóa đạo đức, hình thành đường hướng phát triển mới, sức mạnh văn hóa đã làm cho Bạc Liêu sinh động lên, sự vận động phát triển của Bạc Liêu tạo ra một cú đột phá mà nhiều người đến Bạc Liêu đã nói: Bạc Liêu đổi thay như thay áo mới.

Nhà văn Phan Trung Nghĩa