Bàn chuyện “bếp núc” của văn chương

Khi trực tiếp đứng lớp bồi dưỡng nâng cao kỹ năng sáng tác văn học (VH) năm 2023 mở tại Bạc Liêu, nhà thơ Trần Đăng Khoa (Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam) “mở bài” bằng câu nói: “Chúng ta sẽ bàn cùng nhau những chuyện bếp núc của văn chương”.

Thật vậy, các nhà văn, nhà thơ đã mang đến lớp học những câu chuyện gần gũi, sát sườn nhất của văn chương để trao đổi với nhau.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ về những kỹ năng sáng tác văn chương với lớp học.

Năng lượng sống trong VH

Một điểm chung mà các nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình VH trao đổi với lớp là: bồi dưỡng kỹ năng sáng tác, hay nói nôm na là học viết văn rất khác so với học những môn học khác! VH không đưa ra những công thức giảng dạy cụ thể mà VH được thẩm thấu, được viết ra như thế nào là tùy vào cách sống, năng lượng sống của mỗi người.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, chia sẻ: “Nhà văn là người truyền hiện thực cuộc sống vào quyển sách”. Theo nhà thơ, sáng tạo văn chương không bao giờ ra khỏi con đường chính là chủ nghĩa nhân văn cao cả. Đến với một vùng đất có chiều sâu văn hóa, chiều sâu lịch sử, chỉ cần nhà văn, nhà thơ cúi xuống, yêu lấy mảnh đất, con người nơi ấy thì sẽ có văn chương.

Từ những chia sẻ về đời sống VH, nghệ thuật sáng tác của các nhà văn, nhà thơ, gần 40 học viên đã được mở rộng tầm mắt về sức mạnh mềm của văn chương - mà đôi khi chính những người đã viết, đang viết vẫn chưa nhận ra! VH biến hiện thực đau buồn thành một hiện thực đẹp đẽ bằng kỹ năng của mình. Biến sự kiện trong đời sống, trên đường phố… thành sự kiện bên trong tâm hồn, mang tính mỹ học, gieo vào hồn chúng ta bởi những cái đẹp.

Thu hút ở từng giờ lên lớp, nhiều học viên cảm nhận lớp quá ngắn để chia sẻ nhau về thế giới văn chương và tác dụng của văn chương đối với con người.

Có khá nhiều câu hỏi đặt ra từ các học viên tham gia lớp. Ảnh: C.T

Học gì ở lớp học văn?

Những thắc mắc về văn chương đương đại mà nhiều học viên muốn lĩnh hội đã được những người đứng ở “mũi tàu” văn chương của Việt Nam (lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam) phúc đáp. Chẳng hạn với câu hỏi của anh Đặng Văn Khịa (Hội VH-NT tỉnh Vĩnh Long) về khái niệm “tác phẩm VH đỉnh cao”, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cho rằng: “Tác phẩm đỉnh cao phải mang tiếng nói của thời đại, gửi được những thông điệp lớn. Mà mỗi thời đại lại đòi hỏi những đề tài khác nhau. Văn chương mở ra con đường, thắp lên ánh sáng trong bóng tối, phải mang lại cho con người niềm hy vọng, sự cảm thông. Tác phẩm đỉnh cao, nếu có, chính là vấn đề bạn đọc quan tâm, hấp dẫn được họ. Sự dày vò, thổn thức mới khiến người ta viết, không ai khi viết sẽ nghĩ mình sẽ viết một tác phẩm đỉnh cao. Mà chỉ cần viết bằng cảm nhận của chính mình”.

Lĩnh hội được nhiều điều bổ ích, chị Huyền Văn (Liên hiệp các Hội VH-NT TP. Cần Thơ) bày tỏ mong muốn Hội Nhà văn Việt Nam sẽ tổ chức các lớp bồi dưỡng nhiều hơn ở các tỉnh, thành phố để truyền “lửa” cho những người đam mê viết lách. Hay ông Đỗ Tấn Lực (Chi hội VH tỉnh Bạc Liêu) chia sẻ mình từng dạy đại học sư phạm nên mê văn chương, đây là dịp hâm nóng bầu không khí văn chương, nghệ thuật…

Nói chuyện trong một buổi khá ngắn của lớp, Nhà văn - Đại tá Nguyễn Bình Phương, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, khiêm tốn chia sẻ: VH là nghệ thuật của tâm sự nên cần sự chân thành chia sẻ và chân thành cả trong tiếp nhận, vì thế lớp bồi dưỡng là những trao đổi, sẻ chia để tham khảo cùng nhau. Như khi Lương Ngọc Thơ (Chi hội VH tỉnh Bạc Liêu) thắc mắc về sự khác nhau giữa bút ký và truyện ngắn, nhà văn đã giúp cho người viết văn chương hiểu rõ hơn, sự quy định về thể loại chỉ khiến người viết bị bó buộc, thể loại nào là do chúng ta tự nghĩ ra, cái chung là sự sáng tạo. Theo nhà văn, đừng sợ các thể loại pha lẫn nhau, vấn đề là khi viết ra bạn đọc thấy hay, cảm nhận được điều người viết diễn đạt thì đã thành công. Thực tế là nhiều quyển sách VH hiện nay đã không đề rõ là thuộc thể loại gì!

Phân tích những xu hướng VH, vai trò của VH trong đời sống đương đại và những sẻ chia rất “bếp núc” của người từng viết lách, những nhà văn, nhà thơ đã thổi cảm hứng về phía những người yêu thích công việc nghĩ suy, trăn trở và viết! Thời gian của lớp học quá ngắn để nghe, hỏi và cùng nhau nói chuyện văn chương. Đó là cảm nhận chung của tất cả những người có chung niềm đam mê văn chương.

Cẩm Thúy