Truyền hình
Song song với niềm vinh dự, tự hào là trách nhiệm lớn lao khi nghệ thuật đờn ca tài tử (ĐCTT) trở thành di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Vấn đề đặt ra cho chúng ta là làm thế nào để bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT trong đời sống đương đại. Đây cũng là thách thức lớn lao để chúng ta thực hiện cam kết về công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT với Tổ chức UNESCO.
 |
| Một tiết mục của đội Bạc Liêu tham gia liên hoan ĐCTT Nam bộ Cà Mau - Bạc Liêu - Sóc Trăng lần thứ X năm 2015. Ảnh: Quốc Minh |
Phải khẳng định rằng, nghệ thuật ĐCTT mang một sức sống mãnh liệt và ngày càng lan tỏa rộng khắp vào đời sống tinh thần thường nhật của cộng đồng dân cư từ nông thôn đến thành thị, giúp con người vượt qua bao khó khăn, gian khổ trong lao động, sản xuất; ĐCTT đã trở thành “người bạn đồng hành” cùng cư dân Nam bộ trong cuộc sống sinh hoạt, chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt, với giặc ngoại xâm trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, quê hương. ĐCTT được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, điều đó khẳng định loại hình nghệ thuật này đã đi tới đỉnh cao của giá trị nghệ thuật dân tộc, vượt ra ngoài biên giới quốc gia bước vào nền văn minh của thế giới, đóng góp cho nhân loại một loại hình nghệ thuật mới mẻ và đặc sắc.
Tuy nhiên, nghệ thuật ĐCTT cũng gặp lắm “gian truân” trên hành trình bảo tồn và phát huy giá trị của mình. Khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu sự nhất quán, bài bản trong các giáo trình truyền dạy. Do đó, việc làm cấp bách là phải xây dựng quy chuẩn và tài liệu truyền dạy thống nhất những quy tắc mở nhịp trong bài bản tài tử nhằm tránh tình trạng mỗi nghệ nhân có một cách truyền dạy khác nhau theo quan điểm và nhận thức riêng của mình. Công tác đầu tư cho con người và kinh phí hoạt động còn nhiều bất cập, chưa có chế độ, chính sách đãi ngộ thỏa đáng cho hoạt động ĐCTT một cách thống nhất từ trung ương đến cơ sở, do đó hoạt động ĐCTT còn nhiều khó khăn…
GIẢI PHÁP PHẢI KHẢ THI
Để bảo tồn và phát huy tốt di sản văn hóa phi vật thể này cần phải có chính sách đầu tư vật thể gồm đầu tư cho con người, cơ sở vật chất, phương tiện và kinh phí hoạt động, nhằm phát huy khai thác, sáng tạo của cộng đồng tạo ra những sản phẩm, giá trị văn hóa mới phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.
Đối với Trung ương, sớm xây dựng chế độ chính sách cho nghệ nhân ĐCTT, cần xem xét việc quyết định phong tặng danh hiệu nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân và chế độ ưu đãi cho các nghệ nhân bởi nghệ nhân là “báu vật nhân văn” cần được tôn vinh. Xây dựng chính sách đầu tư cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị cho nghệ thuật ĐCTT, cụ thể: xây dựng ít nhất 2 trung tâm nghiên cứu và truyền dạy nghệ thuật ĐCTT theo quy định chuẩn của bộ môn nghệ thuật này, chính sách đầu tư bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT cho 21 tỉnh, thành phố có loại hình nghệ thuật ĐCTT; chủ trì phối hợp với Bộ GD-ĐT xây dựng kế hoạch thí điểm đưa nghệ thuật ĐCTT vào trường học…
Đối với các tỉnh, thành phố, cần chủ trì phối hợp giữa các ngành, các cấp tuyên truyền sâu rộng với nhiều hình thức phong phú để nâng cao nhận thức của các cấp ủy, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng cư dân về các hoạt động đầu tư bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT. Xây dựng kế hoạch ngắn hạn, dài hạn, chế độ chính sách đãi ngộ, đầu tư thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, thành phố cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT. Chủ trì phối hợp với Sở GD-ĐT, Đoàn Thanh niên và các ngành liên quan đưa nghệ thuật ĐCTT vào trường học và hoạt động của Đoàn, câu lạc bộ cơ sở. Hàng năm, mở lớp bồi dưỡng kiến thức cho nghệ nhân có khả năng truyền dạy. Xây dựng lực lượng đủ mạnh cho trường học, các hoạt động ở cơ sở. Điều tra, kiểm kê, đánh giá phong trào ĐCTT trên địa bàn tỉnh, kịp thời đề xuất khen thưởng những tập thể, cá nhân có nhiều thành tích trong công tác bảo tồn và phát huy nghệ thuật ĐCTT…
Nghệ thuật ĐCTT Nam bộ giờ đây không còn là “món ăn tinh thần” ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống người dân Nam bộ như thời nó ra đời và phát triển mà đã bước đến một đỉnh cao của nghệ thuật nhân loại. Do đó, công tác bảo tồn và phát huy giá trị phải được tính toán ở một tầm cao hơn và quan trọng là khả thi hơn!
TRẦN THẮNG VINH
Xem thêm bình luận