Bảo tồn nghệ thuật Đờn ca tài tử: Chú trọng phát huy nhân tố con người

Thực hiện Đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật Đờn ca tài tử (ĐCTT) Nam bộ giai đoạn 2020 - 2025, Bạc Liêu đã và đang cụ thể hóa thành nhiều phần việc thiết thực. Tuy nhiên, một số định hướng và chương trình hành động cần được tiến hành một cách sâu rộng hơn nữa, nhất là chú trọng phát huy nhân tố con người để công tác bảo tồn đạt hiệu quả cao hơn.

Ra mắt Chi hội Nghệ nhân ĐCTT tỉnh Bạc Liêu. Ảnh: N.T

Trong những năm qua, hoạt động bảo tồn nghệ thuật ĐCTT Nam bộ của tỉnh luôn được các ngành, các cấp quan tâm bằng việc cụ thể hóa thành nhiều phần việc thiết thực như: tổ chức liên hoan ĐCTT cấp tỉnh, cấp huyện; tổ chức Lễ giỗ Tổ nhạc; thăm hỏi, động viên giới văn nghệ sĩ; tổ chức nhiều cuộc thi sáng tác lời mới bài bản tài tử… Các hoạt động này đã khích lệ đội ngũ văn nghệ sĩ, nghệ nhân ĐCTT không ngừng tham gia phát triển phong trào, phục vụ tốt và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho Nhân dân.

Hiện nay, toàn tỉnh có 186 câu lạc bộ ĐCTT với gần 2.000 nghệ nhân tham gia sinh hoạt thường xuyên, trong đó có 22 nghệ nhân vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú. Để tối ưu hơn phương thức bảo tồn loại hình nghệ thuật này, Bạc Liêu vừa thành lập Chi hội Nghệ nhân ĐCTT.

Được biết, những hội viên của Chi hội Nghệ nhân ĐCTT chính là một số thành viên của Hội Sân khấu được thành lập trước đó. Ngay từ khi chia tách từ tỉnh Minh Hải cũ, Bạc Liêu đã thành lập Chi hội Sân khấu (tiền thân của Hội Sân khấu ngày nay) trực thuộc Liên hiệp các Hội VH-NT tỉnh. Lúc bấy giờ Chi hội Sân khấu có 26 hội viên với đa số là các tác giả cổ nhạc, một số ít là các nghệ sĩ biểu diễn sân khấu chuyên nghiệp. Đến năm 2000, chi hội kết nạp thêm 5 hội viên hoạt động trên lĩnh vực ĐCTT. Đến nay số hội viên Hội Sân khấu có hơn 110 người, trong đó có trên 50 hội viên hoạt động trên lĩnh vực ĐCTT cùng tham gia sinh hoạt. Xét thấy thành lập một chi hội sinh hoạt riêng biệt về loại hình ĐCTT là việc làm cần thiết để thúc đẩy phong trào phát triển, dựa trên nguồn lực đã đủ mạnh nên Liên hiệp các Hội VH-NT tỉnh đã quyết định thành lập Chi hội Nghệ thuật ĐCTT tỉnh Bạc Liêu. 

“Khi Chi hội Nghệ nhân ĐCTT ra đời, phong trào ĐCTT của tỉnh sẽ thuận lợi hơn ở nhiều mặt. Chi hội tập hợp được đông đủ đội ngũ nghệ nhân, nghệ sĩ cùng tham gia trong một tổ chức hội; trao đổi, hỗ trợ chuyên môn giữa nghệ nhân ĐCTT và nghệ sĩ sân khấu về bài bản tài tử, phong cách biểu diễn sân khấu trong hoạt động nghề nghiệp”, ông Đỗ Ngọc Ẩn, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội VH-NT tỉnh, cho biết. Thành lập Chi hội ĐCTT trên cơ sở tách ra từ Hội Sân khấu sẽ chuyên môn hóa công tác bảo tồn nghệ thuật ĐCTT hơn, góp phần thực hiện thắng lợi Đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ giai đoạn 2020 - 2025 trên địa bàn tỉnh vừa được UBND tỉnh ban hành.

Cùng mục tiêu gìn giữ, phát huy giá trị các bài bản về ĐCTT, Trung tâm VH-TT tỉnh thường xuyên mở nhiều lớp bồi dưỡng về loại hình nghệ thuật này. Giám đốc Trung tâm VH-TT tỉnh - Vưu Long Vĩ cho biết: “Trung tâm đã mở nhiều lớp dạy ca bản “Dạ cổ hoài lang”, các bản vọng cổ nhịp 8, nhịp 16 và một số điệu thức trong 20 bản Tổ ĐCTT… Các lớp học giúp học viên hiểu, nắm vững nhịp nhàng của bản vọng cổ, bài bản tài tử. Điều đáng mừng là chất lượng của các lớp học này luôn được các chuyên gia đứng lớp đánh giá cao”.

Để công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT đạt hiệu quả và mang tính bền vững, thiết nghĩ việc trao truyền cần có sự tham gia hỗ trợ, định hướng của ngành chức năng, sự tham mưu, vào cuộc của những nghệ nhân ưu tú, những người sống hết mình với loại hình nghệ thuật này, cốt là để ĐCTT được giữ gìn đúng cách. Ngoài việc dạy kỹ năng đờn và ca, cũng nên giúp người học hiểu lịch sử hình thành và phát triển của ĐCTT, hoàn cảnh ra đời các điệu thức, tác giả bài bản ĐCTT… Và cần thiết hơn hết vẫn là chú trọng chính sách hỗ trợ những nghệ nhân ưu tú có hoàn cảnh khó khăn, những nghệ nhân tham gia truyền dạy ĐCTT ở cộng đồng; chú trọng phát hiện đào tạo, bồi dưỡng tài năng thông qua phong trào hoạt động bảo tồn và phát huy nghệ thuật ĐCTT tại các địa phương…

Ngọc Trân