Bụi lức dại

Có dịp đi công tác về vùng Vĩnh Hậu A (huyện Hòa Bình), tôi bắt gặp những hàng lức mọc dọc dài trên những tuyến đường vùng nuôi tôm ấy. Loại cây dân dã, mọc như loài thực vật hoang dại thôi, ấy thế mà lại là cây thuốc rất hữu ích cho sức khỏe con người. Đối với những người mẹ nuôi con gái “nằm ổ” thì lức còn là một loại thuốc gia truyền…

Cây lức. Ảnh: C.T

Lức là loài cây chủ yếu mọc hoang ở vùng nước lợ, thường có ở miền Trung hoặc vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Cũng có người trồng nó quanh hè hoặc trước sân như một loại cây làm hàng rào. Nhớ hồi tôi mang thai đứa con đầu lòng, mẹ tôi đã sai mấy đứa em trai của tôi chạy ra cạnh biển Bạc Liêu để tìm hái cây lức, rồi chặt lấy nhánh ra thành những mảnh lức nhỏ, đem phơi khô. Phơi khô xong, mẹ tôi cẩn trọng gói vào những tờ giấy báo và cho vào bọc cất lên. Mẹ kể hồi mẹ sinh con, bà ngoại cũng làm y như vậy. Lức có tính mát, chữa được chứng nhức đầu, có khả năng giải cảm, tỏa mồ hôi, trị cả chứng biếng ăn, rất tốt cho sản phụ khi sinh… Thế là những thang thuốc quý được mẹ để dành chờ tôi sinh nở, y như ngày xưa ngoại đã làm vậy.

Những tháng tôi “ở cữ”, trong căn nhà bao giờ cũng có mùi thơm của lức sao vàng (rang trên bếp lửa). Mẹ tôi tất bật bao nhiêu là việc để phụ hợ đứa con gái lần đầu tiên làm mẹ. Mẹ “bắt” tôi xông, hơ, rồi cất công xông hơ cho đứa bé hàng ngày. Tôi không quên những giọt mồ hôi khi mẹ cặm cụi rang lức trước bếp lửa nóng hay ngồi nhóm than đem vào buồng cho tôi nằm (dù đôi khi khoa học không cho phép, nhưng “kiểu truyền thống” ngày xưa là vậy). Mẹ rang lức rồi nấu nước thay trà cho tôi uống, mẹ làm công việc đó mỗi sáng thức dậy, trước khi bắt đầu biết bao việc mà một người mẹ nuôi con sinh nở phải làm.

Bụi lức dại mọc quanh hè những ngôi nhà ven biển khiến tôi nhớ về những ngày tháng sinh con yếu ớt, được mẹ chăm từng chút một. Thời buổi hiện đại bây giờ, có biết bao loại thuốc cho sản phụ dùng để bảo đảm sức khỏe, nhưng với mẹ tôi, thuốc gì cũng không bằng những bài thuốc dân gian mà bà cố đã truyền cho ngoại, ngoại dùng nuôi mẹ và mẹ dùng nuôi lần lượt mấy đứa con tôi, rồi mấy đứa cháu nội, cháu ngoại khác của mẹ nữa.

Trời chỉ hanh nắng nên tôi cũng làm siêng, tôi dừng chân bên đường gom một mớ cây lức đem về. Với những công dụng vốn có, đâu chỉ người… sinh con mới cần uống, tôi trộm nghĩ. Nhưng chủ yếu là tôi muốn thưởng thức lại mùi vị của ly trà lức mà mười mấy năm trước mỗi ngày mẹ đã nấu cho tôi uống.

Mỗi người mẹ hình như đều là người mẹ thứ hai của những đứa cháu nội, ngoại bé bỏng của mình.

Nhật Quỳnh